Otwórz menu główne

Dolores Ibárruri Gómez (znana pod pseudonimem La Pasionaria; ur. 9 grudnia 1895 w Gallarta, zm. 12 listopada 1989 w Madrycie) – hiszpańska polityk baskijskiego pochodzenia, również obywatelka ZSRR, współorganizatorka, długoletnia pierwsza sekretarz a następnie przewodnicząca Komunistycznej Partii Hiszpanii, członkini parlamentu. Autorka głośnego powiedzenia ¡No pasarán!.

Dolores Ibárruri Gómez
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 9 grudnia 1895
Gallarta
Data i miejsce śmierci 12 listopada 1989
Madryt
I sekretarz Komunistycznej Partii Hiszpanii
Okres od 1942
do 1960
Poprzednik José Díaz Ramos
Następca Santiago Carrillo
Odznaczenia
Wielka Wstęga Orderu Zasługi PRL
Leninowska Nagroda Pokoju

ŻyciorysEdytuj

Urodzona jako jedno z siedmiu dzieci w górniczej rodzinie baskijskiej[1] mieszkającej w mieście Gallarta w Kraju Basków[potrzebny przypis].W młodości chciała być nauczycielką, ale względu na złą sytuację materialną nie odebrała w młodości należytego wykształcenia i w związku z tym uczyła się samodzielnie[1]. W dzieciństwie była żarliwą katoliczką i należała do jezuickiej wspólnoty czcicieli Serca Chrystusowego. Od najmłodszych lat była wyczulona na społeczną krzywdę i dlatego zaangażowała się w działalność ruchu socjalistycznego. W 1916, w wieku 20 lat, poślubiła działacza Juliána Ruiza i rok później wraz z nim wzięła udział w strajku generalnym, a wkrótce potem zaczęła pisać w socjalistycznej prasie, m.in. w górniczej gazetce El Minero Vizcaíno[1].

Gdy mąż został aresztowany za udział w nielegalnym strajku[potrzebny przypis], Ibárruri zapisała się do Komunistycznej Partii Hiszpanii (PCE), znajdując się w gronie jej założycieli. Przez całe lata 1920. była wspierała męża w jego działalności partyjnej i sama zaczynała się w nią angażować, stając się jedną z nielicznych kobiet w szeregach komunistów. Była zagorzałą zwolenniczką równości kobiet i mężczyzn. W tym okresie przyjęła również pseudonim, pod którym poznał ją cały świat: La Pasionaria[1] – młoda działaczka podpisywała tak inspirowane dziełami Karola Marksa artykuły.

W następnych latach pięła się po szczeblach partyjnej hierarchii dzięki swojej publicystyce. Wraz z nadejściem Drugiej Republiki Ibárruri w 1931 roku wybrana została do komitetu centralnego partii i przeniosła się do Madrytu, gdzie została także redaktorem w lewicowej gazecie Mundo Obrero. Działała aktywnie na rzecz równouprawnienia kobiet[1], w 1933 r. brała udział, jako delegatka PCE, w obradach Międzynarodówki Komunistycznej w Moskwie[potrzebny przypis]. Upadek prawicowej dyktatury Primo de Rivery, ucieczkę króla Alfonsa XIII i proklamację republiki przyjęła z entuzjazmem, ale szybko stała się jej przeciwnikiem, zgodnie z linią partii. Kilkakrotnie aresztowana za działalność komunistyczną. W 1931 r. bez powodzenia kandydowała do parlamentu z listy komunistycznej. W lutym 1936 roku wybrana została (z ramienia Frontu Ludowego) do hiszpańskiego parlamentu w Asturii[1].

Cały świat usłyszał o niej w czasie hiszpańskiej wojny domowej. La Pasionaria była zaciekłym obrońcą Republiki, wiece z jej udziałem przyciągały tysiące słuchaczy, w dużej mierze kobiet. Właśnie w czasie jednego z takich wieców, w Madrycie, padło hasło ¡No pasarán!Nie przejdą!, a po nim zdanie Mejor morir de pie que vivir de rodillas! - Lepiej umierać stojąc, niż żyć na klęczkach![2]. W tym okresie pozostawała zawsze w dogmatycznym skrzydle partii, popierała wykluczanie rzekomych kontrrewolucjonistów i nie protestowała przeciwko likwidowaniu lewicowych działaczy przeciwnych bolszewickiemu terrorowi. Jednocześnie nie miała wpływu na politykę PCE w czasie wojny domowej, gdyż decydowali o niej wysłannicy Stalina z Kominternu[1].

Po upadku Republiki w 1939 roku, La Pasionaria przedostała się do ZSRR, gdzie kontynuowała działalność polityczną[potrzebny przypis]. Po zawarciu paktu Ribbentropp-Mołotow poparła jego zapisy i współpracę z hitlerowskimi Niemcami. W 1942 mianowana pierwszym sekretarzem PCE, funkcję tę piastowała aż do roku 1960, przez cały czas pozostając na emigracji. W 1956 r. nie podważała słuszności interwencji na Węgrzech. Po 1960 r. została honorową przewodniczącą partii. Cztery lata później nie sprzeciwiała się usunięciu z partii intelektualistów Jorge Sempruna i Fernando Claudina, dopiero w 1968 r. skrytykowała interwencję w Czechosłowacji[1]. Przebywając na emigracji przyjęła radzieckie obywatelstwo, odebrała również wiele wyróżnień (m.in. doktorat honoris causa Uniwersytetu Moskiewskiego czy Order Lenina)[potrzebny przypis]. Łącznie spędziła w ZSRR 35 lat[1].

Po śmierci generała Franco powróciła do kraju. Mimo zaawansowanego wieku kontynuowała działalność polityczną. W pierwszych demokratycznych wyborach z 1977 roku ponownie wybrana do parlamentu[1], stanowisko przewodniczącej CPE pełniła aż do śmierci. Pod jej wodzą partia dokonała reformy programowej, będąc pierwszym komunistycznym ugrupowaniem w Europie, który ze swojego programu wykreślił elementy leninizmu, uniezależniając się od ZSRR.

Życie prywatneEdytuj

Od 1916 r. żona górnika i socjalisty Juliána Ruiza, który wprowadził ją w lewicową ideologię. Za to małżeństwo została potępiona przez rodziców, gdyż jej mąż był ateistą. Miała sześcioro dzieci, z których cztery córki zmarły we wczesnym dzieciństwie. Dwoje pozostałych dzieci od 1935 r. uczyło się w radzieckiej szkole. Jedyny syn Rubén jako żołnierz Armii Czerwonej poległ w 1942 roku pod Stalingradem[1].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj