Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego w Warszawie

Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego[2], w latach 1865–1916 park Aleksandryjski[3], w latach 1916–1998 park Praski – zabytkowy park miejski znajdujący się w warszawskiej dzielnicy Praga-Północ.

Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego
Obiekt zabytkowy nr rej. 1434-A z 3 lipca 1990
Ilustracja
Park Praski wiosną
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Dzielnica Praga-Północ
Powierzchnia 18,7[1] ha
Data założenia 1865–1871
Projektant Jan Dobrowolski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego
Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego
Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego
Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego
Ziemia52°15′13″N 21°01′38″E/52,253611 21,027222
Strona internetowa

Obszar parku jest ograniczony ulicami: Ratuszową, Jagiellońską, al. „Solidarności” i Wybrzeżem Helskim[3]. Ma powierzchnię 18,7 ha[1]. Do parku przylega od północy Ogród Zoologiczny, który do 1927 stanowił jego część[3].

OpisEdytuj

W okresie Księstwa Warszawskiego w związku z fortyfikowaniem na rozkaz Napoleona Bonaparte rejonu Warszawa-Serock-Modlin, w latach 1808–1811 na Pradze doszło do wielu wyburzeń na terenie dawnych jurydyk Praga i Skaryszew. Aby przygotować miejsce dla fortyfikacji wyburzono praktycznie znaczną część tych dwóch historycznych jurydyk, a także Golędzinowa.

W 1846 roku powstał nowy plan regulacji zagospodarowania terenów dawnych fortyfikacji napoleońskich w związku z budową mostu Kierbedzia. Plan ten oparty na wcześniejszym opracowanym w 1835 przez Jakuba Łaszyńskiego pozwolił na wytyczenie obszaru parku Praskiego, a także m.in. ulic Szerokiej (obecnej ks. Ignacego Kłopotowskiego), Brukowej (obecnie Stefana Okrzei) i Jagiellońskiej. 4 kwietnia 1865 car Aleksander II wydał specjalny ukaz zezwalający na powstanie parku, który został nazwany na jego cześć parkiem Aleksandryjskim. Był to pierwszy publiczny park miejski na Pradze[4].

Park powstał na podmokłym terenie esplanady Fortu Śliwickiego[5]. Prace nad jego założeniem były prowadzone w latach 1865–1871 według projektu Jana Dobrowolskiego[3] (kierownika Ogrodu Krasińskich, a potem Ogrodu Saskiego)[4]. Park został zaprojektowany w stylu geometryczno-krajobrazowym. Osią założenia była szeroka aleja wychodząca z obecnego placu Weteranów 1863 roku i biegnąca przez cały park w kierunku północno-zachodnim[3]. Został on otwarty dla publiczności w roku 1871. Posiadał wiele urządzeń służących rozrywce odwiedzających; znajdowały się tam cukiernie i kawiarenki, a od 1903 budynek Teatru Praskiego przy wejściu. Park nie był ogrodzony[6]. Odwiedzali go głównie niezamożni mieszkańcy Pragi[6].

Zachodnia część parku znajdowała się na terenach zalewowych, stąd bywał on zalewany przez spiętrzone wody Wisły[6]. Od rzeki oddzielała go linia kolejki jabłonowskiej oraz równoległa od niej droga, która po 1930 została nazwana Wybrzeżem Helskim[7].

W 1916 park został przemianowany na park Praski.

Według nagrodzonego I nagrodą na konkursie w Paryżu Planu regulacji i rozwoju miasta z 1926 r., opracowanego pod kierownictwem A. Jawornickiego i Cz. Rudnickiego, przewidywano rozszerzenie obszaru parku o 60 ha. W 1928 roku na wydzielonej rok wcześniej z północnej części parku o powierzchni 12 ha otwarto Miejski Ogród Zoologiczny[3] (obecnie zajmuje on obszar 40 ha). W okresie międzywojennym był to park znany z licznych urządzeń rozrywkowych, m.in. z lunaparku, w tym czasie przybyły tu m.in. parkowa pijka z 1936 i popiersie Elizy Orzeszkowej z 1938 roku autorstwa Henryka Kuny[8].

