Otwórz menu główne

Jerzy Andrzej Jedlicki (ur. 14 czerwca 1930 w Warszawie[1] jako Jerzy Grossman[2], zm. 31 stycznia 2018[3] w Warszawie) – polski historyk idei, profesor nauk humanistycznych, działacz opozycji w okresie PRL.

Jerzy Jedlicki
Jerzy Grossman
Data i miejsce urodzenia 14 czerwca 1930
Warszawa
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 2018
Warszawa
Zawód, zajęcie historyk idei
Tytuł naukowy profesor nauk humanistycznych
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. W 1935 wraz z bratem został ochrzczony w obrządku ewangelicko-reformowanym. W 1940 jego rodzina nie podporządkowała się zaleceniom niemieckim i nie przeprowadziła się na teren warszawskiego getta. Od tego czasu żył na tzw. aryjskich dokumentach jako Jerzy Jedlicki; nie powrócił do swojego poprzedniego nazwiska[2].

W 1952 ukończył studia socjologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Uzyskiwał następnie stopnie doktora i doktora habilitowanego. W 1989 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Zawodowo związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Specjalizował się w historii kultury wieków od XVIII do XX i w historii społecznej[4]. Był także członkiem Collegium Invisibile[5].

Od 1948 należał do Związku Walki Młodych, a następnie do Związku Młodzieży Polskiej. W latach 1952–1968 był członkiem PZPR[6], którą opuścił w ramach protestu wobec wydarzeń marcowych. Był jedynym pracownikiem Instytutu Historii PAN, który wówczas zrezygnował z członkostwa w partii[7]. Brał udział w dyskusjach w ramach Klubu Krzywego Koła. Był sygnatariuszem Memoriału 101, będącego wystąpieniem polskich intelektualistów przeciwko zmianom Konstytucji PRL. Od 1977 zajmował się organizacją Uniwersytetu Latającego, był członkiem założycielem, wykładowcą i członkiem rady programowej Towarzystwa Kursów Naukowych. Jako wykładowca klubu dyskusyjnego współpracował ze Studenckim Komitetem Solidarności, uczestniczył w Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość”. W 1980 wstąpił do „Solidarności”. Po wprowadzeniu stanu wojennego internowano go na okres od grudnia 1981 do lipca 1982[1]. Po zwolnieniu publikował w pismach drugiego obiegu, m.in. w „Tygodniku Mazowsze[8].

W III RP zaangażował się w działalność m.in. Pen Clubu[1]. Był członkiem rady nadzorczej Polskiej Agencji Informacyjnej[9] oraz przewodniczącym rady programowej Stowarzyszenia Przeciwko Antysemityzmowi i Ksenofobii Otwarta Rzeczpospolita.

W 2009 otrzymał Nagrodę im. Jerzego Giedroycia (za książkę Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918 napisaną wspólnie z Maciejem Janowskim i Magdaleną Micińską). W 2011 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[10]. W 2015 wyróżniony Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (w kategorii nauki humanistyczne i społeczne)[11].

Pochowany został w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

PublikacjeEdytuj

  • Klejnot i bariery społeczne: przeobrażenia szlachectwa polskiego w schyłkowym okresie feudalizmu, Warszawa 1968
  • Błędne koło 1832–1864, Instytut Historii PAN, Warszawa 2008 – w pracy zbiorowej Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918
  • Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują: studia z dziejów idei i wyobraźni XIX wieku, PWN, Warszawa 1988
  • Źle urodzeni, czyli o doświadczeniu historycznym, Aneks, Londyn 1993
  • Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Sic!, Warszawa 2000

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 2012-04-06].
  2. a b Jerzy Jedlicki: Nie marksizm mnie uwiódł. wiez.com.pl, 31 stycznia 2018. [dostęp 2018-03-05].
  3. Jerzy Jedlicki nie żyje. wyborcza.pl, 31 stycznia 2018. [dostęp 2018-01-31].
  4. Jerzy Jedlicki w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2012-04-06].
  5. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2012-04-06].
  6. Patryk Pleskot, Tadeusz Paweł Rutkowski (wybór, wstęp i opracowanie), Spętana akademia. Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL. Materiały partyjne 1950–1986, t. II, Warszawa 2012, s. 456
  7. Zbigniew Romek, Cenzura a nauka historyczna w Polsce 1944–1970, Wyd. Neriton, Warszawa 2010, s. 243
  8. Jedlicki, Jerzy. wyborcza.pl, 28 listopada 2006. [dostęp 2012-04-06].
  9. Jacek Żakowski: Inteligent totalny. „Polityka”, 6 lutego 2018. [dostęp 2018-12-12].
  10. M.P. z 2011 r. nr 109, poz. 1103
  11. Laureaci Nagrody FNP. fnp.org.pl. [dostęp 2016-03-26].

Linki zewnętrzneEdytuj