Otwórz menu główne

Agomelatyna (łac. agomelatinum) – organiczny związek chemiczny, pochodna melatoniny, stosowana jako lek przeciwdepresyjny[3].

Agomelatyna
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C15H17NO2
Masa molowa 243,30 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 138112-76-2
PubChem 82148[1]
DrugBank DB06594[2]
Klasyfikacja medyczna
ATC N06AX22

Mechanizm działaniaEdytuj

Agomelatyna to agonista receptorów melatoninowych MT1 i MT2[4] i antagonista receptorów serotoninowych 5-HT2C[5]. Lek przywraca rytm dobowy, przyspiesza wystąpienie fazy snu[6], powoduje spadek temperatury ciała

Poprzez antagonizm wobec receptorów 5-HT2C agomelatyna odhamowuje uwalnianie noradrenaliny i dopaminy, głównie w korze przedczołowej, stąd określana jest jako dysinhibitor noradrenaliny i dopaminy. Lek nie wpływa również na pamięć oraz fazę czuwania w ciągu dnia. U pacjentów cierpiących na depresję agomelatyna skraca czas zasypiania, wydłuża sen wolnofalowy, nie oddziałuje jednak na fazę REM[7]. Agomelatyna nie wpływa na wychwyt zwrotny neuroprzekaźników, nie jest inhibitorem MAO, nie wykazuje powinowactwa do receptorów α-adrenergicznych, β-adrenergicznych, histaminowych, cholinergicznych, dopaminergicznych i benzodiazepinowych.
W przeciwieństwie do wielu innych leków przeciwdepresyjnych, agomelatyna nie powoduje zaburzeń funkcji seksualnych[8] oraz nie powoduje objawów odstawiennych po nagłym zaprzestaniu leczenia. Nie działa również uzależniająco[9].

FarmakokinetykaEdytuj

Agomelatyna wchłania się z przewodu pokarmowego szybko, osiągając po około 1–2 godzinach maksymalne stężenie w osoczu. Jej dostępność biologiczna jest jednak mała (poniżej 5%) i jest ona silnie uzależniona od czynników osobniczych. Wpływ na nią ma również płeć (biodostępność jest większa w przypadku kobiet). Pokarm nie wpływa na farmakokinetykę agomelatyny. Lek wiąże się z białkami osocza w 95%.
Agomelatyna jest dość szybko metabolizowana w wątrobie, przede wszystkim przy udziale CYP1A2. Powstałe metabolity, głównie pochodne hydroksylowe i demetylowe, są nieaktywne farmakologicznie. Okres półtrwania leku wynosi 1–2 godziny. Sprzężone metabolity wydalane są w 80% z moczem.

WskazaniaEdytuj

Leczenie dużych epizodów depresyjnych u osób dorosłych[10].

PrzeciwwskazaniaEdytuj

Ostrzeżenia specjalneEdytuj

  1. Agomelatyna nie powinna być stosowana w leczeniu depresji u pacjentów poniżej 18. roku życia. Badania kliniczne wskazują, że stosowanie leków przeciwdepresyjnych w tej grupie wiekowej zwiększa częstość występowania myśli i prób samobójczych oraz napadów agresji.
  2. Należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia agomelatyną chorych ze stwierdzoną w wywiadzie manią lub hipomanią.
  3. Agomelatyna, podobnie jak inne leki przeciwdepresyjne, powodować może, w początkowej fazie leczenia, nasilenie myśli samobójczych, a także występowanie prób samobójczych i samookaleczeń. Należy poinformować bliskich chorego o konieczności bacznego obserwowania stanu pacjenta i zgłaszania lekarzowi prowadzącemu leczenie każdego symptomu, który świadczyć może o pogorszeniu stanu psychicznego.
  4. Lek może zwiększać stężenie aminotransferaz. W przypadku, gdy ich wartość trzykrotnie przekracza normę, leczenie agomelatyną należy przerwać.

