Otwórz menu główne

Kodeks karny (Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny) – akt prawny regulujący zasady prawa karnego materialnego obowiązujący w Polsce.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r.
Kodeks karny
Nazwa potoczna kodeks karny
Skrót nazwy k.k., kk
Data wydania 6 czerwca 1997
Miejsce publikacji  Polska, Dz.U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553
Tekst jednolity Dz.U. z 2018 r. poz. 1600
Data wejścia w życie 1 września 1998
Rodzaj aktu ustawa
Przedmiot regulacji prawo karne materialne
Status obowiązujący
Ostatnio zmieniony przez Dz.U. z 2018 r. poz. 2077
Wejście w życie ostatniej zmiany 15 listopada 2018
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Spis treści

Powstanie i wejście w życieEdytuj

Komisja do spraw Reformy Prawa Karnego pod przewodnictwem Kazimierza Buchały powstała w 1987 roku, jednakże minister sprawiedliwości zmienił jej skład i rozpoczęła swoją pracę jesienią 1989 roku. W trakcie prac próbowano wzmocnić aspekt obiektywny w karalności usiłowania, przejawiało się to w pomyśle rezygnacji z karalności usiłowania drobnych przestępstw (najpierw proponowano przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 2, później do roku). Proponowano również obniżenie górnej granicy kary za usiłowanie do dwóch trzecich ustawowego zagrożenia, a w przypadku zagrożenia karą 25 lat pozbawienia wolności albo dożywocia, ta granica miała wynosić 15 lat[1]. Obie te propozycje nie zostały ostatecznie wprowadzone do ustawy. W 1994 roku komisja przedstawiła pod publiczną dyskusję projekt nowego kodeksu karnego. W 1995 roku został on skierowany do sejmu. Został uchwalony 6 czerwca 1997 roku, początkowo miał wejść w życie pół roku później, jednakże vacatio legis zostało przedłużone i wszedł w życie 1 września 1998 roku[2]. Równocześnie został uchwalony i wszedł w życie Kodeks postępowania karnego i Kodeks karny wykonawczy.

CharakterystykaEdytuj

Głównym założeniem kodeksu jest jego użycie tylko jako ultima ratio zgodnie z założeniem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W wypadku przestępstw zagrożonych karami alternatywnymi daje pierwszeństwo karom nieizolacyjnym (art. 58 § 1). Rozszerzono możliwość stosowania warunkowego umorzenia postępowania oraz warunkowego zawieszenia wykonania kary. Zaostrzono odpowiedzialność za najcięższe zbrodnie, potwierdzając jedną z ostatnich nowelizacji poprzedniego Kodeksu[3], dodając do kar karę dożywotniego pozbawienia wolności. Równocześnie zniesiono karę śmierci. Wprowadzono instytucje naprawienia szkody oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (art. 46).

Struktura redakcyjna kodeksuEdytuj

K.k. posiadał pierwotnie 363 artykuły, dzieli się na trzy części oraz 44 rozdziały:

  • Część ogólna (art. 1-116)
  • Część szczególna (art. 117-316)
    • Rozdział XVI. Przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstwa wojenne (art. 117-126)
    • Rozdział XVII. Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (art. 127-139)
    • Rozdział XVIII. Przestępstwa przeciwko obronności (art. 140-147)
    • Rozdział XIX. Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu (art. 148-162)
    • Rozdział XX. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu (art. 163-172)
    • Rozdział XXI. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwo w komunikacji (art. 173-180)
    • Rozdział XXII. Przestępstwa przeciwko środowisku (art. 181-188)
    • Rozdział XXIII. Przestępstwa przeciwko wolności (art. 189-193)
    • Rozdział XXIV. Przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania (art. 194-196)
    • Rozdział XXV. Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności (art. 197-205)
    • Rozdział XXVI. Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece (art. 206-211)
    • Rozdział XXVII. Przestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnej (art. 212-217)
    • Rozdział XXVIII. Przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową (art. 218-221)
    • Rozdział XXIX. Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego (art. 222-231)
    • Rozdział XXX. Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości (art. 232-247)
    • Rozdział XXXI. Przestępstwa przeciwko wyborom i referendum (art. 248-251)
    • Rozdział XXXII. Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu (art. 252-264a)
    • Rozdział XXXIII. Przestępstwa przeciwko ochronie informacji (art. 265-269b)
    • Rozdział XXXIV. Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów (art. 270-277)
    • Rozdział XXXV. Przestępstwa przeciwko mieniu (art. 278-295)
    • Rozdział XXXVI. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu (art. 296-309)
    • Rozdział XXXVII. Przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi (art. 310-316)
  • Część wojskowa (art. 317-363)
    • Rozdział XXXVIII. Przepisy ogólne dotyczące żołnierzy (art. 317-337)
    • Rozdział XXXIX. Przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej (art. 338-342)
    • Rozdział XL. Przestępstwa przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej (art. 343-349)
    • Rozdział XLI. Przestępstwa przeciwko zasadom postępowania z podwładnymi (art. 350-353)
    • Rozdział XLII. Przestępstwa przeciwko zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym (art. 354-355)
    • Rozdział XLIII. Przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby (art. 356-357)
    • Rozdział XLIV. Przestępstwa przeciwko mieniu wojskowego (art. 358-363).

NowelizacjeEdytuj

Kodeks karny znowelizowano prawie 90 razy Został wydane dotąd 2 teksty jednolite (w 2016 i 2017). Pierwsza nowelizacja nastąpiła w 1999 r.

Ze względu na rekordową liczbę nowelizacji w polskiej nauce prawa karnego zwraca się uwagę na szkodliwe zjawisko tzw. populizmu penalnego[4].

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Rozdział 13. W: Włodzimierz Wróbel, Andrzej Zoll: Polskie prawo karne. Część ogólna. Wyd. I. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010, s. 222, 223. ISBN 978-83-240-1351-7.
  2. Rozdział 5. W: Włodzimierz Wróbel, Andrzej Zoll: Polskie prawo karne. Część ogólna. Wyd. I. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010, s. 81. ISBN 978-83-240-1351-7.
  3. Ustawa z dnia 12 lipca 1995 r. o zmianie Kodeksu karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnym (Dz.U. z 1995 r. Nr 95, poz. 475)
  4. Andrzej Marek: Prawo karne. Warszawa: C.H. Beck, 2011, s. 24. ISBN 978-83-255-2755-6.

Linki zewnętrzneEdytuj

  Artykuł uwzględnia ograniczony pod względem terytorialnym stan prawny na 1 czerwca 2017. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.