Kamerton (diapazon) – przyrząd, stalowy pręt służący do strojenia instrumentów muzycznych[1].

Kamerton widełkowy

Najczęściej w postaci jednotonowego instrumentu, nastrojonego na stałe na dźwięk w stroju wiedeńskim = 440 Hz. Dźwięk ten został nazwany kamertonem, jako że służył za podstawę w muzyce kameralnej, kiedyś rozumianej wyłącznie jako instrumentalna (strój chóru był niższy). Nazwa diapazon wzięła się stąd, że do tonu podstawowego dostosowywane są pozostałe wysokości dźwięków w obrębie oktawy (w średniowieczu nazywanej diapazonem).

Rodzaje kamertonów:

  • widełkowy – widełki z niehartowanej stali, w które uderza się, aby uzyskać dźwięk (najdokładniejszy),
  • stroikowy (gwizdkowy) – metalowa rurka z umieszczonym wewnątrz języczkiem z metalu (na wzór harmonijki ustnej),
  • chromatyczny – połączone kamertony stroikowe w obrębie c1-c2.

Kamerton widełkowy wynalazł w 1711 roku John Shore (1662–1752), lutnista angielskiego dworu.

Widełki kamertonu często wprawia się w drgania uderzając w nie specjalnie do tego przeznaczonym młoteczkiem.

ZastosowanieEdytuj

Strojenie instrumentu przy pomocy kamertonu polega na równoczesnej emisji dźwięku przez kamerton i instrument. Duże różnice w wysokości obu dźwięków są łatwo słyszalne. Subtelne różnice mogą być wykryte dzięki dudnieniom. Im mniejsza różnica wysokości obu dźwięków, tym większy okres dudnienia.

Poza podstawowym, muzycznym zastosowaniem, kamerton (głównie widełkowy) używany był jako źródło dźwięku prostego (tonu) w nauce i technice. W tej funkcji stosowany jest obecnie głównie w laboratoriach dydaktycznych.

CiekawostkiEdytuj

Logo znanej marki Yamaha stanowią trzy skrzyżowane kamertony widełkowe.

Stare logo firmy Pioneer stanowiły połączone kamerton i grecka litera omega. Logo przestało być używane w styczniu 1999 roku.

PrzypisyEdytuj

  1. Liliana Zganiacz-Mazur, Słowniczek muzyczny, Warszawa: Wydawnictwo Muzyczne Contra, 2004, ISBN 83-7215-333-7, OCLC 69293488 [dostęp 2020-02-27].

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Chodkowski (red.), Encyklopedia muzyki, Wydawnictwa Naukowe PWN, 1995, s. 423.
  • Gierard Mizgalski, Podręczna encyklopedia muzyki kościelnej, Księg. św. Wojciecha, 1959, s. 230.