Jukka, juka (Yucca L.) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych. Liczy około 50 gatunków bylin, krzewów i drzew. Występują w Ameryce Północnej, Ameryce Środkowej i na Azorach. Gatunkiem typowym jest Yucca aloifolia L.[3].

Jukka
Ilustracja
Jukka krótkolistna
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd szparagowce
Rodzina szparagowate
Podrodzina agawowe
Rodzaj jukka
Nazwa systematyczna
Yucca L.
Sp. Pl. 319. 1753
Jucca faxoniana
Jukka włóknista
Jukka zwisła

Morfologia i biologiaEdytuj

Są to wieczniezielone byliny, krzewy lub drzewa[4]. Przeważnie mają twarde, mieczowate liście zakończone ostrym kolcem i zebrane w gęste rozety. Starsze rośliny wytwarzają rozgałęziony pień. Kwiaty dzwonkowate, w kolorze białym lub kremowym, zebrane w szczytowy, duży kwiatostan w postaci zwisającej wiechy. Owocem u różnych gatunków jest mięsisty pestkowiec lub sucha torebka, jednakże w uprawie rzadko wytwarzają owoce, gdyż kwiaty przeważnie przystosowane są do zapylania przez ćmy Tegeticula yuccasella (syn. Pronuba yuccasella)[4].

SystematykaEdytuj

Synonimy[5]

Clistoyucca (Engelm.) Trel., Samuela Trel., Sarcoyucca (Engelm.) Linding.

Pozycja rodzaju w systemie APG II (2003) i APweb (2001...)

Klad okrytonasienne, klad jednoliścienne (monocots), rząd szparagowce (Asparagales), rodzina agawowate (Agavaceae)[2].

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd agawowce (Agavales Hutch.), rodzina agawowate (Agavaceae Endl.), podrodzina Yuccoideae Kostel., plemię Yucceae Bartl., rodzaj jukka (Yucca L.)[6].

Lista gatunków[7]

UprawaEdytuj

Są dość łatwe w uprawie, pod warunkiem zapewnienia im dobrego oświetlenia[8]. Preferują piaszczystą i przepuszczalną glebę. Latem można je wystawiać na balkon, werandę. Niektóre gatunki można hodować w Polsce na powietrzu[9]. Należy podlewać umiarkowanie, można przesuszać zimą. Umiarkowanie nawozić. Młode rośliny przesadza się co roku do większych doniczek, u starszych, które już są w dużych doniczkach wymienia się tylko górną warstwę ziemi. Zakurzone liście czyści się wilgotną szmatką. Można je rozmnażać przez podział, ukorzenianie odrostów korzeniowych, lub przez ukorzenianie kawałków pnia[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-12] (ang.).
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-25].
  4. a b Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-03-08].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Yucca (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-05-15].
  7. Yucca (ang.). The Plant List. [dostęp 21 września 2016].
  8. a b Dawid Longman: Pielęgnowanie roślin pokojowych. Warszawa: PWR i L, 1997. ISBN 83-09-01559-3.
  9. http://www.palmiarnia.info/jukki-w-ogrodzie-uprawa-pielegnacja/ - Juki w ogrodzie uprawa i pielęgnacja, palmiarnia