Otwórz menu główne

IV Państwowe Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie

IV Państwowe Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowiepolska szkoła z siedzibą we Lwowie w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

IV Państwowe Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie
gimnazjum
Ilustracja
Pieczęć Państwowego Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie
Państwo  II Rzeczpospolita
Miejscowość Lwów
Adres ul. Józefa Nikorowicza 2
Data założenia 1877
Patron Jan Długosz
brak współrzędnych
Zabudowania bernadyńskie (widok od ul. Wałowej)
Gmach IV Gimnazjum przy ul. Nikorowicza
Tablica upamiętniająca poległych uczniów szkoły

HistoriaEdytuj

Pierwotnie w okresie zaboru austriackiego w 1876 dokonano wydzielenia z C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie 9 klas tzw. „sekcji bernardyńskiej” z polskim językiem nauczania[1][2]. Nową placówkę ulokowano w zabudowaniach bernardyńskich[3]. Założona filia posiadała osobne kierownictwo, osobne grono nauczycielskie i była prowadzona w zabudowaniach oo. Bernardynów przy ulicy Wałowej[4]. Decyzją cesarza Franciszka Józefa z 14 maja 1877 zostało powołane IV Gimnazjum z językiem polskim wykładowym, a postanowienie zostało wcielone w życie rozporządzeniem C. K. Ministra Wyznań i Oświaty z 20 maja 1879[5]. W 1879 w sposób faktyczny dokonano definitywnego odseparowania tej placówki od C. K. Gimnazjum Franciszka Józefa[5]. Pierwszy rok szkolny w samodzielnym gimnazjum rozpoczęto 1 września 1879, od tego czasu szkoła była prowadzona w zabudowaniach bernardyńskich oraz w kamienicy przy ul. Łyczakowskiej 3, wynajmowanej przez H. Zagórskiego, później w innym budynku pod numerem 10 tej ulicy[1][6]. W 1880 w szkole uczyło się 569 uczniów w 14 oddziałach[7].

15 września 1890 został poświęcony nowo wybudowany gmach gimnazjum, położony w dzielnicy Na Bajkach (późniejsza VI) przy później nazwanej ulicy Józefa Nikorowicza[8]. W tym czasie w szkole uczyło się około 800 gimnazjalistów[9]. Wobec przepełnienia liczby uczniów (w 1898 było 864 gimnazjalistów) dokonano wydzielenia wszystkich oddziałów „b” z klas i utworzenia z nich „Oddziału równorzędnego VI gimnazjum”, od 1 września 1898 prowadzonego osobno w siedzibie gimnazjum (dotychczasowe oddziały „a” do „f” działały nadal w macierzystym IV Gimnazjum)[10][11][9]. Wobec tego w jednym gmachu działały dwa podmioty szkolne[9]. W roku szkolnym 1908/1909 w IV Gimnazjum było 1217 uczniów w 26 oddziałach, zaś liczba nauczycieli wynosiła 53 - tym samym gimnazjum było największą szkołą na obszarze Austro-Węgier[12].

W 1900 wśród uczniów gimnazjum powstały pierwsze drużyny piłkarskie (ich założycielem był nauczyciel gimnastyki Eugeniusz Piasecki), a w 1904 drużyny uczniowskie przyjęły oficjalną nazwę „Klub Gimnastyczno-Sportowy uczniów IV-ego Gimnazjum”, który były zalążkiem klubu piłkarskiego Pogoń Lwów[13].

W związku narastającym przepełnieniem w 1909 oddziały równorzędne IV Gimnazjum zostały ulokowane w osobnej lokalizacji przy ulicy Chocimskiej[12], po czym w 1914 została utworzona filia IV Gimnazjum, która ostatecznie od 1921 działała jako samodzielne IX Państwowe Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego we Lwowie[2].

Podczas I wojny światowej 1914-1918 gmach IV Gimnazjum był zajmowany przez wojsko i służył głównie jako szpital wojenny[14]. Zarówno działania I wojny, jak i następujących po niej walk z Ukraińcami (1918-1919), dokonały uszkodzeń samego gmachu i wyposażenia gimnazjum, zaś aby uwiecznić przetrwanie tych wydarzeń na fasadzie budynku zostały wmurowane dwa szrapnele[9]. W latach 20. w westybulu gmachu gimnazjum została ustanowiona tablica upamiętniająca uczniów szkoły poległych w walkach w obronie Lwowa i Kresów (projekt wykonał M. Łużecki)[15]. Nazwiska tych uczniów zostały także wypisane na plakiecie z brązu, umieszczonej w sieni przy wejściu do gmachu[15].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości władze II Rzeczypospolitej utrzymały typ klasyczny działania szkoły i w 1920 nadały IV Gimnazjum patronat „Jana Długosza”[9][1][2]. Jednocześnie w 1920 dotychczasowa filia została przekształcona w IX Gimnazjum, ostatecznie od 1921 funkcjonujące jako samodzielna jednostka[16][2]. Szkoła mieściła się pod adresem ulicy Józefa Nikorowicza 2 (lata 20.)[1] (według późniejszych relacji z lat 30. pod numerem 4[17]). W 1926 w gimnazjum prowadzono osiem klas w 13 oddziałach, w których uczyło się 458 uczniów wyłącznie płci męskiej[1].

W dniach 22-24 czerwca 1928 odbył się uroczystości jubileuszu 50-lecia IV Gimnazjum[18]. Z tej okazji została wydana Księga pamiątkowa 50-lecia Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie, opublikowana pod redakcją Władysława Kucharskiego[2].

W czasie wydawania zarządzeń Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciecha Świętosławskiego z 23 lutego 1937 nadal istniało „IV Państwowe Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie” i zapowiedziano utworzenie licem ogólnokształcącego w toku tzw. reformy jędrzejewiczowskiej (tworzono wówczas państwowe szkoły średnie ogólnokształcące, złożone z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum)[19].

W 1958 odbył się w Krakowie Zjazd z okazji 80-lecia istnienia gimnazjum (uczestniczyło w nim trzech żyjących profesorów i niespełna 100 absolwentów)[17]. W 1983 odbył się zjazd abiturientów z roku 1933 w 50. rocznicę ich matury[17].

DyrektorzyEdytuj

NauczycieleEdytuj

Uczniowie i absolwenciEdytuj

Absolwenci
Uczniowie

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 137.
  2. a b c d e f g h i j k l Zbysław Popławski: Gimnazja na odłączonych ziemiach Małopolski Wschodniej. lwow.com.pl. [dostęp 2018-12-02].
  3. a b Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 7.
  4. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 7-8.
  5. a b c Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 8.
  6. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 8, 9.
  7. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 8, 13.
  8. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 9-11.
  9. a b c d e Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 13.
  10. Ważniejsze daty z dziejów zakładu. W: Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum Państwowego IX Imienia Jana Kochanowskiego we Lwowie za rok szkolny 1921. Lwów: 1921, s. 2.
  11. Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 140.
  12. a b Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 15.
  13. Rudolf Wacek, Tadeusz Dręgiewicz, Marian Kobiak, Stanisław Polakiewicz: Księga Pamiątkowa Lwowskiego Klubu Sportowego »POGOŃ«. Lwów: LKS Pogoń, 1939, s. 6.
  14. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 12–13.
  15. a b Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 35.
  16. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 15–16.
  17. a b c W.U.. O Lwowianach, Lwowie i Małopolsce Wschodniej. Zjazd maturalny. „Biuletyn”. Nr 45, s. 58-59, Czerwiec 1983. Koło Lwowian w Londynie. 
  18. Jan Szczepański: Jubileusz Gimnazjum IV im. Jana Długosza. W: Księga pamiątkowa 50-lecia Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie. Władysław Kucharski (red.). Lwów: 1928, s. 123.
  19. Państwowe licea i gimnazja w Okręgu Szkolnym Lwowskim. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 6, s. 262, 30 czerwca 1938. 
  20. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 16.
  21. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 17.
  22. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 17–19.
  23. a b Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 19.
  24. Ustąpienie dwu dyrektorów szkół lwowskich. „Nowości Illustrowane”. Nr 29, s. 17, 21 lipca 1906. 
  25. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 19, 70.
  26. Kucharski. IV Gimnazjum 1928 ↓, s. 19–21.
  27. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 10, s. 678, 15 listopada 1937. 
  28. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 11, s. 759, 25 listopada 1937. 
  29. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 10, s. 677, 15 listopada 1937. 

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj