Szalejów Dolny

wieś w województwie dolnośląskim

Szalejów Dolny (niem. Niederschwedeldorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko, w zachodniej części Kotliny Kłodzkiej.

Artykuł 50°25'32"N 16°35'11"E
- błąd 39 m
WD 50°25'N, 16°36'E
- błąd 2322 m
Odległość 1459 m
Szalejów Dolny
wieś
Ilustracja
Kościół w Szalejowie Dolnym
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Kłodzko
Wysokość 310–330[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 677[2]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-314
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0853033
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kłodzko
Mapa konturowa gminy wiejskiej Kłodzko, po lewej znajduje się punkt z opisem „Szalejów Dolny”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Szalejów Dolny”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Szalejów Dolny”
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa konturowa powiatu kłodzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Szalejów Dolny”
Ziemia50°25′32″N 16°35′11″E/50,425556 16,586389
Kaplica św. Marii Magdaleny w Szalejowie Dolnym

PołożenieEdytuj

Szalejów Dolny to duża wieś o długości około 4,2 km, leżąca w zachodniej części Kotliny Kłodzkiej, nad dolnym biegiem Bystrzycy Dusznickiej, na wysokości około 310–330 m n.p.m.[1]

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o wsi i istniejącym tu kościele pochodzi z 1269 roku[3]. W roku 1350 arcybiskup Arnoszt z Pardubic kupił miejscowość, a następnie przekazał ją augustianom w Kłodzku[3]. W 1597 roku wieś przejęli jezuici, pod rządami których Szalejów Dolny rozwinął się i za sprawą wzniesionej tu kaplicy św. Anny stał się lokalnym ośrodkiem pielgrzymkowym[3]. W 1683 roku znaczna część wsi została zniszczona w wielkim pożarze, po którym odbudowano zniszczone domy oraz wzniesiono browar, słynący w okolicy ze znakomitego piwa[3]. W roku 1840 w miejscowości istniały: pałac, kościół, kilka kaplic, szkoła, browar, olejarnia, młyn wodny i tartak, a w późniejszym okresie także cukrownia[3]. Było tam też kilka gospód z których korzystali pielgrzymi, a potem także letnicy[3].
W latach 1937–1945 na polach pomiędzy kłodzkimi Kościelnikami a Szalejowem Dolnym, należącymi do posiadłości baronów von Münchhausenów, funkcjonowało wojskowe lotnisko polowe Feldflugplatz Komturhof, skąd startowały samoloty rozpoznania lotniczego Luftwaffe. Szczególne znaczenie lotnisko zdobyło wtedy, gdy front osiągnął granicę Śląska w drugiej połowie stycznia 1945. W czasie oblężenia Wrocławia samoloty przywoziły ciężko rannych do szpitala w Kłodzku. Komendantura lotniska była zakwaterowana w pałacu Münchhausenów, żołnierze w większości gospodarstw i domów w Szalejowie. Oddział liczył 300 żołnierzy. Na skraju wsi zlokalizowano hangary i warsztaty[4].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[5]:

  • kościół parafialny pw. śś. Szymona i Tadeusza, z 1489-1491 roku, rozbudowany ok. 1602 i przebudowany w latach 1702-1707, kiedy dodano hełm wieży. Portale późnogotyckie, renesansowe i jeden barokowy, barokowe: chrzcielnica z 1702, kaplica św. Anny z lat 1731-1732 i św. Marii Magdaleny z 1734[6],
  • plebania (przy kościele filialnym), z 1564 roku, przebudowana w 1757 roku,
  • kaplica św. Anny, z 1732 roku,
  • kaplica pw. św. Marii Magdaleny, z 1734 roku,
  • zespół pałacowy, z 1844 roku, w skład którego wchodzą:
  • dom nr 7, drewniany, z XVIII wieku, przeniesiony do skansenu w Pstrążnej.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 15: Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy. Wrocław: I-BiS, 1993, s. 430-438. ISBN 83-85773-06-1.
  2. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. a b c d e f Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 447, 448. ISBN 978-83-89188-95-3.
  4. Henryk Grzybowski. Lotnisko polowe w Szalejowie Dolnym / Książówce. „Ziemia Kłodzka”. 2013 (nr 233), s. 15-17, grudzień 2013. Kom. Obyw. ZK, SPCzS, OKiS. Wydawnictwo Ziemia Kłodzka, KO Ziemi Kłodzkiej, SPCzS, OKiS. ISSN 1234-9208. OCLC 499751393. 
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 68. [dostęp 4 sierpnia 2012].
  6. Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 152-153

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj