Sikora górska

Sikora górska[4] (Poecile gambeli) – gatunek małego ptaka z rodziny sikor (Paridae) występujący w Ameryce Północnej. Tak jak inne gatunki sikor z rodzaju Poecile czasem jest umieszczana w ogólnym rodzaju Parus, ale wyniki szeroko zakrojonych badań morfologiczno-genetycznych wyraźnie pokazują, że razem z innymi spokrewnionymi gatunkami sikor z północnej półkuli sikora górska tworzy osobny rodzaj Poecile. Sikora górska jest ptakiem osiadłym, który zamieszkuje obszary górskie w pasmie Kordyliery i Gór Kaskadowych oraz mniejsze okoliczne górskie pasma i wyżyny od południowego Jukonu, aż do północnej granicy Meksyku. Latem na ogół spotykana jest od 3500 metrów wzwyż nawet powyżej linii drzew, ale zimą często jest widziana w dolinach. Tak jak wiele innych sikor z rodzaju Poecile gromadzi zapasy żywności, aby przetrwać zimę. Cała populacja oceniana jest na około 12 milionów (2004). Jest gatunkiem monogamicznym tworzącym pary na całe życie albo na kilka lat, ale w zimie często łączy się z innymi małymi ptakami w wielogatunkowe stada. Najczęściej spotykana jest przez cały rok w lasach dominowanych przez sosnę żółtą i sosnę wydmową, latem też wśród topoli osiki, a w zimie wśród jałowców.

Sikora górska
Poecile gambeli[1]
(Ridgway, 1886)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina sikory
Rodzaj Poecile
Gatunek sikora górska
Synonimy
  • Parus gambeli Ridgway, 1886[2]
Podgatunki
  • P. g. baileyae (Grinnell, 1908)
  • P. g. inyoensis (Grinnell, 1918)
  • P. g. gambeli (Ridgway, 1886)
  • P. g. atratus (Grinnell & Swarth, 1926)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

CharakterystykaEdytuj

Wygląd zewnętrzny
Czarna „czapeczka” i gardło; charakterystyczne białe brwi; duże białe policzki; pierś, podskrzydle i dół ciała jasnoszare; skrzydła i ogon ciemnoszare; krótki czarny dziób. Samice i młode ptaki ubarwione są tak samo jak samce.
Rozmiary
Długość ciała 13,5–15 cm[2].
Masa ciała
Od 8,2 do 13,5 g[2].

PożywienieEdytuj

 
Sikora górska na słoneczniku

Owady i ich larwy wiosną, latem i jesienią; nasiona i owoce drzew i innych roślin przez cały rok. Często widywana jest zawieszona do góry nogami, gdy próbuje się dostać do pożywienia. Na zimę robi zapasy żywności, które chowa w szparach w korze i pod ściółką leśną.

LęgiEdytuj

Gniazdo
Opuszczone dziuple dzięciołów lub naturalne wgłębienia w drzewach. Samica buduje gniazdo o fundamentach z mchu i trawy, dodając miękką sierść i pióra na samą górę.
Jaja i wysiadywanie
Samica składa na ogół 6 lub 7 jaj w połowie wiosny (im bardziej na północ, tym później) i wysiaduje je przez około 14 dni. Przez ten czas jest karmiona przez partnera, ale jeśli opuszcza gniazdo, to przykrywa jajka sierścią i piórami. Przez następne 21 dni młode są karmione przez oboje rodziców, dopóki młode nie opuszczą gniazda. Pozostają na terytorium rodziców przez następne 2 lub 3 tygodnie, zanim nie odlecą poszukać swego własnego terytorium.

PodgatunkiEdytuj

Zwykle wyróżnia się cztery podgatunki P. gambeli[2][5]:

  • P. gambeli baileyae – pacyficzne zbocza Gór Skalistych w zachodnich USA i zachodniej Kanadzie.
  • P. gambeli inyoensis – środkowe Góry Skaliste w zachodnich USA (południowo-wschodni Oregon i południowe Idaho na południe po środkowo-wschodnią Kalifornię i północno-zachodnią Arizonę).
  • P. gambeli gambeli – najbardziej rozlegle występujący podgatunek: zachodnio-środkowe USA (wschodnie Góry Skaliste od środkowej Montany na południe po Nowy Meksyk i zachodni Teksas).
  • P. gambeli atratus – północna Kalifornia Dolna w północno-zachodnim Meksyku.

Niektórzy autorzy wyróżniają jeszcze kilka podgatunków P. gambeli[2][6]:

  • P. gambeli abbreviatus – południowo-zachodnia Kanada i góry wybrzeży północnej Kalifornii (czasem uznawany za rasę P. gambeli baileyae).
  • P. gambeli grinnelliIdaho (czasem uznawany za rasę P. gambeli baileyae).
  • P. gambeli wasatchensis – centralne i południowe Idaho, południowo-zachodnie Wyoming i północne Utah (czasem uznawany za rasę P. gambeli inyoensis lub P. gambeli gambeli).

PrzypisyEdytuj

  1. Poecile gambeli, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e Gosler, A., Clement, P. & Christie, D.A.: Mountain Chickadee (Poecile gambeli). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-24].
  3. Poecile gambeli, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Paridae Vigors, 1825 - sikory - Tits, chickadees (wersja: 2017-12-14). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-24].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Waxwings and allies, tits, penduline tits (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-24].
  6. Sikora górska (Poecile gambeli) Ridgway, 1886. Avibase. [dostęp 3 sierpnia 2012].

BibliografiaEdytuj

  • Alderfer J.; 2005: Complete Birds Of North America; National Geographic Society.
  • Alderfer J., Dunn J.; 2006: National Geographic Field Guide to the Birds of North America, Fifth Edition; National Geographic Society.
  • Gill, Frank B.; Slikas, Beth & Sheldon, Frederick H.. Phylogeny of titmice (Paridae): II. Species relationships based on sequences of the mitochondrial cytochrome-b gene. „The Auk”. 122, s. 121–143, 2005. DOI: 10.1093/auk/122.1.121. 
  • Kaufman K.; 2005: Field Guide to Birds of North America; Houghton Mifflin.
  • birdhouses101.com, BirdLife International, Birdweb.com, Cornell Lab of Ornithology, whatbird.com, zipcodezoo.com.

Linki zewnętrzneEdytuj