Otwórz menu główne

Solomon Perel (hebr.: שלמה פרל, ang.: Shlomo Perel, Sally Perel; ur. 21 kwietnia 1925 w Peine w Dolnej Saksonii) - niemiecki Żyd, który podczas II wojny światowej uniknął prześladowań nazistowskich, udając Aryjczyka.

Solomon Perel
Ilustracja
Sally Perel, 2015
Data i miejsce urodzenia 21 kwietnia 1925
Peine

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Solomon Perel urodził się 21 kwietnia 1925 w Peine w Dolnej Saksonii. W 1935 Perelowie przeprowadzili się do Łodzi, po zniszczeniu ich rodzinnego sklepu obuwniczego przez nazistów.

Po inwazji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 Solomon i jego brat Isaak próbowali uciec na wschód, do części kraju okupowanej przez Rosję Radziecką. Solomon znalazł się w sierocińcu w Grodnie prowadzonym przez Komsomoł.

Kiedy III Rzesza napadła na ZSRR, Solomon uciekł z sierocińca i został schwytany przez oddział wojsk niemieckich. Ponieważ pochodził z Niemiec i komunikował się perfekcyjnie po niemiecku, zdołał skutecznie przekonać żołnierzy, że jest Volksdeutschem i został rosyjsko-niemieckim tłumaczem. Odegrał ważną rolę w akcji schwytania oficera Armii Czerwonej Jakowa Dżugaszwili (syna Stalina) i zdobył uznanie w swoim oddziale.

Solomon był obrzezany, z tego powodu żył w ciągłym strachu przed odkryciem jego pochodzenia. Kilkakrotnie próbował ucieczki w głąb Rosji, lecz bezskutecznie.

Wkrótce, z racji odpowiedniego wieku, Solomon został wysłany do szkoły Hitlerjugend w Brunszwiku. Tam także ukrywał swą tożsamość i zmienił nazwisko na Josef Perjell. W tym czasie miał dziewczynę Leni[1], żarliwą nazistkę. Nie wyznał jej prawdy, natomiast matka Leni odkryła tajemnicę chłopca. Zachowała ją dla siebie.

Pod koniec wojny Solomon został pojmany przez oddział armii sowieckiej, lecz z powodu swego wieku nie został internowany. Wkrótce spotkał swego brata Isaaka. Od niego dowiedział się o głodowej śmierci ojca w łódzkim getcie. Matka Perela zginęła w samochodzie gazowym, zaś siostra podczas marszu śmierci[2].

W 1948 Perel przeniósł się do Izraela i wziął udział w I wojnie izraelsko-arabskiej. Później został biznesmenem. W 1985 po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej odwiedził Niemcy na zaproszenie burmistrza Peine[3].

 
Solomon Perel w 2014 r.

W 1989 Perel wydał autobiograficzną książkę wspomnieniową Ich war Hitlerjunge Salomon[4] (I Was Hitler Youth Salomon).

Od 2011 Salomon Perel jest honorowym członkiem Rady Programowej Stowarzyszenia Kulturalno-Edukacyjno-Naukowego „KEN”[5].

Inspiracje artystyczneEdytuj

Na podstawie autobiograficznej książki Perela, Agnieszka Holland nakręciła film Europa, Europa (1990)[6]. Perel stał się również bohaterem reportażu Chłopiec na fotografii Agaty Tuszyńskiej, wydanym w zbiorze Kilka portretów z Polską w tle. Reportaże izraelskie.[7]

PrzypisyEdytuj

  1. Fotografia Leni. [dostęp 12 października 2008].
  2. A note about the final scene in the film... (ang.). [dostęp 12 października 2008].
  3. Jupp meets his Hitler Youth leader again in 1985 (ang.). [dostęp 12 października 2008].
  4. Sally Perel: Ich war Hitlerjunge Salomon (niem.). [dostęp 12 października 2008].
  5. Strona internetowa Stowarzyszenia Kulturalno-Edukacyjno-Naukowego „KEN”, [dostęp 13 grudnia 2013].
  6. Full cast and crew for Europa, Europa (ang.). [dostęp 12 października 2008].
  7. Polska Bibliografia Literacka On-Line

Linki zewnętrzneEdytuj