Ujsoły

wieś w województwie śląskim

Ujsoływieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Ujsoły. Miejscowość jest siedzibą gminy Ujsoły. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Ujsoły
wieś
Ilustracja
Ujsoły z Wilczego Gronia
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

żywiecki

Gmina

Ujsoły

Liczba ludności (2008)

2392

Strefa numeracyjna

33

Kod pocztowy

34-371[2]

Tablice rejestracyjne

SZY

SIMC

0073499

Położenie na mapie gminy Ujsoły
Mapa konturowa gminy Ujsoły, w centrum znajduje się punkt z opisem „Ujsoły”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Ujsoły”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Ujsoły”
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa konturowa powiatu żywieckiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Ujsoły”
Ziemia49°28′40″N 19°08′38″E/49,477778 19,143889[1]
Strona internetowa

Położenie

edytuj

Wieś Ujsoły położona jest w południowej części obecnego województwa śląskiego, w Małopolsce (Żywiecczyzna), w Beskidzie Żywieckim, przy ujściu Bystrej do Wody Ujsolskiej. Pola i zabudowanie miejscowości znajdują się w dolinie Wody Ujsolskiej i dolnej części Bystrej, oraz na zboczach Wilczego Gronia, Kiczory, Hutyrowa, Urówki, Muńcuła i Kotelnicy, na wysokości około 540-600 m n.p.m.[3]. Przed 1975 rokiem Ujsoły położone były województwie krakowskim, jak i również przed 1939 rokiem.

Ujsoły znajdują się w odległości ok. 30 kilometrów od Żywca i ok. 10 kilometrów od drogi ekspresowej S1[3].

Nazwa wsi

edytuj

Nazwa wsi zawdzięcza swoją nazwę pierwszym osadnikom. Jak podaje legenda widząc w dolinie rzekę, zawołali „Uj-Sol”, co znaczyło „Wielka Soła”. W rzeczywistości nazwa pierwotnie brzmiała Usoły, o czym wspomina Andrzej Komoniecki w swym „Dziejopisie Żywieckim”: „…a Usoły że od rzeki Soły zasadzona wieś…”. Przedrostek „uj” to zniekształcenie węgierskie, (Uj-Soły to węg. Nowe Soły) powstałe w czasie zaboru austriackiego.

Części wsi

edytuj
Integralne części wsi Ujsoły[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
1003673 Bęściów część wsi
0073507 Danielka przysiółek
0073513 Do Hutyrów część wsi
0073520 Do Krzoski część wsi
0073536 Do Tanistry część wsi
1003704 Kręcichłosty przysiółek
0073542 Stawiska przysiółek
0073559 Za Borem część wsi

Historia

edytuj

W 1860 została założona szkoła trywialna. Drewno na budowę i 5 sąg drewna na pniu na opał przekazał właściciel Żywca Albrecht Fryderyk Habsburg, gmina przeznaczyła corocznie 210 zł austr. na utrzymanie nauczyciela, zobowiązała się zbudować budynek szkolny i go utrzymywać, ścinać ofiarowane drewno i zwozić, a w razie cofnięcia daru drewna, to własnym kosztem kupować[6].

Zabytki Ujsół wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego to:

Piesze szlaki turystyczne

edytuj
  Ujsoły – MuńcułPrzełęcz KotarzRycerzowa
  Ujsoły – ZapolankaKręcichwosty (skrzyżowanie z żółtym szlakiem z Rajczy na Romankę)

Zobacz też

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 142643
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1313 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Czas 1860 nr 37 (15 lutego)
  7. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2024, s. 142 [dostęp 2017-11-04].

Linki zewnętrzne

edytuj