Otwórz menu główne

Parcice

wieś w województwie łódzkim

Parcicewieś sołecka w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, w gminie Czastary.

Parcice
Ruiny dworu w Parcicach
Ruiny dworu w Parcicach
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat wieruszowski
Gmina Czastary
Sołectwo Parcice
Strefa numeracyjna (+48) 62
Kod pocztowy 98-410
Tablice rejestracyjne EWE
SIMC 0196150
Położenie na mapie gminy Czastary
Mapa lokalizacyjna gminy Czastary
Parcice
Parcice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parcice
Parcice
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Parcice
Parcice
Położenie na mapie powiatu wieruszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wieruszowskiego
Parcice
Parcice
Ziemia51°14′29″N 18°19′40″E/51,241389 18,327778

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Spis treści

PołożenieEdytuj

Parcice leżą na obszarze Wyżyny Wieluńskiej. Wieś położona jest 13 km na południowy wschód od Wieruszowa przy drodze BolesławiecWieluń.

HistoriaEdytuj

Parcice po raz pierwszy wspomniane zostały w dokumencie z 1403 roku wydanym dla bractwa żebraczego w Bolesławcu. Wioską władał wówczas Jan z Parcic. W 1461 roku Małgorzata, wdowa po Janie dała wieś swojemu potomkowi Mikołajowi Gruszczyńskiemu podczaszemu poznańskiemu i staroście odolanowskiemu. W 1465 roku Jan Cieciorka z Wyszanowa sprzedał Parcice Sędziwojowi z Niedzieliska. Dawniej wieś była dużym ośrodkiem kalwinizmu. Na trasie z Parcic do Krajanki, po prawej stronie znajdują się Wydmy Parcickie, tzw. Łyse Góry. Według opisu Słownika Geograficznego wydanego w Warszawie w roku 1886, majątek Parcice rozciąga się na przestrzeni 7 km, od wsi Koryta, aż do zachodnich ziem wsi Jaworek. W roku 1552 majątek Parcice był własnością Jana, Antoniego i Zygmunta Madalińskich. Było to 1608 morgów ziemi uprawnej, 669 mórg łąk, 36 mórg pastwisk i 101 mórg lasu, w posiadaniu również młyn wodny i wiatrak. W XVII wieku dobra te należały do średniozamożnej rodziny Kochlewskich, którzy byli wyznawcami kalwinizmu i tu na miejscu wybudowali własnym kosztem zbór. We wsi znajdował się również kalwiński cmentarz. Po Kochlewskich właścicielami byli Potrowscy, Koseccy i Trepkowie. Ostatnim z Trepków był wcześniej wspomniany Leopold, do którego należały jeszcze majątki w Młynisku, Łyskorni i w Mokrsku. Pod koniec życia, przeszedł na katolicyzm i wybudował własnym kosztem kościół w Czastarach, który wyświęcono w 1847 roku. Od Leopolda Trepki nabył majątek Ferdynand Magnuski, który pochodził z okolic Sieradza, Ferdynand miał dwóch synów: Władysława i Bolesława. Majątek w Parcicach przejął ten drugi. Był bardzo pyszny, zarozumiały i rozrzutny. Jeszcze za życia swojego ojca sprowadził z Francji inżynierów, którzy wytyczyli w parku klomby i aleje według francuskich wzorów. Z czasem Bolesław narobił sporo długów, bo wyjeżdżał za granicę. Mając sporo długów szukał do ożenku bogatej kandydatki na żonę. Po pewnym czasie znalazł partnerkę pod zaborem niemieckim w okręgu poznańskim – nazywała się Józefa Biegańska. Przyszły teść przyjechał na oględziny tutejszego majątku, pan B. Magnuski obwiózł go pokazując mu swe własności, a zarazem i lasy państwowe jako swoje. Posag zamożnej panny wyniósł 200000 talarów. (1 Talar = 6 marek).

