Otwórz menu główne

Červenohorské sedlo

przełęcz w Wysokim Jesioniku

Červenohorské sedlo (niem. Roter-Berg-Sattel lub Rotenbergsattel[1], nazwa polska Przełęcz Czerwonogórska[2][3]) – przełęcz o wysokości 1013 m n.p.m. na Morawach, w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), na granicy gmin Loučná nad Desnou i Bělá pod Pradědem, pomiędzy szczytami gór Červená hora i Velký Klínovec[4][5].

Červenohorské sedlo
Ilustracja
Červenohorské sedlo – obiekty turystyczne
Państwo  Czechy
Wysokość 1013 m n.p.m.
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Sąsiednie szczyty Červená hora
Velký Klínovec
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Červenohorské sedlo
Červenohorské sedlo
Ziemia50°07′28,3″N 17°09′13,3″E/50,124528 17,153694

Spis treści

HistoriaEdytuj

Pierwsze obiekty turystyczne zaczęły być budowane na przełęczy już w XIX wieku, kiedy to zwrócono uwagę na dogodne położenie tego miejsca z punktu widzenia turystyki górskiej. W 1903 roku organizacja Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie (niem. Mährisch-Schlesischer Sudetengebirgsverein (MSSGV)) zakupiło stojący tam zajazd i uczyniło centrum turystyki pieszej i narciarskiej[6]. W związku z rosnącą liczbą turystów w 1910 roku wybudowano nowy obiekt, schronisko turystyczne dla 150 osób, a w 1917 roku kolejny, na parceli zapisanej w testamencie przez M. Schreibera, właściciela huty szkła w Rapotínie[6]. W 1929 roku również Klub Czechosłowackich Turystów uruchomił na przełęczy swoją noclegownię, a w 1935 roku schronisko turystyczne. Niemieckie schroniska należały do MSSGV do 1945 roku, potem przejęło je państwo czechosłowackie i przekazało związkom zawodowym, które uczyniły z nich domy wypoczynkowe[6].

CharakterystykaEdytuj

 
Punkt geodezyjny na przełęczy Červenohorské sedlo, w dali widoczne szczyty: Suchá hora, Šindelná hora–JZ i Šindelná hora

Nazwa przełęczy bierze się z położonej przy niej od strony północno-zachodniej góry Červená hora[4]. Przełęcz Červenohorské sedlo to jedna z najpopularniejszych i najbardziej uczęszczanych przełęczy, będąca ważnym ośrodkiem narciarskim, położona na granicy części (mikroregionów) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Keprníka (czes. Keprnická hornatina) i Masywu Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina)[7]. Punkt siodłowy przełęczy usytuowany jest w pobliżu zabudowy przełęczy oraz skrzyżowania o nazwie (czes. Červenohorské sedlo – bus) z podaną na tablicy informacyjnej wysokością 1013 m[4]. Punkt geodezyjny usytuowany jest na skraju położonego na niej płatnego, rozległego parkingu[5].

 
Mostek nad przełęczą Červenohorské sedlo

Przełęcz jest zabudowana oraz wokoło częściowo zalesiona[4]. W związku z tym jest punktem widokowym, z którego roztaczają się ograniczone perspektywy w kierunku pobliskich gór[5]. Przez przełęcz przebiega szosa drogi krajowej nr 44 na trasie Jesionik (czes. Jeseník) – Šumperk, bardzo kręta, która w zimie na skutek zasypania śniegiem może być nieprzejezdna[4]. Przy tej drodze znajduje się przystanek linii autobusowej z połączeniem do Šumperka, Jesionika i Brna[8][9]. Z przełęczy biorą swój początek liczne dróżki oraz ścieżki ze zlokalizowanymi na nich: szlakami turystycznymi, szlakami rowerowymi oraz ścieżka dydaktyczna[4]. Na przełęczy ma swoją siedzibę stacja Pogotowia Górskiego[10]. W 2016 roku nad drogą nr 44 wybudowano most dla rowerzystów i pieszych, kosztem 16 milionów [11].

Kapliczka ofiar JesionikówEdytuj

 
Kapliczka poświęcona ofiarom, które tragicznie zginęły w Jesionikach

W odległości około 450 m na północny-zachód od przełęczy, przy czerwonym szlaku turystycznym   , na stoku góry Červená hora znajduje się drewniana kapliczka poświęcona ofiarom gór, które tragicznie zginęły w Jesionikach (czes. Jeseníky) z umieszczonymi w środku epitafiami z ich nazwiskami[a][4][12]. Jest to powstała w 2013 roku mniejsza kopia kościoła stojącego niegdyś w miejscu o nazwie Vřesová studánka. Obok niej znajduje się pomnik poświęcony katastrofie lotniczej z 1967 roku[12].

WodyEdytuj

Przełęcz jest granicą głównego europejskiego działu wodnego między zlewiskami Mórz: Bałtyckiego (dorzecze Odry), na stoku północno-wschodnim i Czarnego (dorzecze Dunaju), na stoku południowo-zachodnim (tzw. Koutský žleb)[13]. Na stoku południowo-zachodnim ma swój początek krótki potok, będący dopływem innego potoku o nazwie Divoký p., a na stoku północno-wschodnim ma swój początek nienazwany potok, będący dopływem potoku o nazwie Červenohorský p[4].

