Mamry

jezioro w Polsce

Mamry (niem. Mauersee) – jezioro w północno-wschodniej Polsce, woj. warmińsko-mazurskim, w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich.

Mamry
Ilustracja
Jezioro Dargin, jedna z części jeziora Mamry
Położenie
Państwo

 Polska

Województwo

 warmińsko-mazurskie

Region

Kraina Wielkich Jezior Mazurskich

Wysokość lustra

115,8 – 116,3 m n.p.m.

Morfometria
Powierzchnia

9851,0 – 10282,4 ha

Wymiary
• max długość
• max szerokość


20 km
12 km

Głębokość
• średnia
• maksymalna


9,8 m
43,8 m

Objętość

1 003 367 500 m³

Hydrologia
Klasa jakości wody

II[1] (w roku 2005)

Rzeki zasilające

Radzieja, Sapina

Rzeki wypływające

Węgorapa

Rodzaj jeziora

morenowe, polodowcowe

Położenie na mapie gminy Węgorzewo
Mapa konturowa gminy Węgorzewo, blisko centrum na dole znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Mamry”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Mamry”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, u góry nieco na prawo znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Mamry”
Położenie na mapie powiatu węgorzewskiego
Mapa konturowa powiatu węgorzewskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Mamry”
Ziemia54°10′21″N 21°41′54″E/54,172500 21,698333

Mamry to jezioro polodowcowe morenowe[2] i drugie pod względem powierzchni jezioro w Polsce.

Dno jeziora jest zróżnicowane z licznymi zagłębieniami i wypłyceniami, przy czym część północna jest wyraźnie głębsza, dno porastają roślinność wynurzona i łąki podwodne złożone z ramienic. Brzegi jeziora przeważnie niskie i podmokłe, w części porośnięte lasem.

Położenie

edytuj

Według urzędowego spisu opracowanego przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych (KNMiOF) nazwa Mamry[3], odpowiada jedynie jezioru nazywanemu Mamry Północne[1][4]

Mamry mają trzy wydzielone części[3]:

Część publikacji pod nazwą Mamry opisuje cały kompleks złożony z 6 połączonych ze sobą jezior[5]: Mamry Północne (lub właściwe), Kirsajty, Kisajno, Dargin, Święcajty, Dobskie[2].

W kompleksie jezior znajdują się 33 wyspy o łącznej powierzchni 213 ha, część z nich na jeziorach Mamry i Kisajno tworzy rezerwat ornitologiczny. Największa z nich – Upałty – jest największą w Krainie Wielkich Jezior. Z Mamr wypływa rzeka Węgorapa.

Historia

edytuj

W przeszłości jeziora kompleksu Mamr tworzyły oddzielne zbiorniki wodne połączone strumieniami. Poziom wody w jeziorach podniósł się w XVI – XVII w. o kilka metrów. Na podniesienie poziomu wody w kompleksie Mamr miały wpływ: umacnianie brzegów jezior w szczególności w pobliżu Węgorzewa, budowa zapory na Węgorapie, która zwiększała właściwości obronne zlokalizowanego w Węgorzewie zamku krzyżackiego oraz poprawiała funkcjonalność tutejszego młyna[6]. Pod wodą znalazły się m.in.: dawna droga do kościoła z Kalu do Węgielsztyna, niektóre osady i cmentarze pruskie. W latach 1765-1772 oddano do użytku kanał, który połączył Mamry z jeziorem Niegocin[6].

Zagospodarowanie

edytuj

Przez jezioro prowadzi trasa żeglugowa z Węgorzewa przez Giżycko, Mikołajki do Pisza i Rucianego-Nidy.

Dane morfometryczne

edytuj

Powierzchnia zwierciadła wody całego kompleksu Mamr według różnych źródeł wynosi od 9851,0 ha[5] do 10282,4 ha[7].

Zwierciadło wody położone jest na wysokości 115,8 m n.p.m.[5] lub 116,2[1][4] lub też 116,2–116,3 m n.p.m.[7]. Średnia głębokość jeziora wynosi 9,8 m[7] lub 11 m[potrzebny przypis], natomiast głębokość maksymalna – 43,8 m[1][2][4][7].

Zlewnia jeziora wynosi 620,6 km², a zlewnia bezpośrednia – 700 ha[8].

Jakość wód

edytuj

Na podstawie badań przeprowadzonych w 2005 roku wody jeziora Mamry Północne (Właściwe) zaliczono do II klasy czystości[1] i II kategorii podatności na degradację[1]. W roku 1999 wody jeziora również zaliczono do wód II klasy czystości[4][5].

Badania przeprowadzone w latach 1990 i 1993 wskazywały na pierwszą klasę czystości wód jeziora Mamry[1].

Hydronimia

edytuj

Nazwę Mamry ustalono urzędowo w 1949 roku w miejsce niemieckiej – Mauer See[9].

Panorama jeziora Mamry
Panorama jeziora Mamry

Wyspy na jeziorze Mamry

edytuj

Mamry właściwe (północne):

Dargin:

  • 13., 14. Poganckie Kępy
  • 15. Ilma

Jezioro Dobskie:

Kirsajty:

  • 11. Wyspa Sidorkowa
  • 12. Ostrowik

Kisajno:

  • 23. Dębowa Górka
  • 24. Wielka Kiermuza
  • 25. Wyspa Czapla
  • 26. Wyspa Olchowa
  • 27. Wyspa Muszla
  • 28. Wyspa Ptasia
  • 29. Górny Ostrów
  • 30. Sosnowy Ostrów
  • 31. Świtałowy Ostrów
  • 32. Duży Ostrów
  • 33. Woś
  • 34, 35. Wronie Kępy
  • 36, 37. kępy bez nazwy

Święcajty:

  • 8. Wyspa Kocia
  • 9. Wyspa Bezimienna (Wyspa Tartaczna)
  • 10. Wyspa Ptasia

Przypisy

edytuj
  1. a b c d e f g Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2005. s. 41 (44). [dostęp 2011-05-29].
  2. a b c Najnowsza encyklopedia powszechna A – Z. Kraków: Zielona Sowa, 2005, s. 550. ISBN 83-7389-938-3.
  3. a b Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 2. Wody stojące, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 203, ISBN 83-239-9607-5.
  4. a b c d Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 1999. s. 60–61. [dostęp 2011-05-29].
  5. a b c d Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 347. ISBN 83-232-1732-7.
  6. a b Bartłomiej Grzegorz Sala, Największe jeziora Polski, Wydanie I, Warszawa: Wydawnictwo CM, 2022, s. 23-36, ISBN 978-83-67240-00-0 [dostęp 2023-10-15].
  7. a b c d Według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 347. ISBN 83-232-1732-7.
  8. Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2010 roku. WIOŚ Olsztyn, s. 32, za: IMGW.
  9. Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 lutego 1949 r. (M.P. z 1949 r. nr 17, poz. 225, s. 2).

Linki zewnętrzne

edytuj