W 1937 w parku wzniesiono wieżę do skoków ze spadochronem o wysokości 28 metrów[9].

Po 1945 park stracił swój rozrywkowy charakter[3]. Został również, po wyburzeniu istniejącej tam barakowej zabudowy[10], rozszerzony w kierunku ul. Jagiellońskiej[3]. W parku pojawiły się rzeźby zwierząt: metalowej żyrafy, a także mniejsze, kamienne figury słonia i żubra[10]. Dziczejący park na początku lat 90. XX wieku został poddany zabiegom renowacyjnym – pojawiły się m.in. nowe urządzenia na placach zabaw i uporządkowano zieleń. Na początku lat 90. spłonęła muszla koncertowa. Została odbudowana w 2 połowie lat 90. ze sceną o powierzchni 170 m².

W parku rosną cenne okazy drzew, m.in. platan klonolistny, miłorząb japoński, kasztany jadalne, klony, lipy i topole[10].

Główna aleja parku, nosząca imię Kazimierza Lisieckiego „Dziadka”, biegnąca od katedry praskiej do Ogrodu Zoologicznego, jest jednym z charakterystycznych punktów Pragi, z drobnym handlem związanym z odwiedzającymi ZOO. Od strony al. „Solidarności” znajduje się wybieg dla niedźwiedzi brunatnych[11].

Od 1998 park nosi nazwę Park Praski Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego.

W 1990 park wraz z Ogrodem Zoologicznym został wpisany do rejestru zabytków[12].

W 2018 konar drzewa spadł na siedzącą na ławce w parku kobietę z niemowlęciem, które w wyniku odniesionych obrażeń zmarło po kilku dniach[13].

W 2019 zakończono inwentaryzację parku, podczas której zbadano 2266 drzew i 82 pojedynczych krzewów oraz 6 grup drzew i 189 grup krzewów[14].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Park Praski. W: Urząd m.st. Warszawy [on-line]. zielona.um.warszawa.pl. [dostęp 2019-07-07].
  2. Katalog nazw obiektów miejskich. W: Urząd m.st. Warszawy [on-line]. um.warszawa.pl. [dostęp 2019-07-07].
  3. a b c d e f g h Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 619. ISBN 83-01-08836-2.
  4. a b Krzysztof Oktabiński. Od wirydarza do parku krajobrazowego. „Kronika Warszawy”. 101/102, s. 52, 1996. 
  5. Jan Berger: Rozwój Pragi [w:] Irena Pietrza-Pawłowska (red.) Wielkomiejski rozwój Warszawy do 1918 r.. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1973, s. 264.
  6. a b c Michał Pilich: Warszawska Praga. Warszawa: Fundacja „Centrum Europy”, 2005, s. 94. ISBN 83-923305-7-9.
  7. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 981. ISBN 83-01-08836-2.
  8. Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, s. 73. ISBN 83-7005-211-8.
  9. Paweł Elsztein: Moja Praga. Warszawa: Dom Wydawniczy Syrenka, 2002, s. 48. ISBN 83-914909-8-X.
  10. a b c Michał Pilich: Warszawska Praga. Warszawa: Fundacja „Centrum Europy”, 2005, s. 95. ISBN 83-923305-7-9.
  11. Anna Pawlikowska-Piechotka: Turystyka i wypoczynek w zabytkowych parkach Warszawy. Gdynia: Wydawnictwo Novae Res, 2009, s. 88. ISBN 978-83-61194-88-0.
  12. Zestawienie zabytków nieruchomych. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 marca 2019 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 43. [dostęp 2019-07-07].
  13. Drzewo zwaliło się na ławkę, dziecko nie żyje. Sparaliżowana matka: nie zdążyłam się z nią pożegnać. metrowarszawa.gazeta.pl, 28 września 2918. [dostęp 2019-07-07].
  14. Park Praski gotowy na zmiany. W: Urząd m.st. Warszawy [on-line]. um.warszawa.pl, 22 lipca 2019. [dostęp 2019-07-27].

Linki zewnętrzneEdytuj