Ochrona przyrodyEdytuj

Cała przełęcz znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[4].

Klimatogram dla Červenohorského sedla
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
 
 
37
 
-3
-7
 
 
36
 
-2
-7
 
 
52
 
3
-4
 
 
65
 
9
0
 
 
113
 
14
5
 
 
113
 
16
8
 
 
123
 
19
10
 
 
98
 
19
10
 
 
70
 
15
6
 
 
42
 
10
2
 
 
49
 
3
-2
 
 
39
 
-2
-6
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: Klimat Červenohorské Sedlo. meteoblue.com

Ścieżki dydaktyczneEdytuj

Ze skrzyżowania szlaków o nazwie (czes. Červenohorské sedlo – bus) wzdłuż czerwonego szlaku turystycznego   , utworzono ścieżkę dydaktyczną o nazwie (czes. NS S Koprníčkem na výlet Keprnickými horami) na trasie:

  Červenohorské sedlo – Ramzová (z 13 stanowiskami obserwacyjnymi)[14].

TurystykaEdytuj

Osobny artykuł: Hotel Červenohorské Sedlo.

Na przełęczy znajduje się baza infrastruktury turystycznej z hotelem górskim Červenohorské Sedlo oraz licznymi pensjonatami: „Apartamenty Červenohorské sedlo”, „Chata Červenohorské sedlo”, „Chata H & D”, „Chata Jesenka”, „Juhax” i „U Slivky”[15][4]. Do osady Filipovice z hotelem Stará pošta[16] i położonymi tam pensjonatami jest z przełęczy około 3,8 km w kierunku północno-wschodnim oraz do osady Kouty nad Desnou około 3 km w kierunku południowo-zachodnim[4].

Szlaki turystyczneEdytuj

Z przełęczy prowadzą liczne szlaki turystyczne[4][17][18]:

  Červenohorské sedlo – góra Červená hora – źródło Vřesová studánka – przełęcz Sedlo pod Vřesovkou – Trojmezí – szczyt Keprník – przełęcz Sedlo pod Keprníkem – góra Šerák – góra Černava – Ramzová;
  Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – przełęcz Hřebenová – szczyt Výrovka – przełęcz Sedlo pod Malým Jezerníkem – szczyt Malý Jezerník – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kamenyOvčárna – przełęcz Sedlo u Petrových kamenů – szczyt Vysoká hole – szczyt Kamzičník – góra Velký Máj – góra Jelení hřbetJelení studánka – przełęcz Sedlo pod Jelení studánkou – góra JelenkaRýmařov;
  Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – góra Výrovka – Kamzík;
  Červenohorské sedlo – góra Velký KlínJeřáb – źródło Mariin pramen – Filipovice;
  Červenohorské sedlo – Kouty nad Desnou – dolina potoku Hučivá Desná – przełęcz Sedlo pod Vřesovkou – Kamenne okno – góra Červená hora – Bílý sloup.

Szlaki roweroweEdytuj

Ponadto z przełęczy wytyczono dwa szlaki rowerowe na trasach[4]:

  Červenohorské sedlo – góra Velký Klín – góra Výrovka – Rezerwat przyrody Vysoký vodopádVidelské sedlo[19];
  Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – góra Výrovka – góra Malý Jezerník – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – Hvězda[20].

Podjazdy drogoweEdytuj

Przełęcz jest chętnie odwiedzana przez motocyklistów i rowerzystów. Prowadzą do niej, drogą nr 44 dwa podjazdy[4]:

  podjazd z miejscowości Loučná nad Desnou (długość: 11,8 km, różnica wysokości: 506 m, średnie nachylenie: 4,3%, 9 pętlic drogowych)[21],
  podjazd z miejscowości Bělá pod Pradědem (długość: 8,9 km, różnica wysokości: 474 m, średnie nachylenie: 5,4%, 2 pętlice drogowe)[22].

Trasy narciarskieEdytuj

Červenohorské sedlo jest popularnym ośrodkiem narciarskim o nazwie (czes. Ski areál Červenohorské sedlo)[23][24][25]. W okresach ośnieżenia, w okolicy przełęczy istnieje możliwość korzystania z tras narciarskich zarówno zjazdowych jak i biegowych.

Na stokach pobliskich gór zlokalizowano następujące trasy narciarstwa zjazdowego[26]:

  Główne trasy narciarstwa zjazdowego z wyciągami ośrodka narciarskiego Červenohorské sedlo
L.p. Trasa i oznaczenie Długość trasy
m
Różnica wysokości
m
Rodzaj wyciągu Długość wyciągu
m
Stok góry
1   1 750 190 orczykowy 750 Velký Klínovec
2   1a 1250 290 4-krzesełkowy[27] 1050
3   2 900 180 orczykowy 750
4   2a 1350 290 4-krzesełkowy[27] 1050
5   3 420 90 orczykowy 450
6   3a 190 35 orczykowe 200 i 60
7   4 450 100 orczykowe 500 i 180 Červená hora
8   5 440 80 orczykowy 400

Ponadto w obrębie przełęczy wytyczono trasy biegowe zlokalizowane wzdłuż szlaków turystycznych i rowerowych[28][29].

