Kazimierz Wóycicki (literat)

polski literaturoznawca i pedagog

Kazimierz Dominik Wóycicki h. Rawicz (ur. w 1876 w Warszawie, zm. 11 maja 1938 tamże) – polski historyk i teoretyk literatury, nauczyciel, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, autor publikacji naukowych i podręczników[1][2].

Kazimierz Wójcicki
Imię przy narodzeniu Kazimierz Dominik Wóycicki
Data i miejsce urodzenia 1876
Warszawa
Data i miejsce śmierci 11 maja 1938
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie (kw. (233–IV–30)
Zawód, zajęcie teoretyk i historyk literatury, nauczyciel-polonista
Miejsce zamieszkania Warszawa
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Uczelnia Wolnej Wszechnicy Polskiej, Uniwersytet Warszawski
Stanowisko inspektor warszawskich szkół średnich, nauczyciel gimnazjalny i wykładowca uniwersytecki
Rodzice Tadeusz Wóycicki h.Rawicz i Jadwiga Wyssogota-Zakrzewska
Krewni i powinowaci dziadek – Kazimierz Władysław Wóycicki (literat);
brat – Zygmunt Wóycicki (botanik)
Grób Kazimierza Wójcickiego na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim

ŻyciorysEdytuj

Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1901 pracował jako nauczyciel-polonista w prywatnych gimnazjach, np. w szkole żeńskiej Jadwigi Kowalczykówny i Jadwigi Jawurkówny, zwanej Szkołą na Wiejskiej (1906–1917)[3]. Następnie był wizytatorem warszawskich szkół średnich (1917–1925). Prowadził wykłady z historii literatury w Wolnej Wszechnicy Polskiej (1917–1925) oraz ćwiczenia z dziedziny poetyki i wykłady zlecone w Uniwersytecie Warszawskim (1928-1938)[1][2]. W latach 1906-1913 był działaczem Towarzystwa Kultury Polskiej[4].

Zaproponował nowe metody badawcze w dziedzinie nauki o literaturze. Zajmował się głównie wersologią i stylistyką. Zapoczątkował w Polsce badania językowej kompozycji utworów, m.in. mowy pozornie zależnej. Wydał monografie dotyczące pozytywizmu i cenione podręczniki[1][2].

Członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Życie prywatneEdytuj

Był synem Tadeusza Wóycickiego h. Rawicz i Jadwigi Wyssogoty-Zakrzewskiej. Jego bratem był Zygmunt Wóycicki. Był wnukiem Kazimierza Władysława Wóycickiego, od którego przejął zainteresowania literaturą i jej historią.

Kazimierz Wóycicki zmarł 11 maja 1938 w Warszawie[5]. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 233–IV–30)[6].

Publikacje (wybór)Edytuj

Podręczniki[1]Edytuj

  • Stylistyka i rytmika polska, 1917
  • Rozbiór literacki w szkole, 1921

Inne rozprawy[1]Edytuj

  • Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego, 1912
  • Wiersz «Barbary Radziwiłłówny» A. Felińskiego jako wzór pseudoklasycznego trzynastozgłoskowca, 1912
  • Historia literatury i poetyka, 1914
  • Jedność stylowa utworu poetyckiego, 1914
  • Polski ośmiozgłoskowiec trocheiczny, 1918
  • Z pogranicza gramatyki i stylistyki, 1922
  • Walka na Parnasie i o Parnas, 1928,
  • Asnyk wśród prądów epoki, 1931
  • Rytm w liczbach, 1938
  • Wyspiański i Szujski
  • Wiersz "Barbary Radziwiłłówny" A. Felińskiego jako wzór pseudoklasycznego trzynastozgłoskowca
  • Ćwiczenia porównawcze z dziedziny poetyki

WspomnieniaEdytuj

W artykule pośmiertnym „Uczony i nauczyciel”, który ukazał się w Kurierze Warszawskim (1938), Stanisław Furmanik (autor licznych opracowań literaturoznawczych[7]) napisał m.in.[2]:

Kazimierz Wóycicki nie posiadał oficjalnego tytułu naukowego, nie został też powołany na katedrę uniwersytecką. ... dopiero koło roku 1930 został powołany do tzw. wykładów zleconych. [...] Dziś można stwierdzić paradoksalny w pewnym sensie fakt: najwyższym osiągnięciem uczonego wykładowcy, profesora, jest mieć nie tylko zainteresowanych słuchaczy, ale stworzyć ze swych uczniów szkołę naukową – Kazimierz Wóycicki, nie będąc tytularnym profesorem i wykładając tak krótko, zdołał to właśnie osiągnąć.

Uczennice Wóycickiego, Zofia Landy (siostra Teresa z Lasek, absolwentka „Szkoły na Wiejskiej” z roku 1911) i Janina Landy-Dembowska, tak wspominały dzień pierwszego spotkania z nowym nauczycielem[8]:

Pan Wóycicki rozejrzał się po tych prawie dziecięcych głowach, podszedł do okna, które wychodziło na Instytut Maryjski, spojrzał na dwugłowego orła zdobiącego gmach i powiedział: „Jak to się tu rozparł!” W ten sposób sięgnął do naszych uczuć patriotycznych i antycarskich, nawiązał do atmosfery, która zrodziła się ze strajku szkolnego i ruchów wolnościowych niedawno minionych lat, a która ożywiała naszą klasę. [...] W lot uchwyciłyśmy, że nie będą to nudne czytanki z wypisów, że wchodzimy w nowy świat myśli, wrażeń, piękna. Nigdy nie zawiodłyśmy się...

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Wóycicki Kazimierz. W: Wielka Encyklopedia Powszechna PWN. T. 12: Usa–Ż. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969, s. 494-495.
  2. a b c d Stanisław Furmanik: Kazimierz Wóycicki. W: praca zbiorowa, red. Wanda Karpowicz i wsp.: Szkoła na Wiejskiej. Kraków: Znak, 1974, s. 159–161.
  3. Aneks do książki op.cit.: Szkoła na Wiejskiej; lista nauczycieli, Woy–Ż. s. 265.
  4. Janina Bemówna: III Organizacje polityczne i kulturalne starszego pokolenia w Kongresówce ; B. Organizacje jawne ; 2. Towarzystwo Kultury Polskiej,. W: Nawroczyński, Bogdan (1882-1974). Red.: Nasza walka o szkołę polską 1901-1917 : opracowania, wspomnienia, dokumenty. T. 2: Zabór rosyjski. Warszawa: Nasza Księgarnia (nakładem Komitetu Obchodu 25-lecia Walki a Szkołę Polską), 1934, s. 186-195192.
  5. Ś. p. Kazimierz Wóycicki. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 108 z 14 maja 1938. 
  6. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  7. inauthor: "Stanisław Furmanik" (pol.). W: Wyszukiwarka publikacji [on-line]. www.google.pl. [dostęp 2011-12-29].
  8. Zofia Landy, Janina Landy-Dembowska: Kazimierz Wóycicki. W: op.cit.: Szkoła na Wiejskiej. s. 162–166.