Otwórz menu główne

Mieczysław Stański

polski historyk

Mieczysław Stański (ur. 7 listopada 1925 w Osuchowie, zm. 14 lutego 2011 w Poznaniu) – historyk, badacz historii, filozofii i socjologii medycyny, profesor zwyczajny, wieloletni pracownik naukowy i wykładowca Akademii Medycznej im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu.

Mieczysław Stański
Ilustracja
Mieczysław Stański (1965)
Data i miejsce urodzenia 7 listopada 1925
Osuchów
Data i miejsce śmierci 14 lutego 2011
Poznań
profesor
Alma Mater Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Doktorat 1959 – nauk humanistycznych
Habilitacja 1964 – nauk humanistycznych
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Profesura 1972
Kierownik
Katedra Nauk Społecznych Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Okres spraw. 1971-1998
Następca prof. dr hab. Michał Musielak
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Odznaka Honorowa Miasta Poznania
prof. Mieczysław Stański i dr Czesław Skopowski z rodziną, 1978
prof. Mieczysław Stański, 2003

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w 1925 w Osuchowie na Radomszczyźnie jako najmłodsze z dzieci Szczepana Skrzeka i Ludwiki z domu Marsula[1].

Podczas II wojny światowej (w 1944) był krótko więźniem obozu pracy w Skarżysku-Kamiennej, a po ucieczce z niego (w latach 1944-45) – łącznikiem Batalionów Chłopskich w rejonie Kazanowa. W lipcu 1945, po ukończeniu pierwszej klasy spółdzielczej szkoły gospodarstwa wiejskiego, wyjechał z grupą repatriantów na Ziemie Zachodnie, gdzie podjął pracę w starostwie w Złotoryi jako referent świadczeń rzeczowych. W 1948, w trakcie zasadniczej służby wojskowej, ukończył wojskowe gimnazjum i liceum dla dorosłych we Wrocławiu[2].

W 1949, po roku studiów przygotowawczych, podjął studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Wrocławskiego (utrzymując się z pracy przy odgruzowywaniu miasta), a po II roku kontynuował je na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, specjalizując się w zakresie archiwistyki i archiwoznawstwa. W 1952 ukończył studia pierwszego stopnia na UMK i odbył miesięczną praktykę w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Bydgoszczy, w trakcie której porządkował m.in. akta dotyczące bydgoskiej "krwawej niedzieli".

W 1952 rozpoczął dwuletnie studia magisterskie na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, które ukończył w 1954 (praca Parlamentarna działalność ks. Stanisława Stojałowskiego pod kierunkiem prof. Stanisława Szczotki). Wiosną 1953 podjął pracę w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Poznaniu, gdzie przez półtora roku opracowywał nowsze akta miast Wielkopolski. W 1955 podjął studia aspiranckie (doktoranckie) w Zakładzie Historii Pomorza Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Ukończył je w 1958, a rok później uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych (rozprawa Rozwój ruchu ludowego na Pomorzu Gdańskim w latach 1920-26 pod kierunkiem prof. Gerarda Labudy i prof. Kazimierza Piwarskiego).

Od 1958 jako adiunkt wykładał historię filozofii, filozofię medycyny i teorię rozwoju społecznego w Katedrze i Zakładzie Historii Medycyny poznańskiej Akademii Medycznej (jesienią 1958 i w roku akademickim 1959/60 był też adiunktem w Katedrze Historii Polski UAM).

W latach 1960-71 pełnił m.in. funkcje kierownika Katedry i Zakładu Historii Medycyny poznańskiej Akademii Medycznej, kontynuując działalność założyciela Katedry prof. Adama Wrzoska i doc. dr Ludmiły Krakowieckiej.

7 stycznia 1964 Rada Wydziału Filozoficzno-Historycznego UAM nadała mu tytuł docenta (praca habilitacyjna Społeczna opieka lekarska na wsi wielkopolskiej w latach 1920-1933)[3].

Od 1971 przez blisko trzy dziesięciolecia pełnił funkcję kierownika Katedry Nauk Społecznych na Wydziale Lekarskim poznańskiej Akademii Medycznej, gdzie był promotorem 25 rozpraw doktorskich z zakresu historii i filozofii medycyny[4]. Był także promotorem i recenzentem kilku prac doktorskich w Instytucie Historii UAM[5][6][7]. W 1972 mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1995 – profesorem zwyczajnym w Akademii Medycznej im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. Rok później, we wrześniu 1996, przeszedł na emeryturę.

Do jego naukowych zainteresowań należały historia, filozofia i socjologia nauk medycznych, w tym badania historii ochrony zdrowia w Polsce i innych krajach oraz badania systemów ubezpieczeń społecznych w perspektywie społecznej[8]. Debiutował na łamach "Kwartalnika Historii Kultury Materialnej", był autorem kilku książek i podręczników, ponad 50 artykułów naukowych i recenzji, a także kilkunastu biogramów w Wielkopolskim Słowniku Biograficznym (PWN 1981)[9].

W latach 1964-71 był członkiem kolegium redakcyjnego Roczników Dziejów Ruchu Ludowego wydawanych przez Zakład Historii Ruchu Ludowego ZSL, a od 1970 – członkiem zarządu Sekcji Socjologii Medycyny w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie. Jako stypendysta WHO w latach 70. prowadził badania naukowe na uniwersytetach Szwecji, Berlina Zachodniego i Szwajcarii.

W 1954 ożenił się z lek. stom. i med. Marią Skopowską (1929-1994), córką poznańskiego archiwisty dr. Czesława Skopowskiego. W 1958 urodziła im się córka Ewa.

Był członkiem m.in. Polskiego Towarzystwa Historii Medycyny, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, a także ZMP, ZSL (1949-54), PZPR (1954-90) i ZBoWiD (od 1983).

Zmarł w Poznaniu 14 lutego 2011 w wieku 86 lat; pochowany na poznańskim Cmentarzu Górczyńskim.

OdznaczeniaEdytuj

PublikacjeEdytuj

  • Heliodor Święcicki 1854-1923, PWN, Warszawa 1983
  • Rozwój ruchu ludowego na Pomorzu Gdańskim 1920-1926, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969
  • Początki politycznego ruchu chłopskiego na Pomorzu gdańskim na przełomie XIX i XX w. w: Pomorze na progu dziejów najnowszych, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1961
  • Społeczna opieka lekarska na wsi wielkopolskiej w latach 1920-1933, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1968
  • Heliodor Święcicki, w: Wielkopolanie XIX wieku pod red. W. Jakóbczyka, tom II, Poznań 1969, s. 407-421
  • Władysław Biegański jako prekursor "medycyny społecznej", "Kwartalnik Historii, Nauki i Techniki" 1968, nr 2, s. 369-373
  • Władysław Biegański: lekarz i filozof 1857-1917, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 1971 (współredaktor)
  • Strajki rolne w Wielkopolsce 1919-1922. Materiały archiwalne, Warszawa 1959 (współautor jako Mieczysław Skrzek)
  • Zarys historii polskiego ruchu ludowego 1864-1918, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1963, 1970 (współautor)

PrzypisyEdytuj

  1. Wspomnij Bliskich: Mieczysław Stański (pol.). [dostęp 19.02.2011].
  2. Mieczysław Stański: Moja wyjątkowo skomplikowana droga.... (maszynopis powielany), 1996.
  3. Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu: Katedra Historii Nauk Medycznych: Historia (pol.). [dostęp 19.02.2011].
  4. Uniwersytet Medyczny w Poznaniu: Katedra Nauk Społecznych: O Katedrze (pol.). [dostęp 18.06.2016].
  5. Instytut Historii UAM: przewody doktorskie: 1977 (pol.). [dostęp 18.06.2016].
  6. Instytut Historii UAM: przewody doktorskie: 1980 (pol.). [dostęp 18.06.2016].
  7. Instytut Historii UAM: przewody doktorskie: 1993 (pol.). [dostęp 18.06.2016].
  8. red. Michał Musielak: Kasy chorych w Wielkopolsce. Przeszłość i teraźniejszość (pol.). [dostęp 19.02.2011].
  9. Bibliografia Historii Wielkopolski (pol.). [dostęp 19.02.2011].

BibliografiaEdytuj

  • Krzysztof Groniowski, „Warszawska specjalizacja archiwalna (1951–1953)”, „Archeion”, t. CII, Warszawa 2000, s. 65-91.

Linki zewnętrzneEdytuj