InterakcjeEdytuj

Fluwoksamina, podobnie jak inne silne inhibitory CYP1A2, hamuje metabolizm agomelatyny, powodując znacznie zwiększenie ekspozycji na lek. Dlatego też nie jest wskazane jednoczesne podawanie agomelatyny i leków blokujących CYP1A2. Estrogeny kilkakrotnie zwiększają biodostępność agomelatyny, podobnie jak inne leki będące umiarkowanymi inhibitorami CYP1A2 (np. propranolol, grepafloksacyna, enoksacyna). Należy zachować ostrożność przepisując agomelatynę i wymienione preparaty. W trakcie leczenia agomelatyną nie należy spożywać alkoholu, a palenie tytoniu zmniejsza biodostępność leku.

Działania niepożądaneEdytuj

Są zazwyczaj łagodne lub umiarkowane i występują zwykle w pierwszych dwóch tygodniach leczenia. Najczęściej notuje się:

  • zawroty głowy
  • senność lub bezsenność
  • migrenę
  • objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, biegunkę, zaparcia, bóle brzucha)
  • nadmierną potliwość
  • bóle pleców
  • zmęczenie
  • zwiększenie aktywności aminotransferaz
  • niepokój i lęk.

Znacznie rzadziej występują:

PreparatyEdytuj

  • Valdoxan (Servier) – tabletki powlekane

PrzypisyEdytuj

  1. Agomelatyna (CID: 82148) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  2. Agomelatyna (DB06594) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  3.   Mocaër E., Delalleau B., Boyer PA., de Bodinat C. Comment déveloper un antidépresseur au mécanisme d’action innovant: l’exemple de l’agomélatine. „Médecine sciences”. 10 (21), s. 888–893, 2005. DOI: 10.1051/medsci/20052110888. PMID: 16197911 (fr.). 
  4.   Olié JP., Kasper S. Efficacy of agomelatine, a MT1/MT2 receptor agonist with 5-HT2C antagonistic properties, in major depressive disorder. „The international journal of neuropsychopharmacology”. 5 (10), s. 661–673, 2007. DOI: 10.1017/S1461145707007766. PMID: 17477888. 
  5.   Millan MJ., Gobert A., Lejeune F., Dekeyne A., Newman-Tancredi A., Pasteau V., Rivet JM., Cussac D. The novel melatonin agonist agomelatine (S20098) is an antagonist at 5-hydroxytryptamine2C receptors, blockade of which enhances the activity of frontocortical dopaminergic and adrenergic pathways. „The Journal of pharmacology and experimental therapeutics”. 3 (306), s. 954–964, 2003. DOI: 10.1124/jpet.103.051797. PMID: 12750432. 
  6. Racagni G., Riva MA., Popoli M. The interaction between the internal clock and antidepressant efficacy. „International clinical psychopharmacology”, s. S9–S14, 2007. DOI: 10.1097/01.yic.0000277957.75852.c7. PMID: 17917564. 
  7. Lopes MC., Quera-Salva MA., Guilleminault C. Non-REM sleep instability in patients with major depressive disorder: subjective improvement and improvement of non-REM sleep instability with treatment (Agomelatine). „Sleep medicine”. 1 (9), s. 33–41, 2007. DOI: 10.1016/j.sleep.2007.01.011. PMID: 17826314. 
  8. Kennedy SH., Rizvi S., Fulton K., Rasmussen J. A double-blind comparison of sexual functioning, antidepressant efficacy, and tolerability between agomelatine and venlafaxine XR. „Journal of clinical psychopharmacology”. 3 (28), s. 329–333, 2008. DOI: 10.1097/JCP.0b013e318172b48c. PMID: 18480691. 
  9. Pandi-Perumal SR., Srinivasan V., Cardinali DP., Monti MJ. Could agomelatine be the ideal antidepressant?. „Expert review of neurotherapeutics”. 11 (6), s. 1595–1608, 2006. DOI: 10.1586/14737175.6.11.1595. PMID: 17144776. 
  10. Dolder C.R., Nelson M., Snider M. Agomelatine treatment of major depressive disorder. „The Annals of pharmacotherapy”. 12 (42), s. 1822–1831, 2008. DOI: 10.1345/aph.1L296. PMID: 19033480. 

BibliografiaEdytuj