1 września 1939 roku w Parcicach miał miejsce jeden z elementów boju pod Krajanką. Parcice broniły Bataliony Obrony Narodowej "Wieluń I" i "Wieluń II". Około godz. 18 polacy rozpoczęli wycofywać się w kierunku Czastar. O 18.30 Niemcy uderzyli na Parcice, a około godz. 20 na Czastary. W boju poległo 6 żołnierzy polskich oraz 4 żołnierzy pułku Leibstandarte SS "Adolf Hitler". Poległych upamiętnia pomnik w Krajance. Polskich żołnierzy pochowano na cmentarzu parafialnym w Czastarach. Podczas II wojny światowej część rodzin przesiedlono oraz zmieniono nazwę wsi na Kalwinsdorf, ze względu na zamieszkanie wsi przez wyznawców kalwinizmu w XVII, XVIII i XIX wieku (ww. Kochlewskich i Trepków).

W 1928 roku wieś zamieszkiwało 725 osób.

Po ataku Niemiec na ZSRR w lipcu 1941 roku wysiedlono około 20 gospodarstw wokół dworu w Parcicach. Niemcy utworzyli tam 100-hektarowy majątek. Wcześniej wysiedlono 5 gospodarzy, a we wrześniu 1941 roku wysiedlono prawie wszystkich zamożniejszych rolników. Na ich miejsce osiedleni zostali Niemcy z Bawarii. W późniejszym czasie wywieziono jeszcze kilka rodzin. Szacuje się, że podczas II wojny światowej zginęło 14 mieszkańców Parcic, w tym dwóch podczas wojny obronnej w 1939 roku.

ZabytkiEdytuj

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[1] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • zespół dworski, XIX w., nr rej.: 552-XIV-65 z 6.10.1950:
    • dwór, nr rej.: 325 z 30.12.1967
    • park

Dwór w ParcicachEdytuj

Osobny artykuł: Dwór w Parcicach.

Parcice to miejscowość posiadająca malowniczy park z ruinami dworku szlacheckiego. Dworek ten wybudowany został w końcu XVIII wieku. Zbudowany został w stylu klasycystycznym, z czterokolumnowym portykiem i owalnym salonem na osi. Obecnie bardzo zaniedbany z braku środków finansowych, prawie całkowicie uległ ruinie. Wcześniej mieściła się tutaj siedziba szlachecka Elżbiety Czartoryskiej, o czym miała świadczyć tablica nagrobkowa z 1623 roku, którą odnaleziono zaraz po wojnie i przewieziono na cmentarz w Czastarach. Późniejszym budowniczym był hrabia Leopold Trepka, gorący zwolennik kalwinizmu. W obrębie parku znajdują się unikalne w skali Europy dwa platany kalifornijskie oraz bardzo stary dąb, którego obwód wynosi 6,25 m. W pałacu podziwiać można było stylową stolarkę, posadzki, kominki i sztukaterię: znaleziono i uratowano stylowe piece kaflowe, które znajdują się w Muzeum w Ożarowie (5 pieców). Po II wojnie światowej we dworze działała szkoła podstawowa. Obecnie zniszczone ruiny są w rękach prywatnych. Od 2008 roku na początku lipca w parku dworskim odbywa się wystawa koni powiatu wieruszowskiego.

 
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Parcicach

Parafia rzymskokatolickaEdytuj

W Parcicach znajduje się kościół katolicki, niedaleko dworu, przy ul. Kościelnej. Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego został wzniesiony w latach 1989-1990 według projektu Teresy Kunikowskiej. Kamień węgielny pod budowę kościoła poświęcił biskup pomocniczy częstochowski Miłosław Kołodziejczyk.

OświataEdytuj

Nauczanie w Parcicach odbywało się już po 1918 roku, lecz w prywatnych domach. Tuż przed wybuchem II wojny światowej postanowiono o budowie szkoły. Kilka tygodni przed 1 września 1939 roku były już gotowe ściany budynku. W ostatnich dniach sierpnia kwaterował tu oddział Wojska Polskiego. Podczas wojny Niemcy rozebrali stojące mury i zgromadzone materiały wykorzystali do remontów domów z których wysiedlono mieszkańców. Po wojnie nauka odbywała się początkowo w dworze parcickim, a następnie w drewnianym baraku. Następnie zbudowano murowany budynek, który stoi do dziś.

OSP ParciceEdytuj

1912 roku założona została Ochotnicza Straż Pożarna w Parcicach, a w 1930 roku zbudowano remizę strażacką. Początkowo jednostka funkcjonowała jako pododdział OSP Czastary. W 2013 roku odbyły się uroczystości związane ze 100-leciem istnienia straży.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj