Wielogłowy (województwo małopolskie)

wieś w województwie małopolskim
Zobacz też: Wielogłowy w innych znaczeniach tego słowa.

Wielogłowywieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Chełmiec.

Artykuł 49°40′45″N 20°41′28″E
- błąd 39 m
WD 49°42'N, 20°41'E, 49°40'23.16"N, 20°41'28.50"E
- błąd 19434 m
Odległość 4 m
Wielogłowy
wieś
Ilustracja
Ogólny widok miejscowości
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Chełmiec
Liczba ludności (2004) 1102
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 33-311[1]
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0421345
Położenie na mapie gminy Chełmiec
Mapa lokalizacyjna gminy Chełmiec
Wielogłowy
Wielogłowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielogłowy
Wielogłowy
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wielogłowy
Wielogłowy
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowosądeckiego
Wielogłowy
Wielogłowy
Ziemia49°40′45″N 20°41′28″E/49,679167 20,691111
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Nowy kościół
"Przemysłowa" część Wielogłów

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego. Wieś liczy 1102 mieszkańców (30 czerwca 2004).

PołożenieEdytuj

Wieś leży w południowo-zachodniej części Pogórza Rożnowskiego[2], na północ od Nowego Sącza, przy drodze krajowej nr 75. Zabudowania i pola uprawne znajdują się na prawym brzegi doliny Dunajca, oraz okolicznych wzgórzach Pogórza Rożnowskiego[3]. Miejscowość w dużej części znajduje się w dolinie, a przez bliski kontakt z Nowym Sączem, oraz zabudowe terenu stanowi jego przedmieścia.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Wielogłowy[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
1050595 Babi Brzuch część wsi
0421351 Skiełki część wsi
0421368 Szklana część wsi
0421374 Śmierciakówka część wsi
0421380 Zalesie część wsi
0421397 Zazdrość część wsi

InfrastrukturaEdytuj

Miejscowa parafia należy do dekanatu Nowy Sącz Centrum. We wsi znajdują się dwa kościoły: stary parafialny, zabytkowy z XIV w. – pw. Wniebowzięcia NMP oraz nowy – pw. Miłosierdzia Bożego.

We wsi mieszczą się zespół szkół, urząd pocztowy, ośrodek zdrowia, a także klub piłkarski "Dąbrovia Wielogłowy", występujący w nowosądeckiej klasie A.

HistoriaEdytuj

Nazwa wsi Wielogłowy występuje już w 1273, kiedy Otto Toporczyk otrzymał od Bolesława Wstydliwego prawo do wsi. W przywileju podano, że jest to wieś w kasztelanii sądeckiej. W 1287 Leszek Czarny oddał wieś na własność Węgrowi Jerzemu Szonat. W wiekach późniejszych wieś należała do rodu Wielogłowskich herbu Gryf i Starykoń, najstarszej szlachty tego terenu. Pierwsza wzmianka źródłowa o parafii rzymskokatolickiej w Wielogłowach pochodzi z 1326, jest ona jednak starsza, bo powstała prawdopodobnie około połowy XIII w.

ZabytkiEdytuj

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Wielogłowach

Pochodzi z 1318, jest jednym z najstarszych na ziemi sądeckiej. Gotycki z barokowymi przekształceniami. Murowany z kamienia, otynkowany. Najstarszą część stanowi jednonawowa budowla z wydłużonym prezbiterium z XIII w. W latach 1557–1575 kościół za sprawą właściciela wsi Sebastiana Wielogłowskiego pełnił funkcję zboru braci polskich. Obecny wygląd uzyskał po rozbudowie w roku 1627, kiedy została dobudowana zakrystia, kaplica zwana "Kurowską" i prawdopodobnie wieża świątyni. Zachował się szereg elementów gotyckiej kamieniarki oraz fragmenty renesansowych malowideł z inskrypcjami i kartuszami herbowymi. Wyposażenie w większości z XVII i XIX w. W kaplicy "Kurowskiej" płyty nagrobne z XV oraz XVII-XVIII w.

Dwór w Wielogłowach

Drewniany dwór zbudowany został w stylu polskim w XVII w. z drewna modrzewiowego. Znajdują się tu też częściowo przebudowane murowane czworaki. Przed dworkiem stoi kamienna figura Matki Bożej Niepokalanej. W zachodniej części dworku znajdowała się mała kaplica klasztorna z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej w ołtarzu głównym i figurą Dzieciątka Jezus. Właścicielka dworku, Maria Stuber (Klimek), w 1958 r. ofiarowała dworek i okoliczne posiadłości Siostrom Karmelitankom Dzieciątka Jezus[6]. Do roku 2005 dwór pełnił funkcję klasztoru. Ostatnią przełożoną sióstr w dworku była s. Donancja Mlicka, która rozpoczęła budowę nowego klasztoru Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus w Wielogłowach. Karmelitanki przeniosły się do nowego klasztoru w 2005 r. Niedługo później dwór ponownie przeszedł w prywatne ręce. Obecnie, ze względu na brak zgody konserwatora zabytków na przystosowanie dworu do celów mieszkalnych, dwór jest nieużywany.

Inne

Liczne figury i kapliczki przydrożne.

GospodarkaEdytuj

W ostatnich latach Wielogłowy przeobraziły się z miejscowości o charakterze rolniczym, nastawionej w latach 80 XX w. na ogrodnictwo szklarniowe, w wieś o charakterze usługowo-przemysłowym. Swoją siedzibę mają tu m.in. duże zakłady zajmujące się produkcją bram i ogrodzeń (Wiśniowski) oraz mebli.

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  3. Pogórze Rożnowskie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2004. ISBN 83-89165-72-4.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Dwór w Wielogłowach – historia i opis

Linki zewnętrzneEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Marek Sztorc na podstawie: Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. I, Województwo krakowskie, z. 10, Powiat nowosądecki, Warszawa 1953 i Kornecki M., Kościoły diecezji tarnowskiej, [w:] Rocznik diecezji tarnowskiej na rok 1972, Tarnów 1972: Wielogłowy, kościół pw. Wniebowzięcia NMP. 22.09.2008. [dostęp 2010-02-12].