Podboje arabskie

Podboje arabskie – podboje dokonane przez Arabów od momentu założenia kalifatu w roku 632 aż do jego rozpadu w drugiej połowie VIII i IX wieku.[1]

Kalifat, 622–750

     Ekspansja czasów Mahometa, 622–632

     Ekspansja czasów kalifów prawowiernych, 632–661

     Ekspansja czasów Umajjadów, 661–750

Geneza i początki ekspansjiEdytuj

W początkach VII wieku Arabowie byli luźnym konglomeratem plemion, zamieszkujących Półwysep Arabski. W jego urodzajniejszej, południowej części ludność była osiadła (królestwo Jemenu), natomiast pustynna i półpustynna część północna była zamieszkana przez plemiona koczowników. W latach 628–632 założyciel nowej religii, Mahomet, przełamując tradycyjne uprzedzenia między koczownikami a rolnikami, zjednoczył Arabów i stworzył z nich potęgę militarną. Tę dynamikę wykorzystali jego następcy – kalifowie.[2][3]

W chwili śmierci Mahometa 632 zjednoczeni Arabowie panowali nad częścią Półwyspu Arabskiego znajdującą się na południe od linii łączącej zatokę Akaba z ujściem Tygrysu i Eufratu. Ideą przewodnią inwazji arabskich była islamizacja świata. Ilustruje to list Mahometa do sasanidzkiego króla Persów Chosrowa II. Na początku siódmego roku wędrówki – według islamskich źródeł historycznych – Mahomet wyznaczył jednego ze swoich współpracowników, imieniem Abdullah Huzafah Sahmi Qarashi, aby zaniósł jego list do króla Chosrowa II, nawołując go do nawrócenia:[1]

W imię Allaha, Dobroczynnego, Miłosiernego. Od Mahometa, Wysłańca Allaha, do wielkiego Chosrowa irańskiego. Pokój niech spocznie na tym, który szuka prawdy i wyznaje wiarę w Allaha i w jego Proroka i świadczy że nie ma boga poza Allahem i że On nie ma syna, i który wierzy, że Mahomet jest jego Sługą i Prorokiem. Z nakazu Allaha, zapraszam cię do Niego. On posłał mnie, abym oświecił wszystkie ludy, abym mógł je wszystkie ostrzec przed Jego gniewem i mógł postawić niewiernym ultimatum. Przyjmij islam, abyś mógł pozostać bezpieczny. A jeśli odmówisz przyjęcia islamu, będziesz odpowiedzialny za grzech Magów[4][5]..

PrzebiegEdytuj

 
Islamska ekspansja we Francji w VIII wieku

W następnych latach, będących jedną nieprzerwaną wojną (dżihad), Arabowie opanowali:

Kres ekspansjiEdytuj

Ze zorganizowanych państw, tylko Cesarstwo Bizantyńskie (pomimo dwukrotnego oblężenia Konstantynopola w latach 674–678 i 717–718), Królestwo Franków, Nubia i etiopskie Królestwo Aksum oparły się Arabom. W drugiej połowie VIII wieku imperium arabskie poniosło pierwszą stratę terytorialną – po zwycięskich bitwach pod Tuluzą (721) i Poitiers (zwaną również bitwą pod Tours, 732) oraz po odbiciu Narbony (759) Frankowie opanowali najpierw Septymanię, tworząc Marchię Hiszpańską, a potem (812) tereny Hiszpanii na północ od Ebro[8].

KonsekwencjeEdytuj

W ślad za podbojem militarnym następowała islamizacja i arabizacja podbitych terenów. Procesy te były tym intensywniejsze, że po ustabilizowaniu się granic imperium arabskiego kultura arabska wkroczyła w wieki rozkwitu. Ich wyniki okazały się tak trwałe, że większość krajów podbitych przez Arabów jest do dziś arabska (od Maroka po Irak) albo przynajmniej muzułmańska (perski Iran, hinduski Pakistan). Rechrystianizacji uległy tylko Hiszpania (rekonkwista), wyspy Morza Śródziemnego (Cypr, Kreta, Rodos, Sycylia, Sardynia, Korsyka, Baleary), Armenia i Gruzja. Efemeryczne okazały się państwa krzyżowców w Palestynie, istniejące od 1095 do 1291 roku. W wyniku podbojów, języki krajów podbitych lecz nie zarabizowanych, posiadają wiele zapożyczeń z Języka Arabskiego. Ok. 4000 słów w języku hiszpańskim i 1000 w języku portugalskim jest pochodzenia arabskiego. Duża część słów dotyczy świata nauki. Słowa te występują również w językach które nie miału kontaktu z językiem arabskim. Zapożyczenia takie znajdują się również w języku polskim[9][10][11].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Early Muslim Conquests (622-656 CE), Ancient History Encyclopedia [dostęp 2021-02-07].
  2. Afghanistan's Islam: From Conversion to the Taliban, 2017.
  3. M.A. Shaban, I want this title to be available as an eBook The 'Abbāsid Revolution, 1979.
  4. Zob. Tabaqat-i Kubra, vol. I, s. 360; Tarikh-i Tabari, vol. II, ss. 295, 296; Tarikh-i Kamil, vol. II, s. 81 and Biharul Anwar, vol. XX, s 389
  5. Por. M. Morony: Kisra. W: The Encyclopaedia of Islam. C.E. Bosworth, E.van Donzel, B. Lewis and C. Pellat (red.). T. V. E.J.Brill, 1980, s. 185.
  6. Por. Iran Chamber Society: Islamic Conquest. W: History of Iran [on-line]. 2015-08-22.
  7. Hugh Kennedy, The Great Arab Conquests: How the Spread of Islam Changed the World We Live In, 2009.
  8. Évariste Lévi-Provençal, Encyclopaedia of Islam, Second Edition.
  9. Słowa pochodzenia arabskiego w języku polskim | VEROLING, 🏆Biuro Tłumaczeń VEROLING | ⭐️Kompleksowe usługi lingwistyczne, 11 kwietnia 2014 [dostęp 2021-02-05] (pol.).
  10. Más de 4000 palabras en castellano tienen origen árabe, 20 000 lenguas, 11 stycznia 2015 [dostęp 2021-02-05] (hiszp.).
  11. Vocábulos árabes que influenciaram a língua portuguesa, www.superprof.com.br [dostęp 2021-02-05].