Wiek zgody[1][2], wiek przyzwolenia[3][4] – ustalony prawnie minimalny wiek, od którego dana osoba jest uznana za zdolną do wyrażenia ważnej prawnie zgody na czynności seksualne z inną osobą[5][6]. W związku z tym osoba dorosła, która angażuje się w czynności seksualne z osobą młodszą niż wiek przyzwolenia, nie może utrzymywać, że taka czynność seksualna miała miejsce za obopólną zgodą.  Czynność seksualna tego rodzaju może być uznana za wykorzystywanie seksualne dzieci czy też tzw. zgwałcenie ustawowe (ang. statutory rape). Osobę poniżej minimalnego wieku uznaje się za ofiarę, a jej partnera seksualnego za winnego, chyba że oboje są małoletni. Ustanowienie wieku przyzwolenia ma na celu ochronę osoby małoletniej przed zagrożeniami o charakterze seksualnym.

Czynność seksualna z małoletnim poniżej 15 roku życia
KK z 1997
Ciężar gatunkowy występek
Przepis art. 200 k.k.
Kara pozbawienia wolności od lat 2 do 12
Strona podmiotowa umyślna w zamiarze bezpośrednim i quasi-ewentualnym
Odpowiedzialność od 15. roku życia nie
Typ kwalifikowany

nie

Typ uprzywilejowany

nie

Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Określenie to jako takie rzadko pojawia się w samych aktach prawnych[7]. Z reguły przepisy ustanawiają raczej wiek, poniżej którego udział w czynnościach seksualnych z tą osobą jest nielegalny. Niekiedy jest on używany także w innych znaczeniach, na przykład jako wiek, w którym osoba staje się kompetentna do wyrażenia zgody na zawarcie małżeństwa(ang.)[8], jednak powyższe znaczenie jest tym bardziej powszechnym. Nie należy go mylić z innymi przepisami dotyczącymi minimalnego wieku, w tym wieku pełnoletności, wieku odpowiedzialności karnej, wieku uprawniającego do głosowania, wieku pozwalającego na picie alkoholu i wieku uprawniającego do kierowania pojazdami.

W PolsceEdytuj

Wiek niższy niż wiek zgody zwany jest wiekiem ochronnym[9] lub wiekiem bezwzględnej ochrony[10]. Czynność seksualna z osobą w wieku ochronnym jest czynem zabronionym (wykorzystaniem seksualnym), a osoba dopuszczająca się jej i lub doprowadzająca do niej podlega odpowiedzialności karnej. Czynność ta może mieć formę obcowania płciowego lub innej czynności seksualnej.

Kodeks karnyEdytuj

Ustalenie wieku ochronnego służy ochronie wolności seksualnej, czyli swobody dyspozycji płciowej (to znaczy braku wszelkich form przymuszania seksualnego)[9]. Przyjęto tu domniemanie, iż osoba małoletnia w wieku ochronnym nie jest w stanie podjąć ważnej prawnie decyzji w przedmiocie zgody na podjęcie z nią określonych czynności seksualnych, nie rozpoznaje bowiem należycie wszelkich jej realiów i implikacji. Każdy, kto podejmuje te czynności z taką osobą, narusza tym samym jej wolność seksualną nie dlatego, że narusza jej wolę w tym względzie (małoletni może bowiem na czynności takie zezwalać, a nawet je inspirować), lecz dlatego, że ofiara takiego czynu nie jest w stanie wyrazić prawnie relewantnej decyzji[9].

Obcowanie płciowe i inne czynności seksualne z osobą poniżej 15. roku życia stanowią przestępstwo z art. 200 Kodeksu karnego[11]. Nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia, a także nadużycie zaufania lub udzielenie korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy, w celu doprowadzenia małoletniego (czyli osoby, która nie ukończyła 18 lat i nie zawarła małżeństwa) do obcowania płciowego lub poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania jej karane jest pozbawieniem wolności od 3 miesięcy do lat 5[12]. Na zasadach określonych w Kodeksie karnym odpowiadają osoby, które popełniły czyn po ukończeniu 17 lat[13]. Odpowiedzialność nieletnich określa ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich[14].

Na świecieEdytuj

 

     dojrzałość płciowa

     12

     13

     14

     15

     16

     17

     18

     19

     20

     21

     tylko w małżeństwie

     różnice między regionami administracyjnymi

     brak prawodawstwa

     brak danych

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Małgorzata Dziewanowska. Wiek zgody – prawnokarne regulacje wieku uprawniającego do rozpoczęcia współżycia w prawie kontynentalnym i common law. „Studia Iuridica”. 53, s. 87096, 2011. 
  2. Monika Płatek, Małgorzata Dziewanowska, Uniwersytet Warszawski. Wydział Prawa i Administracji: Age of consent – wiek zgody: kryminologiczno-prawna problematyka uregulowania kryminalizacji stosunków seksualnych z dzieckiem. 2013.
  3. Małgorzata Dziewanowska: Wiek zgody – prawnokarne regulacje wieku uprawniającego do rozpoczęcia współżycia w prawie kontynentalnym i common law. Studia Iuridica, 2011.
  4. Małgorzata Dziewanowska: Age of consent – wiek zgody. Kryminologiczno-prawna problematyka uregulowania kryminalizacji stosunków seksualnych z dzieckiem. 2014-03-17. [dostęp 2017-06-05].
  5. Definitions of Sexual and Legal Terms: Age of Consent.
  6. Age of Consent including what it means and the different laws.
  7. Matthew Waites: The Age of Consent: Young People, Sexuality and Citizenship. Palgrave Macmillan, 2005. ISBN 1-4039-2173-3. OCLC 238887395 58604878.
  8. Definition of AGE OF CONSENT, www.merriam-webster.com [dostęp 2019-12-16] (ang.).
  9. a b c Filar M. (2002), Seksualne wykorzystywanie dzieci w świetle polskiego kodeksu karnego (na tle prawnoporównawczym), „Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” nr 1.
  10. Standing Committe on Sexually Abused Children (SCSAC), Wielka Brytania cyt. za Sajkowska M. (2002), Wykorzystywanie seksualne dzieci. Ustalenia terminologiczne, skala zjawiska, oblicza problemu społecznego, „Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” nr 1.
  11. Art. 200 KK.
  12. Art. 199 § 2 i 3 KK.
  13. Dz.U. z 2019 r. poz. 1950.
  14. Nieletni po ukończeniu lat 15, który uczestniczył w gwałcie zbiorowym lub zgwałceniu małoletniego poniżej 15 lat albo bliskiego krewnego lub powinowatego (art. 197 § 3 KK), może odpowiadać karnie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, zwłaszcza jeśli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne. Orzeczona kara nie może przekroczyć dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za przestępstwo; sąd może zastosować także nadzwyczajne złagodzenie kary. (Art. 10 KK, Kiedy nieletni odpowiadają za przestępstwa).

Linki zewnętrzneEdytuj