Otwórz menu główne

Jasień (województwo lubuskie)

miasto w województwie lubuskim

Jasień (niem. Gassen[3]) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie żarskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jasień. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.

Jasień
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek i Kościół Matki Bożej Różańcowej z XVIII wieku
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat żarski
Gmina Jasień
Prawa miejskie 24 stycznia 1660
Burmistrz Andrzej Kamyszek
Powierzchnia 4,79 km²
Wysokość 79,7 – 103,7 m n.p.m.
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

4348[1][2]
907,7 os./km²
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 68-320
Tablice rejestracyjne FZA
Położenie na mapie gminy Jasień
Mapa lokalizacyjna gminy Jasień
Jasień
Jasień
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jasień
Jasień
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Jasień
Jasień
Położenie na mapie powiatu żarskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żarskiego
Jasień
Jasień
Ziemia51°45′05″N 15°01′03″E/51,751389 15,017500
TERC (TERYT) 0811044
SIMC 0988431
Urząd miejski
ul. XX-lecia 20
68-320 Jasień
Strona internetowa

PołożenieEdytuj

Jasień położony jest w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, 16 km od stolicy powiatu - Żar. Leży na obszarze Obniżenia Nowosolskiego nad Lubszą. Miasto leży na południowy zachód od Zielonej Góry.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 4,79 km²[4].

Historia [5]Edytuj

Historia pisana Jasienia rozpoczyna się w 1000 r., kiedy to cesarz Otton III przekazał w dokumencie wystawionym w Aachen klasztorowi w Nienburgu osadę wiejską Gozenna. Następne wzmianki o miejscowości pochodzą z lat 1012, 1170 oraz 1216 – wymieniana była wtedy wieś Gozewa. W latach 1321-1642 wieś Jasień (Gassen) pozostała w rękach rodziny von Wiedebach jako dobro szlacheckie. Po tym okresie wieś Jasień otrzymała wdowa po Kacprze von Wiedebach – Marianna, która poślubiła Rufolfa von Bünau. W ciągu następnych kilku lat nabył on inne dobra po rodzie von Wiedebach i stworzył majątek, który oprócz Jasienia skupiał też kilka okolicznych wsi.

W 1652 r. Rudolf von Bünau sprowadził ze Śląska i Moraw prześladowanych za wiarę protestantów i przekazał im zniszczone w czasie wojny 30-letniej (1618-1648) gospodarstwa jasieńskie. W 1656 r. właściciel Jasienia został mianowany starostą Dolnych Łużyc. Migracje protestantów, którzy zwiększali liczbę mieszkańców wsi, a także „przynosili” nowe zawody i umiejętności, sprawiły, że 24 stycznia 1660 r. książę sasko-merseburski, Christian I, nadał posiadającemu ok. 300 mieszkańców Jasieniowi prawa miejskie. Dzięki temu dawna wieś zyskała m.in. prawo mili (zgodnie z którym w pasie o szerokości 1 mili wokół miasta wszystkie targi, składy, karczmy, piekarnie itp. były jego własnością), przywileje cechowe oraz samorząd miejski. Mimo to Jasień w dalszym ciągu liczył niewielu mieszkańców – w 1708 r. notowanych było 47 mężczyzn w wieku od 12 do 60 lat, w 1755 r. – 98 mężczyzn).

W 1731 r. w mieście wybuchł wielki pożar, który strawił prawie całe miasto. Mimo ogromnych zniszczeń, udało się odbudować miasto, powstały nowe budynki z cegły, a w 1733 r. rozpoczęto budowę kościoła, który stoi do dziś.

Od 1738 r. sprzyjający okres dla Jasienia zaczął przemijać, kiedy to wygasła dynastia książąt sasko-merseburskich, a Dolne Łużyce przeszły pod administrację księstwa saksońskiego, które było wówczas w okresie wojen śląskich. W Jasieniu stacjonował wtedy oddział wojsk saksońskich. Mieszkańcy miasta chronili się we dworze, który płacił kontrybucje i odrabiał służby wojskowe. W konsekwencji zubożał. W tym okresie rozpoczęto sprzedaż majątku, który przechodził z rąk do rąk na przestrzeni następnych 150 lat. Pomimo nienajlepszej sytuacji dworu, w latach 1764-1780 wybudowano w mieście pałac wraz z zabudowaniami folwarcznymi i ogrodem (na miejscu ogrodu stoją dziś dwa bloki mieszkalne).

