Otwórz menu główne

Ibis kasztanowaty (Plegadis falcinellus) – gatunek dużego ptaka brodzącego z rodziny ibisów (Threskiornithidae).

Ibis kasztanowaty
Plegadis falcinellus[1]
(Linnaeus, 1766)
Ilustracja
Ibis kasztanowaty, Syrakuzy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd pelikanowe
Rodzina ibisy
Rodzaj Plegadis
Gatunek ibis kasztanowaty
Synonimy
  • Tantalus Falcinellus Linnaeus, 1766[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     lęgowiska

     zimowiska

     obecne przez cały rok

     przeloty

WystępowanieEdytuj

To gatunek południowy występujący na prawie wszystkich kontynentach, oprócz Antarktydy. Zamieszkuje wyspowo południowo-wschodnią Europę, Azję Południową i Środkową, Australię, Afrykę, wschodnią Amerykę Północną i Amerykę Środkową oraz północną część Ameryki Południowej. Zimowiska ibisa znajdują się na południe od Sahary, choć pojedyncze osobniki zimują nad Morzem Śródziemnym, oraz w Indiach.

Do Polski zalatuje sporadycznie. Do 2017 roku odnotowano około 76 stwierdzeń, łącznie obserwowano około 94 osobników[4]. Ibisy spotykano od kwietnia do końca listopada. Zwykle napotykano pojedyncze osobniki, rzadziej bardziej liczne grupki, najwięcej 10 ptaków[5]. Dochodziło do tego na stawach rybnych i zbiornikach zaporowych, przeważnie w południowej Polsce[6].

Jedynym krajem Europy Środkowej, gdzie jest to ptak lęgowy (nieliczny) są Węgry.

CharakterystykaEdytuj

Cechy gatunkuEdytuj

Upierzenie brązowoczarne z purpurowym, metalicznym połyskiem na skrzydłach w szacie godowej. Lotki ciemniejsze, z zielonkawym połyskiem, nogi i dziób ciemne. Dziób zgięty ku dołowi. Na kantarku widać nagi fragment skóry o ciemnoniebieskiej barwie. Wokół niego znajdują się (zarówno od dołu, jak i od góry) białe paski. Szata spoczynkowa u ibisa przybiera ciemniejszy odcień brązu, a głowa i cienka szyja są kreskowane na biało. Kantar pozostaje jednak jednolicie ciemny. Młode bez połysku, bardziej brązowe. Z daleka przypomina kulika wielkiego – pod względem długiego i zakrzywionego dzioba. Różni się jednak proporcjonalnie dłuższą szyją i nogami oraz jednolicie ciemnym ubarwieniem. Jest niewiele mniejszy od czapli siwej. W locie nogi wystają daleko poza ogon.

Wymiary średnieEdytuj

  • Długość ciała ok. 55–65 cm[7]
  • Rozpiętość skrzydeł ok. 80–95 cm[7]
  • Masa ok. 530–770 g

BiotopEdytuj

 
Ibisy kasztanowate żerują na płytkich fragmentach stawów, jezior lub delt rzek

Zasiedla tereny podmokłe i zalewowe – bagna, trzcinowiska, mokradła słodkowodne, mokradła słone, brzegi rzek, delty, płytkie, obficie porośnięte zbiorniki, jak jeziora zarówno słodkie jak i słone, laguny i zarośla mangrowe. Areał lęgowy charakteryzuje się silnym rozczłonkowaniem – ulokowane przy brzegach jezior i rzek. Po okresie lęgowym prowadzi koczowniczy tryb życia.

Okres lęgowyEdytuj

GniazdoEdytuj

Gniazdo buduje na drzewie, krzewie na łące lub w gęstych trzcinach. Tworzy kolonie, zakładając gniazda tak blisko siebie, że często się zlewają w jedną platformę. Nie są one często jednogatunkowe, bo nierzadko lęgną się wraz z czaplami, warzęchami lub kormoranami małymi.

JajaEdytuj

 
Jaja
 
Ibisy mogą się gnieździć na łąkach lub w gęstych trzcinach

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w różnorodnych porach roku (zależy od regionu, w Europie w marcu – maju) 3–4 niebieskozielonych jaj o długości 52 mm[8].

WysiadywanieEdytuj

Jaja wysiadywane są przez okres 20–23 dni przez obydwoje rodziców. W karmieniu młodych również pomaga matce jej partner. Potomstwo w wieku 4 tygodni potrafi już latać, choć jeszcze przez 3 tygodnie porusza się w okolicy gniazda. Potem młode odlatują.

PożywienieEdytuj

Żywią się bezkręgowcami, takimi jak owady i ich larwy, mięczaki, robaki i raki. Sporadycznie chwytają też małe kręgowce – drobne ryby, płazy i gady. Żerowiska znajdują się zwykle na niewielkich stawach w strefach płytkiej wody, jak też na zalanych łąkach.

OchronaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Plegadis falcinellus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Glossy Ibis (Plegadis falcinellus) (ang.). IBC The Internet Bird Collection. [dostęp 12 grudnia 2010].
  3. Plegadis falcinellus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 34. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2017. „Ornis Polonica”. 59, s. 119–153, 2018. 
  5. Obserwacje – ibis kasztanowaty, CLANGA.com [dostęp 2018-07-25] (ang.).
  6. Michał Radziszewski: Ptaki Polski. Warszawa: Carta Blanca, 2011. ISBN 978-83-7705-093-4.
  7. a b P. Sterry, A. Cleave, A. Clements, P. Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002, s. 50. ISBN 83-7311-341-X.
  8. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ptaki. Cz. 1. Warszawa: Świat Książki, 2003. ISBN 83-7227-891-1.
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

BibliografiaEdytuj