Władysław Kucharski (historyk)

polski historyk, pedagog, działacz społeczny

Władysław Wiktor Kucharski (ur. 23 grudnia 1875 w Sanoku, zm. 1942) – polski nauczyciel, historyk.

Władysław Kucharski
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1875
Sanok
Data śmierci 1942
Zawód, zajęcie historyk, nauczyciel
Narodowość polska
Edukacja C. K. Gimnazjum w Sanoku
Rodzice Stanisław, Zofia
Odznaczenia
Odznaka pamiątkowa „Orlęta”
Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 23 grudnia 1875 w Sanoku[1][2][3]. Był synem Stanisława (kancelista od ksiąg gruntowych w C. K. Sądzie Obwodowym w Sanoku[1][4], radny miejski, w 1896 przeniesiony służbowo do Lwowa[5]) i Zofii z domu Robel[6]. Miał brata Mieczysława (gimnazjalista, zm. 1885 w wieku 12 lat)[4][7], siostry Wandę (zm. 3 stycznia 1882 mając 3 lata)[8], Stefanię (zm. w 1886 mając 11 miesięcy)[9]. Wraz z rodziną mieszkał w Sanoku przy ulicy Podgórze 284[4][1].

W 1894 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Emil Gaweł, Franciszek Słuszkiewicz)[2][10][11]. Po maturze miał podjąć studia prawnicze[2]. Od października 1895 studiował kierunek filozoficzny na Uniwersytecie we Fryburgu (Szwajcaria), co umożliwiło mu stypendium przyznane przez fundację Czartoryskich[12].

Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej 22 sierpnia 1898 został mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. V Gimnazjum we Lwowie i od tego czasu pracował w zawodzie nauczyciela[13][3]. W tej szkole uczył języka polskiego, historii, geografii[14]. Złożył egzamin nauczycielski 28 lutego 1899[3]. Reskryptem C. K. Ministra Wyznań i Oświaty z 22 czerwca 1899 został mianowany nauczycielem rzeczywistym w C. K. Gimnazjum w Brzeżanach[15][16][3]. Tam przez następne lata uczył języka polskiego, historii, geografii, historii kraju rodzinnego, języka francuskiego, był zawiadowcą biblioteki polskiej dla młodzieży, zawiadowcą zbiorów geograficznych[17][18][19][20]. Reskryptami C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 29 grudnia 1901, z 14 października 1902 poruczono mu nadzór nad klasami umieszczonymi poza budynkiem w roku szkolnym 1901/1902, 1902/1903[21][22]. Reskryptem RSK z 17 października 1902 został zatwierdzony w zawodzie nauczycielskim i otrzymał tytuł c. k. profesora[23].

Reskryptem C. K. Ministra Wyznań i Oświaty z 23 czerwca 1903 otrzymał posadę nauczyciela w C. K. IV Gimnazjum we Lwowie[24]. Tam uczył historii, geografii, historii kraju rodzinnego (dziejów ojczystych), języka polskiego, kaligrafii, był zawiadowcą zbioru map i gabinetu geograficznego[25][26][27][28][29][3][30]. 11 października 1910 oraz 7 lipca 1911 udzielano mu urlopu z posady nauczyciela w IV Gimnazjum i roku szkolnym 1910/1911 oraz 1911/1912 pełnił stanowisko kierownika Prywatnego Gimnazjum Realnego w Borszczowie, ucząc tam historii, geografii[31][32][33][34][35]. Od roku szkolnego 1912/1913 ponownie był profesorem w IV Gimnazjum ucząc historii i geografii, był opiekunem kółka historycznego[36][37]. Po wybuchu I wojny światowej i nadejściu inwazji rosyjskiej pozostał we Lwowie i uczył w IV Gimnazjum swoich przedmiotów w klasach kombinowanych, zastępczo zawiadywał też funduszem budowy bursy[38], później był też pomocnikiem kancelaryjnym dyrektora[39][40][41][42]