UwagiEdytuj

  1. Na frontowej wewnętrznej ścianie kaplicy, poniżej tytułowego hasła: „MOUDRÁ A MOCNÁ JE PŘÍRODA, ČLOVĚK MALÝ A CHYBUJÍCÍ”, znajdują się epitafia m.in. następujących zmarłych w Jesionikach osób: Tomaš Bezděk (†2010 Vřesová studánka), Karina Hasalová (†2002 Petrovy kameny), Alois Hájek (†1979 Údolí Bílé Opavy), Tereza Kalitová (†2011 Dolní Morava), Zdeněk Křížka (†2006 Velká kotlina), Jiří Mather (†2009 Vozka), Ivo Nezval (†2011 Filipovice), Antonín Toloch (Vysoká hole), Pavel Vavřina (†2003 Pradziad).

PrzypisyEdytuj

  1. Geographische Namen in den Böhmischen Ländern. Wörterbuch. (C – Červenohorské sedlo) (niem.). waltersperling.de. [dostęp 2015-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-02-23)].
  2. Przełęcz Czerwonogórska. W: Portal GeoDeg [on-line]. geodeg.com. [dostęp 2018-04-17].
  3. Przełęcz Czerwonogórska (Červenohorské sedlo) (1013 m n.p.m.). wikimapia.org. [dostęp 2018-04-17].
  4. a b c d e f g h i j k l m n Červenohorské sedlo (1013 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-04-17].
  5. a b c Czervenohorske sedlo (1013 m n.p.m.). W: Góry bliskie sercu [on-line]. sudeckiedrogi.wordpress.com, 2011-07-11. [dostęp 2018-04-16].
  6. a b c Květoslav Grovka: Najważniejsze schroniska zachodniej części Hrubého Jeseníku. (PDF) (pol. • cz. • niem.). powiat.nysa.pl. [dostęp 2018-04-17].
  7. Červenohorské sedlo (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-17].
  8. Červenohorské sedlo, Jeseníky (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-17].
  9. Turistické rozcestí Červenohorské sedlo - bus, zastávka (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-17].
  10. Okrsek Červenohorské sedlo (cz.). horskasluzba.cz. [dostęp 2018-04-17].
  11. Červenohorské sedlo - most (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-17].
  12. a b Památník obětem hor (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-17].
  13. Hrubý Jeseník (mapa) (JPEG). dudisoft.eu ↓.
  14. Naučná stezka S Koprníčkem na výlet Keprnickými horami (cz.). sumperk.cz. [dostęp 2015-11-29].
  15. Ubytování Červenohorské sedlo (cz.). e-chalupy.cz. [dostęp 2018-04-17].
  16. Hotel Stará pošta – Bělá pod Pradědem, Filipovice (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2015-08-31].
  17. Hrebenovka. W: Góry bliskie sercu [on-line]. sudeckiedrogi.wordpress.com, 2012-04-13. [dostęp 2018-04-16].
  18. Z Czervonohorskiego na Pradziad. W: Góry bliskie sercu [on-line]. sudeckiedrogi.wordpress.com, 2013-08-04. [dostęp 2018-04-16].
  19. Trasy rowerowe – Z Czervenogórskiego Sedla do Videlskiego Sedla. czeskiegory.pl. [dostęp 2015-11-07].
  20. Trasy rowerowe – Z Hvězdy na Czervenogórskie Sedlo (pol.). czeskiegory.pl. [dostęp 2015-11-07].
  21. Michał Książkiewicz: ROWEROWA BAZA PODJAZDÓW. Červenohorské sedlo (1013 m) od południa (Šumperk). genetyk.com, 2007–2008. [dostęp 2018-04-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-16)].
  22. Michał Książkiewicz: ROWEROWA BAZA PODJAZDÓW. Červenohorské sedlo (1013 m) od północy (Mikulovice, Jeseník). genetyk.com, 2007–2008. [dostęp 2018-04-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-15)].
  23. Ski areal Červenohorské sedlo. cervenohorskesedlo.eu. [dostęp 2018-04-17].
  24. Červenohorské sedlo. nanarty.info. [dostęp 2018-04-17].
  25. Červenohorské sedlo. czechy.pl. [dostęp 2018-04-17].
  26. Ski areál Červenohorské sedlo (Vleky a lanovky) (cz.). cervenohorskesedlo.eu. [dostęp 2019-02-21].
  27. a b Radim Polcer: Sedačková lanovka Červenohorské sedlo – Velký Klínovec (cz.). W: Lanové dráhy v Česke Republice [on-line]. lanove-drahy.cz. [dostęp 2015-09-27].
  28. Běžkařské trasy přes Červenohorské sedlo (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2014-11-25].
  29. Červenohorské sedlo (1013 m) (Mapa szlaków narciarskich) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-04-16].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj