Adam Wrzosek

Adam Wrzosek (ur. 6 maja 1875 w Zagórzu, zm. 26 lutego 1965 w Poznaniu) – polski lekarz patolog, antropolog oraz historyk medycyny.

Adam Wrzosek
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 6 maja 1875
Zagórze (Sosnowiec)
Data i miejsce śmierci 26 lutego 1965
Poznań
Zawód, zajęcie lekarz patolog, antropolog, historyk medycyny

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 6 maja 1875 w Zagórzu w rodzinie szlacheckiej, herbu Dołęga. Rodzicami byli Józef Wrzosek i Pelagia ze Skibińskich[1]. Szkołę średnią rozpoczął w Piotrkowie, a zakończył w Łodzi, gdzie w 1894 roku otrzymał świadectwo dojrzałości[1]. Studiował w Kijowie, Zurychu, Berlinie, Paryżu, Krakowie i Wiedniu. Od 1910 roku był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wykładał tam historię medycyny. W 1918 roku został profesorem na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. W roku 1920 zamieszkał w Poznaniu – został tu powołany na stanowisko organizatora i pierwszego dziekana nowo utworzonego Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego. Od 1930 był członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności. W latach 1935–1939 kierował też Zakładem Historii Medycyny na Uniwersytecie w Wilnie. Był założycielem Polskiego Towarzystwa Antropologicznego i Towarzystwa Historii Medycyny, a także redaktorem Przeglądu Antropologicznego oraz Archiwum Historii i Filozofii Medycyny. Był członkiem Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania. W czasie wojny mieszkał w Warszawie, przy ul. Madalińskiego 15. Tam zakładał i kierował w latach 1942–1944 jako dziekan Wydział Lekarski Tajnego Uniwersytetu dla Ziem Zachodnich w Warszawie[2], a potem był prorektorem Uniwersytetu[1]. Wykładał tam propedeutykę lekarską, historię i filozofię medycyny i antropologię, a po powstaniu warszawskim – w Krakowie wykładał historię i filozofię medycyny[3].

W 1945 powrócił do Poznania, by odbudować zdewastowany przez okupanta niemieckiego Zakład Historii i Filozofii Medycyny i Zakład Antropologii. Wykładał tam historię i filozofię medycyny, logikę medycyny, etykę lekarską i antropologię. Od 1947 do 1957 był przeniesiony na emeryturę, a od 1957 do 1960 został reaktywowany na profesora Katedry Historii Medycyny na Akademii Medycznej w Poznaniu. Wykładał tam historię, medycynę i propedeutykę lekarską. Od 1945 przez trzy lata był sekretarzem Wydziału IV PAU, a w latach 1948–1950 dyrektorem tego wydziału[4]. Od 1960 był na emeryturze[3].

 
Grób prof. Adama Wrzoska i Ludmiły Krakowieckiej na Cmentarzu Junikowskim

Zmarł 26 lutego 1965 roku w Poznaniu[5]. Pochowany został na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu (pole 1, kwatera 1, miejsce 26)[6]. Był żonaty z Marią Dąbrowską, z którą miał córkę Ludmiłę (zamężną – Krakowiecką).

Jego księgozbiór wszedł w skład zbiorów Muzeum Wydziału Lekarskiego UJ.

Dorobek naukowyEdytuj

Dorobek uczonego stanowi około 460 pozycji (głównie z historii medycyny, propedeutyki lekarskiej, biologii, bakteriologii, antropologii, prehistorii, etnografii i kultury polskiej, w tym monografie wybitnych lekarzy – Jędrzeja Śniadeckiego, Ludwika Bierkowskiego, Józefa Majera, Karola Marcinkowskiego i Tytusa Chałubińskiego[1]).

Zajmował się także filozofią medycyny i należał do polskiej szkoły filozofii medycyny[7].

Założył dwa czasopisma: „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” oraz „Przegląd Antropologiczny”[1].

OdznaczeniaEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

Imię Adama Wrzoska nosi niewielka ulica na poznańskich Winiarach (odchodzi od Alei Solidarności, druga – niepołączona część – znajduje się między szpitalami MSW a wojewódzkim), a w przeszłości przesiadkowy przystanek MPK Poznań tamże (linia tramwajowa na Piątkowską, przemianowany na Osiedle Winiary).

Jego imię nosi także budynek Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego (Collegium Adama Wrzoska) przy ul. Rokietnickiej w Poznaniu[9].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e L. Krakowiecka, Adam Wrzosek (6 V 1875 – 26 II 1965), „Kronika Miasta Poznania: kwartalnik poświęcony problematyce współczesnego Poznania”, 1966.04/06 R.34 (Nr 2), s. 104.
  2. Bożena Bujałowska. Wspomnienie o doc. Ludmile z Wrzosków Krakowieckiej (1900–1971). „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”. 17/2, s. 311–320, 1972. 
  3. a b Teresa Ostrowska, „Dzieje Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego i Akademii Medycznej (1919–1979)”, Jan Hasik, Jacek Juszczyk, Poznań 1979 : [recenzja], „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 30 (2), 1985, s. 401 [zarchiwizowane].
  4. Reprezentanci nauk medycznych, zmarli członkowie AU w Krakowie, PAU, TNW i PAN, Katedra Historii Medycyny UJ CM.
  5. Profesor Adam Jan Wrzosek (1875-1965), Encyklopedia Medyków Powstania Warszawskiego [dostęp 2020-09-17].
  6. Adam Wrzosek – miejsce pochówku na Junikowie w Poznaniu [dostęp 2020-07-04].
  7. Polska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010.
  8. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 21.
  9. Uchwała nr 44/2018 Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 28 marca 2018 w sprawie nadania budynkowi, w którym zlokalizowane jest Centrum Symulacji Medycznej nazwy „Collegium Adama Wrzoska”.

BibliografiaEdytuj

  • Wielkopolski Słownik Biograficzny, PWN, Warszawa – Poznań, 1981, s. 848.
  • Zenon Maćkowiak, Michał Musielak, Adam Wrzosek: życie i działalność, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2000.
  • Michał Musielak, Adam Wrzosek, [w:] Polska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010.

Linki zewnętrzneEdytuj