Żednia

wieś w województwie podlaskim

Żedniaosada w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Michałowo[5][4].

Żednia
osada
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat białostocki
Gmina Michałowo
Sołectwo Żednia[1]
Wysokość 145 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 155[2]
Strefa numeracyjna 85
Kod pocztowy 16-050[3]
Tablice rejestracyjne BIA
SIMC 0034884[4]
Położenie na mapie gminy Michałowo
Mapa lokalizacyjna gminy Michałowo
Żednia
Żednia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żednia
Żednia
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Żednia
Żednia
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białostockiego
Żednia
Żednia
Ziemia53°05′23″N 23°28′28″E/53,089722 23,474444

HistoriaEdytuj

W końcu XVIII wieku na rzece Żednia, w hrabstwie Zabłudów wybudowano młyn wodny. Przy młynie mieszkała rodzina Adama Kozłowskiego składająca się z 2 mężczyzn i 3 kobiet. Użytkowała ona 4,5 morgami ziemi oraz posiadała 1 konia, 2 woły, 2 krowy, 1 jałówkę, 4 owce i 2 świnie. Młyn w tym okresie był własnością księcia Dominika Radziwiłła.

 
Dawna stacja, obecnie przystanek osobowy Żednia.

Od 5 grudnia 1886 roku po wybudowaniu linii kolejowej Białystok – Żednia – WaliłyBaranowiczeWołkowysk Żednia stała się stacją osobową i załadunkowo–rozładunkową. W Żedni i w Waliłach były stacje kolejowe z dworcami, wybudowanymi na wzór dworca w Białymstoku z obszernymi poczekalniami i restauracjami. W okresie międzywojennym szlakiem tym jeździł ekspres ParyżMoskwa z taką dokładnością, że było można regulować zegarki. W sąsiedztwie stacji wybudowano także wielorodzinny budynek mieszkalny dla rodzin kolejarzy.

W 1921 roku w Żedni mieszkało 48 osób, w tym 26 mężczyzn i 22 kobiety[6].

Nieopodal Sokolego w Starym Tartaku pomiędzy 1923, a 1930 rokiem spółka niemiecka „Silweksport” zbudowała tartak o napędzie parowym, który pracował do czerwca 1940 roku. Drewno z tartaku Stary Tartak było wożone kolejką wąskotorową do stacji kolejowej w Żedni.

W okresie okupacji niemieckiej, w czerwcu 1942 roku w pobliżu stacji kolejowej oddział partyzantów radzieckich stoczył walkę z oddziałem żandarmerii niemieckiej. Wśród Niemców byli zabici i ranni. Jesienią tego roku partyzanci wykoleili jeszcze kilka pociągów niemieckich. Jeden w pobliżu stacji, a drugi pomiędzy Żednią a wsią Kuriany.

W lipcu 1944 roku pod naporem wojsk Armii Czerwonej Niemcy opuścili bez walk Żednię wysadzając w powietrze murowany dworzec kolejowy, pozostawiając wielorodzinny budynek mieszkalny w którym mieszkała obsługa dworca[7].

Lata 1944–2019Edytuj

 
Siedziba nadleśnictwa Żednia

Po zakończeniu wojny w Żedni usytuowano siedzibę nadleśnictwa Żednia. W carskim wielorodzinnym budynku mieszkalnym (po prawej stronie) urządzono poczekalnię i pomieszczenia dla zawiadowcy stacji do obsługi trasy PKP Białystok – Zubki Białostockie.

W Żedni w 1946 roku mieszkały 34 osoby, a w roku 1960, 148 osób.

W grudniu 1963 roku wsie Sokole i Żednia zostały zelektryfikowane.

W latach 60 i 70 XX w. w Żedni działał prężnie klub RSW – Prasa – Książka „RUCH”. Klub powstał dzięki nadleśniczemu nadleśnictwa Żednia, Stefanowi Krukowskiemu. W klubie gościł między innymi Janusz Gajos, znany wówczas powszechnie z roli Janka w serialu „Czterej pancerni i pies”.

W latach 1963–1965 nadleśnictwo Żednia zbudowało zespół budynków, składający się z budynku administracyjnego, budynków mieszkalnych i gospodarczych. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

W latach 80 i 90 XX wieku zbudowano dodatkowo kilka domków jednorodzinnych i blok dla pracowników nadleśnictwa.

W 1990 roku liczba mieszkańców Żedni wzrosła do 221 osób (103 mężczyzn i 118 kobiet).

Przez Żednię przebiega droga wojewódzka (dawniej krajowa) nr 686 Widły – MichałowoJałówka. Z innymi miejscowościami połączona jest komunikacją PKS.

Dnia 2 kwietnia 2000 roku Żednia została pozbawiona komunikacji kolejowej, linia PKP BiałystokZubki Białostockie została zamknięta dla ruchu pociągów osobowych.

 
Ulica w Żedni

Pod koniec XX wieku w 2000 roku mieszkały w Żedni 163 osoby, w tym 73 kobiety i 90 mężczyzn.

W Żedni do czerwca 2000 roku funkcjonował Urząd Pocztowy, który obsługiwał pobliskie miejscowości i leśniczówki. Obecnie siedziba poczty znajduje się w Michałowie.

Żednia w październiku 2008 roku otrzymała wodę z kranów, która została włączona do wodociągu Sokole.

Osada Żednia jest ośrodkiem przemysłu leśnego.

Nadleśnictwo ma powierzchnię około 900 km kwadratowych, a swoim obszarem sięga granic kraju z Białorusią. Nadleśnictwo Żednia jest częścią Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku. Podstawowa działalność organizacji to ochrona lasów (przed szkodnikami, przeciwpożarowa), zalesianie i produkcja sadzonek drzew i krzewów leśnych.

Nadleśniczym Nadleśnictwa Żednia jest Jarosław Karpiuk.

W 2008 roku w Żedni mieszkały 144 osoby, w tym 64 mężczyzn i 80 kobiet.

W Żedni w 2010 r. mieszkało tylko 141 osób zameldowanych na stałe i 11 osób z meldunkiem tymczasowym[8].

Od 2016 roku wznowiono kursowanie pociągów pasażerskich pomiędzy Białymstokiem a Waliłami. Pociągi jeżdżą w okresie od wiosny do jesieni w soboty i niedziele. Obowiązki sołtysa pełni Łukasz Sakowicz[9].

PrzypisyEdytuj

  1. Uchwała nr VI/25/90 Rady Gminy w Michałowie z dnia 28 grudnia 1990 r. w sprawie podziału Gminy Michałowo na sołectwa, 28 grudnia 1990.
  2. Bank Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-11-23].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., październik 2014. s. 1619. [dostęp 2014-11-23].
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 2612, 2013-02-13. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-11-23]. 
  5. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 18. [dostęp 2014-11-23].
  7. Leszek Nos: Monografia gminy Michałowo. Białystok: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Michałowskiej, 1996. ISBN 83-907078-1-0. [dostęp 2014-11-23].
  8. Andrzej Kasperowicz, Monografia wsi Sokole 1775–2010, historia Stanku, Świnobrodu, Zajmy i Żedni, Sokole, luty 2010
  9. Lista sołtysów Gminy Michałowo. Urząd Miejski w Michałowie. [dostęp 2014-11-23].