Otwórz menu główne

Krzysztof Dzikowski

polski satyryk i literat

Krzysztof Dzikowski, pseud. Krzysztof Borys[1] (ur. 25 stycznia 1938 w Warszawie) – autor tekstów piosenek, literat, scenarzysta filmowy, poeta, satyryk, dramaturg, autor programów kabaretowych i musicali.

Krzysztof Dzikowski
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 25 stycznia 1938
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Odznaczenia
Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Były mąż Krystyny Grochowskiej z zespołu Alibabki, ojciec pisarza Błażeja Dzikowskiego[2] i malarza Bartosza Dzikowskiego.

Tytuł programu kabaretowego Ludzie to kupią (współautor Wojciech Młynarski) stał się obiegowym powiedzonkiem[3].

Jako konferansjer współpracował z grupą muzyczną Tajfuny[4] i Czerwono-Czarni. Jest pomysłodawcą imprezy Studencka Piosenka Miesiąca. Był wraz z Jerzym Abratowskim jurorem tego cyklicznego konkursu[4].

Spis treści

EdukacjaEdytuj

Ukończył liceum im. Króla Władysława IV na warszawskiej Pradze. Początkowo studiował na Politechnice Warszawskiej (na Wydziale Mechaniczno-Konstrukcyjnym, po 2 semestrach przeniósł się na Wydział Samochodów i Ciągników). Po 4 semestrach został usunięty z uczelni ze względu na wiersz, który nie spodobał się jej władzom. Dotyczył on dramatycznych wydarzeń związanych z rewolucją węgierską. Potem zmieniał kilkakrotnie kierunki studiów[5].

Ostatecznie ukończył filologię polską w Studium Nauczycielskim oraz scenopisarstwo na wydziale reżyserii łódzkiej PWSFTviT. Zrobił dyplom Warszawskiej Szkoły Fotograficznej i ukończył studia podyplomowe w Warszawskiej Wyższej Szkole Humanistycznej.

KarieraEdytuj

Zadebiutował jeszcze w czasie studiów jako autor sztuki Tragedia wydrwigroszów, w której wystąpił również jako aktor. Krótko pracował jako nauczyciel, ale praca ta nie pociągała go[5]. Pasjonował go teatr, więc gdy Teatr Dramatyczny Politechniki Warszawskiej potrzebował aktorów do przedstawienia Wesele Pani Du Barry, zgłosił się na eliminacje i został przyjęty[3]. Wkrótce Dzikowski związał się z klubem studenckim Stodoła, debiutując na jego kabaretowej scenie parodią sztuki Ręce Eurydyki Steve’a Harrisa[3]. Wystąpił także m.in. jako Achilles w parodii Achillesa i panien (1953). Rolę tę docenił Artur Maria Swinarski.

ScenarzystaEdytuj

Legitymuję się dyplomem PWSTiF w Łodzi – Wydział Scenariuszy. W czasie studiów napisałem dwa scenariusze filmowe, które trafiły na początku stanu wojennego do Zespołu Filmowego X. Powstały pod kierunkiem profesora Michałka. To niezwykle sympatyczny człowiek. Los zetknął mnie też z Andrzejem Wajdą, jednym z nielicznych ludzi polskiego filmu, który ma ten rodzaj sztuki we krwi. Puentą zaś moich studiów w łódzkiej filmówce była nagroda za scenariusz w konkursie Młodzi i Film w Koszalinie w 1981 roku, za film Krzycz głośniej. Była to opowieść o dziewczynie, macierzyństwie, o jej dramatycznych losach, w których pojawiła się powódź w okolicach Pułtuska (zagrożenie, które istniało w tym rejonie w czasie stanu wojennego).
— Krzysztof Dzikowski[6]

W latach 1961–1963 współpracował jako kierownik literacki z kabaretem warszawskiego klubu studenckiego Stodoła. Pisał także dla niego scenariusze programów (m.in. Powieszony, Hotel „Wieczny odpoczynek”, Mimośród).

Współpracował z Grzegorzem Walczakiem, Bogusławem Choińskim i Krzysztofem Rogulskim w kabarecie „Jamnik” Uniwersytetu Warszawskiego. Założył teatrzyk „Stawki 5” przy Studium Nauczycielskim[3].

Następnie związał się z kolejnym klubem studenckim – Hybrydy. Dla kabaretu działającego przy klubie pisał w latach 1963–1965 wraz z Wojciechem Młynarskim scenariusze programów, m.in. Radosna gęba stabilizacji i Ludzie to kupią.

Napisał też libretta do wielu musicali, m.in. Gwałtu, co się dzieje (według Aleksandra Fredry, reż. Lech Komarnicki, muz. Seweryn Krajewski) i Niedopasowani, czyli Goliath Wieloryb (współaut. W. Młynarski, muz. Marek Sart).

Autor tekstów piosenekEdytuj

Jako tekściarz zadebiutował w 1963. Nawiązał wtedy współpracę z bigbitową grupą muzyczną Czerwono-Czarni. Potem pisał teksty piosenek dla różnych wykonawców, m.in. takich jak: Stan Borys, Irena Jarocka, Niebiesko-Czarni, Maryla Rodowicz, Kasia Sobczyk.

Spodobała mu się też muzyka zespołu Czerwone Gitary, nawiązał więc współpracę z Jerzym Kosselą[4]. W latach 1966–1967 współpracował z kolei z kompozytorem Sewerynem Krajewskim, tworząc wraz z nim wiele piosenek dla wspomnianego zespołu. Przez pewien czas współtworzył teksty z Kazimierzem Winklerem[4].

Jest też autorem tekstów piosenek do filmu Dancing w kwaterze Hitlera (reż. Jan Batory, 1968, premiera 1971).

Piosenki z jego tekstami usłyszeć też można w wykonaniu takich artystów jak Alibabki, Ewa Bem, Tadeusz Chyła, Anna German, Katarzyna Groniec, Jerzy Grunwald, Krystyna Janda, Anna Maria Jopek, Stenia Kozłowska, Jacek Lech, Lizar, Czesław Niemen, Jerzy Połomski, Ludwik Sempoliński, Beata Wyrąbkiewicz.

W pracy nad tekstem piosenki nigdy nie skupiał się na nim samym. Interesował się też tym, jak będzie brzmiała piosenka jako całość – z muzyką, rytmem, wykonaniem, interpretacją[4].

Po roku 1981Edytuj

W latach 80. pisał wyłącznie dla siebie, a potem założył wielobranżową firmę. Zajmował się przekładami piosenek z języka francuskiego, głównie tekstów Georges'a Moustakiego[6]. Współpracował przez wiele lat z Sewerynem Krajewskim (działającym solo). Chciałby też stworzyć duży polski musical[7].

W 2002 roku wydał książkę Józup – współautorstwo z Urszulą Dutkiewicz. W 2014 roku powstała Fundacja im. Krzysztofa Dzikowskiego, wspierająca i promująca dorobek młodych artystów, którzy dopiero zaczynają swoją karierę[8].

18 maja 2016 roku nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego ukazała się książka Tekściarz (wysłuchał i opracował Rafał Podraza), która opowiada o życiu i twórczości Krzysztofa Dzikowskiego[9].

W 2018 wydał antologię swojej twórczości Fruwam po ziemi.

Wybrane piosenkiEdytuj

  • Anna Maria
  • Ballada o Lili Put (Liliput)
  • Bądź poważny chociaż raz
  • Bądź wśród nas
  • Byczek Fernando
  • Był taki ktoś
  • Była to głupia miłość
  • Chcę być kochaną
  • Ciągle pada
  • Czekam na twój przyjazd
  • Cztery maki
  • Czy krasnoludki są na świecie
  • Dozwolone do lat osiemnastu
  • Dzień jeden w roku
  • Dzień, najwyżej dwa
  • Gondolierzy znad Wisły
  • Jak wędrowne ptaki
  • Jestem malarzem nieszczęśliwym
  • Mały książę
  • Mija rok
  • Nie wiem, czy to warto
  • Niebo z moich stron
  • Pechowy chłopiec
  • Pochód świętych
  • Pojedynki (tekst napisany specjalnie dla Ludwika Sempolińskiego)[3]
  • Przyjdź w taką noc
  • Słowo jedyne – Ty
  • Spotkanie starych żółwi
  • Szary kolor twoich oczu
  • Śpiewam pod gołym niebem
  • Tak bardzo się starałem
  • Trochę dobrze, trochę źle
  • Trzecia miłość – żagle
  • Trzysta tysięcy gitar
  • W moich myślach, Consuelo
  • Wiatr od Klimczoka
  • Wschód słońca w stadninie koni
  • Znalazłam Go, Znalazłem Ją
  • Zwykły żart

Prawa do piosenki Ciągle pada wykupił Polkomtel i wykorzystał w reklamie taryfy telefonii komórkowej jako Ciągle gadam[10].

Pełnione funkcjeEdytuj

  • 2016 – obecnie – Przewodniczący Związku Polskich Autorów i Kompozytorów ZAKR
  • 2016 – obecnie – Członek Związku Literatów Polskich
  • 2008 – obecnie – Przewodniczący Związku Zawodowego Twórców Kultury
  • 2013 – obecnie – Członek Rady Stowarzyszenia Autorów ZAIKS
  • 2014 – obecnie – Członek Zarządu Głównego Forum Związków Zawodowych FZZ
  • 2007 – 2016 – Członek Zarządu Głównego Związku Polskich Autorów i Kompozytorów ZAKR
  • 2010 – 2014 – Członek Prezydium Zarządu Mazowieckiego Forum Związków Zawodowych FZZ
  • 2009 – 2013 – Sekretarz Rady Stowarzyszenia Autorów ZAIKS
  • 2009 – 2012 – Wiceprezes Związku Polskich Autorów i Kompozytorów ZAKR
  • 2006 – 2010 – Członek Zarządu Głównego Stowarzyszenia Autorów ZAIKS
  • 2002 – 2006 – Przewodniczący Stowarzyszenia Autorów – Twórców Utworów Medialnych „STOTUM"[11]

OdznaczeniaEdytuj

NagrodyEdytuj

  • 1981 – I nagroda w konkursie Młodzi i Film w Koszalinie za scenariusz filmu Krzycz głośniej
  • 1965 – I nagroda na KFPP w Opolu za piosenkę Nie wiem, czy to warto
  • 1963 – wyróżnienie na KFPP w Opolu za piosenkę Liliput
  • 1962 – I nagroda w konkursie Uniwersytetu Warszawskiego Gaudeamus Warszawski za prozę
  • 1961 – II nagroda w Ogólnopolskim Turnieju Trzech Wierszy[12]

Życie osobisteEdytuj

  • Jest jedynakiem[5].
  • Jego ojciec był inżynierem elektrykiem.

PrzypisyEdytuj