Otwórz menu główne

Czarnożyły

wieś w województwie łódzkim

Czarnożyływieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Czarnożyły.

Czarnożyły
Kościół św. Bartłomieja
Kościół św. Bartłomieja
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat wieluński
Gmina Czarnożyły
Liczba ludności (2006) ok. 1300
Strefa numeracyjna 43
Kod pocztowy 98-310[1]
Tablice rejestracyjne EWI
SIMC 0701412
Położenie na mapie gminy Czarnożyły
Mapa lokalizacyjna gminy Czarnożyły
Czarnożyły
Czarnożyły
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarnożyły
Czarnożyły
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Czarnożyły
Czarnożyły
Położenie na mapie powiatu wieluńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wieluńskiego
Czarnożyły
Czarnożyły
Ziemia51°16′53″N 18°33′48″E/51,281389 18,563333

Wieś położona przy drodze krajowej nr 45 z Sieradza do Wielunia.

Do 1953 roku miejscowość była siedzibą gminy Wydrzyn. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Czarnożyły.

Spis treści

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Czarnożyły[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0701429 Adamki część wsi
0701435 Belców część wsi
0701441 Brzezina część wsi
0701458 Kresy część wsi
0701464 Łazowa Droga część wsi
0701470 Michałków część wsi
0701487 Patrol część wsi
0701493 Raj część wsi
0701501 Rząśnia część wsi
0701518 Zapłocie część wsi

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1411 r. W XV-XVI w. należała do Zarembów z Kalinowy, następnie do Mniszków, Leszczyńskich, a od 1774 r. do Strzemieńczyków-Brzostowskich, którzy postawili tu w XVII w. staropolski dwór (zniszczony jeszcze przed I wojną światową). Adam Brzostowski w XVIII w. osadził w Czarnożyłach Litwinów ze Żmudzi. Brzostowscy zasłynęli w okolicy z utworzenia już w XVIII w. szkoły, do której obowiązkowo uczęszczały dzieci chłopskie. Po Brzostowskich Czarnożyły przeszły (po kądzieli) do Załuskich (Helena Brzostowska została żoną Michała Załuskiego, zmarła w 1892[4][5][6], pozostających tu do 1939 r.

Nazwa Czarnożyły dawniej Czarneżołny została zaczerpnięta ze środowiska naturalnego. W języku staropolskim wyraz „żołna” oznacza dzięcioła. Osadę zatem założono w miejscu, gdzie dużo było tych ptaków.

We wrześniu 1939 roku rozpoczęła się 5-letnia okupacja niemiecka. Część wsi została spalona. W czasie kampanii wrześniowej w wyniku ataku lotnictwa w pobliskim lesie zginęło 6 żołnierzy 15 pp „Wilków” wchodzących w skład 28 dywizji piechoty armii Łódź. Nastąpiły aresztowania i wywóz na roboty do Niemiec oraz do obozu zagłady. Na miejscowym cmentarzu znajduje się zbiorowa mogiła żołnierzy. Nad nią wznosi się pomnik ufundowany z inicjatywy ZBoWiD-u przez społeczeństwo gminy w 1959 roku dla uczczenia pamięci mieszkańców gminy ofiar II wojny światowej.

Po wyzwoleniu w 1945 roku nastąpiła powolna odbudowa zniszczeń. Na bazie majątku ziemskiego utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, wznowiły działalność: Gminna Spółdzielnia, Bank Spółdzielczy i Kółko Rolnicze. Nastąpił wzrost budownictwa indywidualnego oraz obiektów użyteczności publicznej

ZabytkiEdytuj

We wsi stoi barokowy kościół pw. św. Bartłomieja z 1726 r. wystawiony przez Joannę z Brzostowskich, wojewodzinę kaliską. W latach 1912-1916 dobudowano do kościoła kaplicę o charakterze mauzoleum. Wyposażenie kościoła barokowe. Obszar gminy nie pozbawiony jest również zabytków zarówno przyrody jak i historii. Na terenie gminy odnaleźć można m.in.

  • pomniki przyrody – okazy drzew w parku wiejskim w Czarnożyłach
  • park wiejski z XIX w. o pow. 1,6 ha w Czarnożyłach
  • kościół parafialny z 1726 r. w Czarnożyłach
  • kościół parafialny z 1623 r. w Łagiewnikach
  • kościół parafialny z 1843 r. w Raczynie
  • dzwonnica z XVIII/XIX w. w Raczynie
  • młyn i gorzelnia z przełomu XIX i XX w. ( zabytki techniki)

Wokół każdego z obiektów zabytkowych istnieje ścisła strefa ochrony konserwatorskiej oraz strefa ochrony archeologicznej. Gmina leży w zasięgu występowania drewnianych kościółków typu wieluńskiego.

Na cmentarzu znajduje się mogiła 6 żołnierzy z 15 pp. „Wilków” z Dęblina poległych 1 września 1939 r.

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[7] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. św. Bartłomieja, 1726, 1912-16, nr rej.: 935 z 30.12.1967

Parafia Kościoła rzymskokatolickiegoEdytuj

Rzymskokatolicka parafia w Czarnożyłach istniała już w 1411 roku. W XV wieku kościół w Czarnożyłach ufundowali właściciele wsi. Następny kościół modrzewiowy konsekrował 29 kwietnia 1626 roku biskup Adam Górski. Około 1720 roku był on restaurowany staraniem ks. Aleksego Borkowicza. Budowę obecnego, trzeciego kościoła ukończono w 1726 roku.

Urodzeni w CzarnożyłachEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Testamenty. teki.bkpan.poznan.pl. [dostęp 2017-08-01].
  5. Czyrnożyły. czarnozyly.pl. [dostęp 2017-08-01].
  6. Kronika. Zmarli. „Gazeta Lwowska”. 26, s. 4, 4 lutego 1892. 
  7. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 19 września 2008].

Linki zewnętrzneEdytuj