Otwórz menu główne

Powiat dąbrowski (białostocki)

Ten artykuł dotyczy dawnego powiatu na Białostocczyźnie. Zobacz też: współczesny powiat dąbrowski w woj. małopolskim.

Powiat dąbrowski – powiat istniejący w latach 19561975 w woj. białostockim. Obejmował on tereny obecnych powiatów sokólskiego (gminy Dąbrowa Białostocka i Nowy Dwór) i augustowskiego (gmina Lipsk i częściowo Sztabin) w woj. podlaskim. Jego ośrodkiem administracyjnym była Dąbrowa Białostocka.

Powiat dąbrowski
powiat
1956–1975
Państwo  PRL
Województwo białostockie
Data powstania 1956
Data likwidacji 1975
Siedziba Dąbrowa Białostocka
Powierzchnia 829 km²
Populacja (1973)
• liczba ludności

35 300
• gęstość 43 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich 1 (1973)
Liczba gmin wiejskich 4 (1973)
brak współrzędnych
Portal Portal Polska
Stary ratusz w Lipsku

Powiat dąbrowski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie białostockim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat dąbrowski złożyło się 19 gromad, które wyłączono z dwóch ościennych powiatów w tymże województwie[1][2]:

Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia powiat nie obejmował miast; Dąbrowa, stolica powiatu, utraciła prawa miejskie z dniem 1 stycznia 1951 roku[3] i odzyskała je dopiero 1 stycznia 1965 roku[4]; Nowy Dwór utracił je w 1934 roku a Lipsk w 1870 roku (odzyskał je w 1983 roku).

1 lipca 1956 roku z powiatu dąbrowskiego wyłączono gromadę Jastrzębna i włączono ją z powrotem do powiatu augustowskiego[5]. 31 grudnia 1961 roku do powiatu dąbrowskiego przyłączono z powiatu sokólskiego gromady Chodorówka Nowa (1954-71), Suchowola (1954-72) i Wólka (1954-72)[6].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy[7]. Powiat dąbrowski podzielono na 1 miasto i 4 gminy[8][9]:

Powiat dąbrowski przetrwał do 31 maja 1975 roku. Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku główna część terytorium zniesionego powiatu dąbrowskiego weszła w skład nowego (mniejszego) województwa białostockiego; jedynie gminę Lipsk przyłączono do nowego województwa suwalskiego[10].

1 października 1983 roku prawa miejskie odzyskał Lipsk[11] i stał się odrębną jednostką administracyjną obok gminy wiejskiej Lipsk. 1 lipca 1986 roku do gminy Lipsk przyłączono część obszaru wsi Krasne z gminy Sztabin, stanowiącą enklawę śródleśną o powierzchni 653,39 ha[12]. 1 stycznia 1992 roku jednoimienne miasta i gminy wiejskie Dąbrowa Białostocka i Lipsk połączono we wspólne gminy miejsko-wiejskie[13]. 1 stycznia 1997 prawa miejskie odzyskała także Suchowola, co sprawiło że gminę wiejską Suchowola przekształcono w gminę miejsko-wiejską[14].

Powiatu dąbrowskiego nie przywrócono wraz z reformą administracyjną w 1999 roku[15].

PrzypisyEdytuj

  1. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 290
  2. Informator o zasobie wydanym przez Archiwum Państwowe w Białymstoku podaje również istnienie gromady Czerwonka (1954-60) jako części składowej powiatu dąbrowskiego, której Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 290 nie uwzględnia. Archiwum pomija też gminy pow. augustowskiego, włączone do powiatu dąbrowskiego wraz z jego utworzeniem (poza zakresem zasobu)
  3. Dz.U. z 1950 r. nr 51, poz. 472
  4. Dz.U. z 1964 r. nr 42, poz. 286
  5. Dz.U. z 1956 r. nr 23, poz. 106
  6. Dz.U. z 1961 r. nr 51, poz. 284
  7. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  8. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
  9. Informacja potwierdzona 8 lipca 2008 przez Urząd Miejski w Dąbrowie Białostockiej
  10. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  11. Dz.U. z 1983 r. nr 51, poz. 229
  12. M.P. z 1986 r. nr 14, poz. 98
  13. Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397
  14. Dz.U. z 1996 r. nr 155, poz. 760
  15. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652

Zobacz teżEdytuj