W 1881 r. miasto położyło kres wyprzedaży majątku von Rabenau i kupiło od spadkobierców dobra ziemskie za 285 000 marek. Zakupiony pałac władze miejskie przeznaczyły na ratusz. Stan taki utrzymał się do roku 1945, kiedy to do Jasienia wjechały wojska radzieckie. Rdzennych mieszkańców wysiedlono, a na ich miejsce przybyli Polacy przesiedleni z Kresów Wschodnich. Większość współczesnych mieszkańców miasta to właśnie wspomniani przesiedleńcy lub ich potomkowie.

DemografiaEdytuj

Według danych GUS, w dniu 31 grudnia 2017 r. Jasień liczył 4 348 mieszkańców[1].

 

ZabytkiEdytuj

Pałac w Jasieniu
 
Front pałacu
 
Motyw dekoracyjny nad frontowym wejściem do budynku

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzymsko-katolicki parafialny pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej, z pierwszej połowy XVIII wieku, dawny zbór protestancki
  • pałac, wybudowany w latach 1764-1780
  • dom, ul. Kościuszki 3
  • zajazd, obecnie dom, ul. Krótka 1, z XVIII wieku
  • dom, ul. Sienkiewicza 40, z XVIII wieku
  • domy, ul. Jana Pawła II 3, 9, 16, z początku XIX wieku
  • część podziemna domu, pl. Wolności 16, z XVIII wieku
  • dom, pl. Wolności 17, z XVIII wieku

inne zabytki:

  • dobrze zachowany zespół urbanistyczny oraz zabudowa pochodząca z XVIII w., XIX w. i początków XX wieku
  • kamienny krzyż z inskrypcją z 1813 roku, wykonany z połówki kamienia młyńskiego mierzy 37 cm wysokości, 35 cm szerokości i 8 cm grubości[7]; hipoteza, że jest to krzyż pokutny nie ma oparcia w żadnych dowodach i oparta jest wyłącznie na nieuprawnionym założeniu, że wszystkie stare kamienne monolitowe krzyże są krzyżami pokutnymi; w wypadku tego krzyża pokutny charakter eliminuje też data 1813 na inskrypcji, gdyż od XVI w. zabójstwa były przestępstwami, które nie podlegały prywatnym negocjacjom, a ich ściganie i karanie było w wyłącznej kompetencji władz.

GospodarkaEdytuj

Jasień ma rozwiniętą infrastrukturę, istnieją wodociągi, gazociągi, rozbudowywana jest kanalizacja. W mieście są obiekty przemysłowe, w których możliwe jest prowadzenie działalności gospodarczej. Istnieją sklepy, punkty usługowe, hurtownie, składy obsługujące teren miasta i gminy, a także: poczta, posterunek policji, ośrodek zdrowia[potrzebny przypis].

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

SportEdytuj

W mieście funkcjonuje klub piłkarski Miejski Klub Sportowy (MKS) „Stal” Jasień, który został założony w 1949 roku i od sezonu 2019/2020 występuje w B-klasie.

Miasta partnerskieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Jasien, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  5. Studium Gmina Jasień 04-01-2018 - Studium uwarunkowań przestrzennych i Miejscowe Plany Zagospodarowania Przestrzennego - Gmina Jasień, www.bip.jasien.com.pl [dostęp 2019-08-24].
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 130. [dostęp 11.3.13].
  7. Szlakiem krzyży pokutnych po obu stronach Odry: kamienne zabytki dawnego prawa: informator-przewodnik turystyczny terenu Euroregionu-Sprewa-Nysa-Bóbr. Zielona Góra: Lubuska Regionalna Organizacja Turystyczna „LOTUR”, s. 16. ISBN 978-83-930067-0-0.
  8. Sala Królestwa Świadków Jehowy ul. Graniczna 1, Jasień.
  9. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-15].