Otwórz menu główne

Gnieźnik (Neottia) – rodzaj roślin należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Należą do niego 63 gatunki (w ujęciu obejmującym podrodzaj listera Listera)[4][5]. Występują one w Ameryce Północnej, Europie, w północnej i wschodniej Azji, przy czym kilka gatunków sięga na południu do tropikalnej części Azji[3]. Do flory Polski, w tradycyjnym, wąskim ujęciu, należy gnieźnik leśny (N. nidus-avis), a w szerszym współczesnym – także gnieźnik sercowaty (N. cordata) i jajowaty (N. ovata).

Gnieźnik
Ilustracja
Gnieźnik leśny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina storczykowate
Podrodzina epidendronowe
Rodzaj gnieźnik
Nazwa systematyczna
Neottia Guett.
Hist. Acad. Roy. Sci. Mém. Math. Phys. (Paris 4to) 1750: 374. 1754[2]
Typ nomenklatoryczny
Neottia nidus-avis[2]
Synonimy
  • Distomaea Spenner;
  • Listera R. Brown;
  • Epipactis Persoon;
  • Neottidium Schlechtendal;
  • Nidus Rivinus;
  • Nidus-avis Ortega;
  • Pollinirhiza Dulac.[3][2]

SystematykaEdytuj

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z sześciu rodzajów plemienia Neottieae w obrębie podrodziny epidendronowych (Epidendroideae) z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Storczykowate są kladem bazalnym w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych[1][4].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd storczykowce (Orchidales Raf), podrząd Orchidineae Rchb., rodzina storczykowate (Orchidaceae Juss.), podrodzina Neottioideae Kostel, plemię Neottieae Lindl., podplemię Neottinae (Lindl.) Rchb.f. in Seem., rodzaj gnieżnik (Neottia Guett.)[6].

Gatunki flory Polski[7]

Zgodnie z systemami włączającymi tu podrodzaj Listera zaliczane są z flory polskiej także[8][9]:

  • gnieźnik jajowaty (Neottia ovata (L.) Bluff & Fingerh., Comp. Fl. German., ed. 2, 2: 435, 1838) → listera jajowata, gnieźnik jajowaty
  • gnieźnik sercowaty (Neottia cordata (L.) Rich., De Orchid. Eur.: 37, 1817) → listera sercowata, gnieźnik sercowaty
Wykaz gatunków[5]

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-08-02].
  2. a b c Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-10].
  3. a b Xinqi Chen, Stephan W. Gale, Phillip J. Cribb: Neottia Guettard. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-10-06].
  4. a b Florida Museum of Natural History: Orchid Tree: a phylogeny of epiphytes (mostly) on the tree of life (ang.). [dostęp 2010-08-02].
  5. a b Neottia. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-10-06].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Neottia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-10].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. World Checklist of Selected Plant Families (ang.). Kew Gardens. [dostęp 2010-08-05].
  9. Dariusz L. Szlachetko, Michał Skakuj: Storczyki Polski. Poznań: Wydawnictwo Sorus, 1996. ISBN 83-85599-97-5.