Już po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w roku szkolnym 1918/1919 podjął się zorganizowania kolonii dla uczniów IV Gimnazjum[43]. Po przemianowaniu szkoły na Gimnazjum im. Jana Długosza nadal uczył historii i geografii, był zawiadowcą gabinetu historyczno-geograficznego i był pomocnikiem kancelaryjnym dyrektora[44]. Równolegle, otrzymując zniżkę godzin lekcyjnych, w roku szkolnym 1919/1920 i 1920/1921 był kierownikiem Prywatnego Gimnazjum Realnego i Liceum Żeńskiego Sióstr Sercanek („Sacré Coeur”) (typu humanistycznego) przy placu Jura l we Lwowie[44][35][45]. W 1921 kierował Zakładem Sierot i Ubogich w Drohowyżu[44][35]. W późniejszych latach 20. nadal uczył w IV Gimnazjum[46][47][48][35][49][50]. W szkole założył Kółko Miłośników Zabytków Lwowa[49].

Od 1919 do 1921 zasiadał w Tymczasowej Radzie Miejskiej we Lwowie[44][35]. Był przewodniczącym koła im. Adama Asnyka Towarzystwa Szkoły Ludowej we Lwowie[51]. Od 1924 był redaktorem czasopisma harcerskiego „Skaut[47][35]. Pełnił funkcję wiceprezesa Zarządu Oddziału Związku Harcerstwa Polskiego (prezesem był o. Gerard Szmyd, katecheta w IV Gimnazjum)[47].

Latem 1935 został dyrektorem Gimnazjum im. Stanisława Konarskiego w Oświęcimiu[52] i sprawował to stanowisko do wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939[53]. Pełniąc ten urząd zrzekł się pensji ze względu na emeryturę wojskową[54]

Był redaktorem podręczników szkolnych wydawnictwa Ossolineum[49]. Tworzył monografie historyczne, szkice literackie, utwory poetyckie i sceniczne[55]., Został honorowym członkiem Koła Historyków Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[49]. Został określony jako pierwszy historyk pochodzącym z miasta Sanoka[56]. Był autorem monografii historycznej pt. Sanok i sanocka ziemia w dobie Piastów i Jagiellonów. Monografia historyczna z 1905, służącej na początku XX wieku za podstawowe źródło wiedzy o mieście, z którego korzystali w kolejnych latach historycy-regionaliści[57].

Władysław Kucharski zmarł w 1942 i został pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Nowym Sączu (kwatera 9)[54] Był żonaty, miał dwóch synów, którzy polegli walcząc jako Orlęta Lwowskie w obronie Lwowa w 1918.

PublikacjeEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

polskie

austro-węgierskie

PrzypisyEdytuj

  1. a b c CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1891/1892 (zespół 7, sygn. 13). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 264.
  2. a b c Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1894. Sanok: Fundusz Naukowy, 1894, s. 58.
  3. a b c d e Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 64.
  4. a b c Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 109 (poz. 164).
  5. Kronika. „Gazeta Sanocka”. Nr 73, s. 3, 23 sierpnia 1896. 
  6. Osoby o nazwisku „Kucharski” w Genealogii Potomków Sejmu Wielkiego. sejm-wielki.pl. [dostęp 2 lipca 2014].
  7. Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1886. Sanok: Fundusz Naukowy, 1886.
  8. Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 45 (poz. 3).
  9. Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 115 (poz. 75).
  10. Po 10-ciu latach. „Gazeta Sanocka”. Nr 28, s. 3, 10 lipca 1904. 
  11. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-05-14].
  12. Kronika. „Gazeta Sanocka”. Nr 29, s. 3, 20 października 1895. 
  13. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. V Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1899. Lwów: 1899, s. 65.
  14. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. V Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1899. Lwów: 1899, s. 62.
  15. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. V Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1900. Lwów: 1900, s. 67.
  16. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1900. Brzeżany: 1900, s. 42.
  17. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1900. Brzeżany: 1900, s. 40, 41.
  18. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1901. Brzeżany: 1901, s. 52, 53.
  19. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1902. Brzeżany: 1902, s. 67, 68.
  20. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1903. Brzeżany: 1903, s. 4, 5.
  21. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1902. Brzeżany: 1902, s. 69-70.
  22. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1903. Brzeżany: 1903, s. 6-7.
  23. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1903. Brzeżany: 1903, s. 7.
  24. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1904. Brzeżany: 1904, s. 30.
  25. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1905. Lwów: 1905, s. 22.
  26. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1906. Lwów: 1906, s. 17, 19.
  27. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1907. Lwów: 1907, s. 28, 29.
  28. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1908. Lwów: 1908, s. 94, 97.
  29. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1909. Lwów: 1909, s. 46, 49.
  30. Kronika. Budowa przystanku kolejowego. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 25, s. 3, 16 października 1910. 
  31. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1911. Lwów: 1911, s. 44, 49.
  32. Kronika. Wiadomości osobiste. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 25, s. 3, 16 października 1910. 
  33. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1912. Lwów: 1912, s. 76, 83.
  34. Sprawozdanie Dyrekcyi Polskiego Gimnazyum Realnego z prawami szkół rządowych w Borszczowie za rok szkolny 1911/12. Borszczów: 1912, s. 15.
  35. a b c d e f g h Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 63.
  36. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1913. Lwów: 1913, s. 32, 65.
  37. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1914. Lwów: 1914, s. 32, 65.
  38. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za lata szkolne 1914/15 i 1915/16. Lwów: 1916, s. 6, 8, 22, 27, 50.
  39. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum IV. we Lwowie za rok szkolny 1916/17. Lwów: 1917, s. 24, 29.
  40. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum IV. we Lwowie za rok szkolny 1917/18. Lwów: 1918, s. 3.
  41. a b Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1918, s. 1018.
  42. Sprawozdanie Dyrekcyi Gimnazyum IV. we Lwowie za rok szkolny 1918/19. Lwów: 1919, s. 4.
  43. Sprawozdanie Dyrekcyi Gimnazyum IV. we Lwowie za rok szkolny 1918/19. Lwów: 1919, s. 4.
  44. a b c d Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie za rok szkolny 1920/21. Lwów: 1921, s. 4, 6-7.
  45. Zbysław Popławski: Gimnazja na odłączonych ziemiach Małopolski Wschodniej. lwow.com.pl. [dostęp 2 lipca 2014].
  46. Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Lwów/Warszawa: Książnica Polska, 1924, s. 308.
  47. a b c Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie za rok szkolny 1925/26. Lwów: 1926, s. 3.
  48. Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 137.
  49. a b c d Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie za rok szkolny 1928/1929. Lwów: 1929, s. 13, 19.
  50. Maria Myćka-Kril: Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 96.Sprawdź autora rozdziału:1.
  51. Aleksander Czołowski: Historia Lwowa. Lwów: 1925, s. 21.
  52. Kalendarium. [dostęp 2020-04-20].
  53. Staruszek Konar kończy 95 lat. tvn24.pl, 29 września 2010. [dostęp 2020-04-20].
  54. a b Bogusław Kołcz, Piotr Droździk, Nowy Sącz – jeśli zapomnę o nich..., 2014, ISBN 978-83-60900-38-3.
  55. Maria Myćka-Kril: Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 100.Sprawdź autora rozdziału:1.
  56. Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka. Kraków: Secesja, 1995, s. 5. ISBN 83-86077-57-3.
  57. Wojciech Sołtys, Oświata i szkolnictwo, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 439.
  58. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1900. Brzeżany: 1900, s. 1-36.
  59. Władysław Kucharski. Z przeszłości Sanoka / Kronika. Mianowania i przeniesienia. „Gazeta Sanocka”. Nr 9, s. 1-3, 28 lutego 1904. 
  60. Władysław Kucharski. Gimnazyum sanockie w świetle cyfr do r. 1899. „Gazeta Sanocka”. Nr 21, s. 1-2, 22 maja 1904. 
  61. Władysław Kucharski. Grzegorz z Sanoka. Rys biograficzny. „Gazeta Sanocka”. Nr 143, s. 1-2, Nr 143 z 23 września 1906. 
  62. Władysław Kucharski. Magistrat i mieszczanie sanoccy w ostatnim dziesiątku XVIII wieku'. „Gazeta Sanocka”. Nr 162, s. 1, 3 lutego 1907. 
  63. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 125.
  64. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. VIII, 7-120, 154.

BibliografiaEdytuj