Olejów (ukr. Олiїв) – wieś i gmina w obwodzie tarnopolskim na Ukrainie, w rejonie zborowskim, w dorzeczu Dniestru nad rzeką Łopuszanką, dopływem Seretu. Leży 10 km na północny wschód od Załoźców, 14 km na południowy zachód od Zborowa.

Olejów
Оліїв
Ilustracja
Kościół katolicki pod wezwaniem świętego Michała Archanioła w Olejowie, stan z 1939 roku
Państwo  Ukraina
Obwód  tarnopolski
Rejon Zborivsky rayon gerb.png zborowski
Powierzchnia 1,340 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

778
580,6 os./km²
Nr kierunkowy 3540
Kod pocztowy 47226
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa konturowa obwodu tarnopolskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Olejów”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Olejów”
Ziemia49°45′21″N 25°15′17″E/49,755833 25,254722
Portal Ukraina

Liczba mieszkańców przed 1939 r. powyżej 2000, mieszana, z przewagą ludności polskiej nad ukraińską. Poczta, telegraf i telefon na miejscu. Do 1944 parafia łacińska w miejscu, założona w 1848 r. należała do dekanatu zborowskiego, archidiecezji lwowskiej. Parafia rzymskokatolicka i greckokatolicka.

HistoriaEdytuj

Wieś pojawia się w źródłach w 1532 r., kiedy Stanisław Sienieński sprzedał Złoczów wraz z przyległymi wsiami, w tym z Olejowem, kasztelanowi poznańskiemu Andrzejowi Górce. Po Górkach dziedziczyli Czarnkowscy, od których klucz złoczowski nabył w 1598 r. Marek Sobieski, wojewoda lubelski. Odtąd przez pięć pokoleń właścicielami Olejowa byli Sobiescy i dopiero w 1740 r. Maria Karolina ks. de Boullion, córka królewicza Jakuba, zapisała dobra złoczowskie ks. Michałowi Kazimierzowi Radziwiłłowi zwanemu «Rybeńko».

Według tradycji Olejów miał kiedyś status miasteczka. W połowie wieku XVIII właścicielem Olejowa był regimentarz Stefan Błędowski, a w latach 80. tegoż stulecia starosta brański Maciej Starzeński. W 1855 r. jako właściciela odnotowano wnuka tego ostatniego, Michała, który w tym samym roku sprzedał swoje dobra hr. Kazimierzowi Wodzickiemu. Majątek pozostał w rękach Wodzickich aż do II wojny światowej.

W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Olejów w powiecie zborowskim województwa tarnopolskiego.

ZabytkiEdytuj

  • zamek, wybudowany w XVII w.[1]
  • Pałac olejowski, zawierający cenne zbiory, został ograbiony przez Niemców w czasie I wojny światowej. We wsi znajdowały się pokłady glinki służącej do wyrobu fajansu, przejściowo produkowanego także w miejscu. W drugiej połowie XIX w. działały w Olejowie olejarnia, wapniarka i młyn.
  • Na prawo od rynku wznosi się dominujący nad okolicą kościół parafialny, zbudowany w roku 1863; znajdują się w nim tablice pamiątkowe fundatorów; pod kościołem krypta w stylu gotyckim[potrzebny przypis]. Przed kościołem krzyż z XVI wieku.
  • Idąc od kościoła w kierunku południowym, dochodzi się do cmentarza greckokatolickiego, na którym znajduje się podobny krzyż pamiątkowy z wieku XVI z napisem w języku staroruskim. Natomiast idąc od kościoła drogą na północ od brzegów rzeki Łopuszanki, widać nad stawem w lesie wały i głębokie rowy oraz resztki murów zbudowanego tu zamku myśliwskiego króla Jana III.
  • Na cmentarzu kaplica z grobowcem rodziny Wodzickich.

Wybitni olejowianieEdytuj

Pobliskie miejscowościEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, 1926.

BibliografiaEdytuj

  • Przewodnik po Województwie Tarnopolskiem z mapą. Tarnopol 1928, nakładem Wojewódzkiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Tarnopolu
  • Związek Polskich Towarzystw Turystycznych: Przewodnik po Polsce w 4 tomach. Tom II: "Polska południowo-wschodnia". Wydanie pierwsze. Warszawa 1937.
  • A. Worobiec, Trościaniec Wielki wieś Ziemi Załozieckiej, w: tejże, Nasi wybitni rodacy, Zielona Góra 1999, s. 102-103, ​ISBN 83-912004-0-X

Linki zewnętrzneEdytuj