Otwórz menu główne

Królikarnia

pałac w Warszawie, siedziba muzeum

Królikarniaklasycystyczny pałac znajdujący się przy ul. Puławskiej 113a w Warszawie, na skarpie wiślanej. Siedziba Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego

Królikarnia
Obiekt zabytkowy nr rej. 456/1 z 1.07.1965
Ilustracja
Pałac od strony ul. Puławskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Puławska 113a
02-707 Warszawa
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Dominik Merlini
Rozpoczęcie budowy 1782
Ukończenie budowy 1786
Zniszczono podczas II wojny światowej
Odbudowano 1964
Pierwszy właściciel Karol de Thomatis
Kolejni właściciele 1816 Radziwiłłowie, 1849 Pusłowscy
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Królikarnia
Królikarnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Królikarnia
Królikarnia
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Królikarnia
Królikarnia
Ziemia52°11′20,4″N 21°01′42,5″E/52,189000 21,028472

Spis treści

HistoriaEdytuj

Nazwa pałacu pochodzi z czasów saskich, kiedy to znajdował się tu zwierzyniec, w którym polowano na króliki.

Pierwotnie na terenie Królikarni znajdowały się browar, cegielnia, karczma, młyn i stodoła, a także położony na zboczu wąwozu budynek kuchni, dla którego inspiracją był rzymski grobowiec Cecylii Metelli.

Obiekt został zaprojektowany przez architekta Dominika Merliniego, który wzorował się na renesansowej rezydencji Villa Rotonda koło Vicenzy, autorstwa Andrei Palladio. Budowę prowadzono w latach 1782–1786. W 1794, podczas insurekcji kościuszkowskiej w pałacu rezydował Tadeusz Kościuszko. Z rąk pierwotnego właściciela – szambelana królewskiego Karola de Thomatis, pałac przeszedł w 1816 w ręce Radziwiłłów, a w 1849 zakupiła go rodzina Pusłowskich. W 1879 częściowo naruszony w wyniku pożaru. Jego rekonstrukcję wykonał Józef Huss.

Zniszczony ponownie we wrześniu 1939. W 1944 na terenie ogrodu powstańcy warszawscy prowadzili z Niemcami walki, w trakcie których spłonęła kuchnia, zniszczony został taras z grotą i drzewostan.

Nieruchomość została przejęta przez miasto w 1945 na podstawie dekretu Bieruta[1]. Pałac odbudowano w 1964 ze środków SFOS i Wojska Polskiego. Projekt odbudowy wykonał Jan Bieńkowski, a parku Longin Majdecki. Z wnętrz pałacowych pierwotny charakter przywrócono tylko Sali Okrągłej. Po zakończeniu odbudowy w pałacu zlokalizowano Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego, które zostało otwarte 26 stycznia 1965[2]. Odbywają się w nim czasowe wystawy prezentujące polskich i zagranicznych artystów współczesnych w pokazach indywidualnych i zbiorowych. Wokół Królikarni rozciąga się park o tej samej nazwie. W otoczeniu drzew i krzewów znajduje się Park Rzeźby, w którym prezentowane są wybrane prace z bogatej kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie.

Od 2008 o zwrot nieruchomości starają się spadkobiercy rodziny Krasińskich. Uzyskali oni potwierdzenie, że przejęcie pałacu odbyło się z naruszeniem prawa, jednak nie odzyskali prawa własności gruntu[1]. W 2013 wystąpili oni do sądu o eksmisję Muzeum Narodowego z budynków Królikarni i przekazanie pałacu w ich ręce[3]. W 2018 Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawie art. 5 Kodeksu cywilnego orzekł, że byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego[1][3]. W 2019 ten wyrok został jednak uchylony przez warszawski Sąd Apelacyjny i sprawa została przekazana do Sądu Okręgowego do ponownego rozpatrzenia[3]. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie rozstrzygnął on bowiem, czy Krasińskim w ogóle przysługuje roszczenie procesowe o wydanie nieruchomości[3].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Małgorzata Zubik. Królikarnia nie dla Krasińskich. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 25 października 2018. 
  2. Warszawa. Przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, 1966, s. 26.
  3. a b c d Szymon Cydzik. Prezydent rozstrzygnie o losie Królikarni. „Dziennik Gazeta Prawna”, s. B5, 10 lipca 2019. 

BibliografiaEdytuj

  • Piotr Jaworski, Budynek kuchni warszawskiej Królikarni w formie grobowca Cecylii Metelli. Polska kariera antycznego pierwowzoru, „Studia i Materiały Archeologiczne” 10, 2000, s. 33-53;
  • Piotr Jaworski, Antyk w Królikarni. Architektura i zbiory artystyczne, „Rocznik Historii Sztuki” 29, 2004
  • Edyta Tomczyk i inni, Warszawa, Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2003, ISBN 83-7304-167-2, OCLC 749219846.

Linki zewnętrzneEdytuj