Żednia

wieś w województwie podlaskim

Żedniaosada w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Michałowo[5][4].

Żednia
osada
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat białostocki
Gmina Michałowo
Sołectwo Żednia[1]
Wysokość 145 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 155[2]
Strefa numeracyjna 85
Kod pocztowy 16-050[3]
Tablice rejestracyjne BIA
SIMC 0034884[4]
Położenie na mapie gminy Michałowo
Mapa konturowa gminy Michałowo, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Żednia”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Żednia”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Żednia”
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa konturowa powiatu białostockiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Żednia”
Ziemia53°05′23″N 23°28′28″E/53,089722 23,474444

Prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Zabłudowie, a wierni kościoła rzymskokatolickiego do parafii Opatrzności Bożej w Michałowie.

HistoriaEdytuj

W końcu XVIII wieku na rzece Żednia, w hrabstwie Zabłudów wybudowano młyn wodny. Przy młynie mieszkała rodzina Adama Kozłowskiego składająca się z 2 mężczyzn i 3 kobiet. Użytkowała ona 4,5 morgami ziemi oraz posiadała 1 konia, 2 woły, 2 krowy, 1 jałówkę, 4 owce i 2 świnie. Młyn w tym okresie był własnością księcia Dominika Radziwiłła.

 
Dawna stacja, obecnie przystanek osobowy Żednia.

Od 5 grudnia 1886 roku po wybudowaniu linii kolejowej Białystok – Żednia – WaliłyBaranowiczeWołkowysk Żednia stała się stacją osobową i załadunkowo–rozładunkową. W Żedni i w Waliłach były stacje kolejowe z dworcami, wybudowanymi na wzór dworca w Białymstoku z obszernymi poczekalniami i restauracjami. W okresie międzywojennym szlakiem tym jeździł ekspres ParyżMoskwa z taką dokładnością, że było można regulować zegarki. W sąsiedztwie stacji wybudowano także wielorodzinny budynek mieszkalny dla rodzin kolejarzy.

W 1921 roku w Żedni mieszkało 48 osób, w tym 26 mężczyzn i 22 kobiety[6].

Nieopodal Sokolego w Starym Tartaku pomiędzy 1923, a 1930 rokiem spółka niemiecka „Silweksport” zbudowała tartak o napędzie parowym, który pracował do czerwca 1940 roku. Drewno z tartaku Stary Tartak było wożone kolejką wąskotorową do stacji kolejowej w Żedni.

W okresie okupacji niemieckiej, w czerwcu 1942 roku w pobliżu stacji kolejowej oddział partyzantów radzieckich stoczył walkę z oddziałem żandarmerii niemieckiej. Wśród Niemców byli zabici i ranni. Jesienią tego roku partyzanci wykoleili jeszcze kilka pociągów niemieckich. Jeden w pobliżu stacji, a drugi pomiędzy Żednią a wsią Kuriany.

W lipcu 1944 roku pod naporem wojsk Armii Czerwonej Niemcy opuścili bez walk Żednię wysadzając w powietrze murowany dworzec kolejowy, pozostawiając wielorodzinny budynek mieszkalny w którym mieszkała obsługa dworca[7].

Lata 1944–2019Edytuj

 
Siedziba nadleśnictwa Żednia

Po zakończeniu wojny w Żedni usytuowano siedzibę nadleśnictwa Żednia. W carskim wielorodzinnym budynku mieszkalnym (po prawej stronie) urządzono poczekalnię i pomieszczenia dla zawiadowcy stacji do obsługi trasy PKP Białystok – Zubki Białostockie.

W Żedni w 1946 roku mieszkały 34 osoby, a w roku 1960, 148 osób.

W grudniu 1963 roku wsie Sokole i Żednia zostały zelektryfikowane.

W latach 60 i 70 XX w. w Żedni działał prężnie klub RSW – Prasa – Książka „RUCH”. Klub powstał dzięki nadleśniczemu nadleśnictwa Żednia, Stefanowi Krukowskiemu. W klubie gościł między innymi Janusz Gajos, znany wówczas powszechnie z roli Janka w serialu „Czterej pancerni i pies”.

W latach 1963–1965 nadleśnictwo Żednia zbudowało zespół budynków, składający się z budynku administracyjnego, budynków mieszkalnych i gospodarczych. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

W latach 80 i 90 XX wieku zbudowano dodatkowo kilka domków jednorodzinnych i blok dla pracowników nadleśnictwa.

W 1990 roku liczba mieszkańców Żedni wzrosła do 221 osób (103 mężczyzn i 118 kobiet).

Przez Żednię przebiega droga wojewódzka (dawniej krajowa) nr 686 Widły – MichałowoJałówka. Z innymi miejscowościami połączona jest komunikacją PKS.

Dnia 2 kwietnia 2000 roku Żednia została pozbawiona komunikacji kolejowej, linia PKP BiałystokZubki Białostockie została zamknięta dla ruchu pociągów osobowych.

 
Ulica w Żedni

Pod koniec XX wieku w 2000 roku mieszkały w Żedni 163 osoby, w tym 73 kobiety i 90 mężczyzn.

W Żedni do czerwca 2000 roku funkcjonował Urząd Pocztowy, który obsługiwał pobliskie miejscowości i leśniczówki. Obecnie siedziba poczty znajduje się w Michałowie.

Żednia w październiku 2008 roku otrzymała wodę z kranów, która została włączona do wodociągu Sokole.

Osada Żednia jest ośrodkiem przemysłu leśnego.

Nadleśnictwo ma powierzchnię około 900 km kwadratowych, a swoim obszarem sięga granic kraju z Białorusią. Nadleśnictwo Żednia jest częścią Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku. Podstawowa działalność organizacji to ochrona lasów (przed szkodnikami, przeciwpożarowa), zalesianie i produkcja sadzonek drzew i krzewów leśnych.

Nadleśniczym Nadleśnictwa Żednia jest Jarosław Karpiuk.

W 2008 roku w Żedni mieszkały 144 osoby, w tym 64 mężczyzn i 80 kobiet.

W Żedni w 2010 r. mieszkało tylko 141 osób zameldowanych na stałe i 11 osób z meldunkiem tymczasowym[8].

Od 2016 roku wznowiono kursowanie pociągów pasażerskich pomiędzy Białymstokiem a Waliłami. Pociągi jeżdżą w okresie od wiosny do jesieni w soboty i niedziele. Obowiązki sołtysa pełni Łukasz Sakowicz[9].

PrzypisyEdytuj

  1. Uchwała nr VI/25/90 Rady Gminy w Michałowie z dnia 28 grudnia 1990 r. w sprawie podziału Gminy Michałowo na sołectwa, 28 grudnia 1990.
  2. Bank Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-11-23].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2014, s. 1619 [dostęp 2014-11-23] [zarchiwizowane 2014-10-31].
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 2612, 2013-02-13. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-11-23]. 
  5. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 18. [dostęp 2014-11-23].
  7. Leszek Nos: Monografia gminy Michałowo. Białystok: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Michałowskiej, 1996. ISBN 83-907078-1-0. [dostęp 2014-11-23].
  8. Andrzej Kasperowicz, Monografia wsi Sokole 1775–2010, historia Stanku, Świnobrodu, Zajmy i Żedni, Sokole, luty 2010
  9. Lista sołtysów Gminy Michałowo. Urząd Miejski w Michałowie. [dostęp 2014-11-23].