Otwórz menu główne

Wiktor Thommée (ur. 30 grudnia 1881 w Święcianach, zm. 13 listopada 1962 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Wiktor Thommée
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 30 grudnia 1881
Święciany, gubernia wileńska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 13 listopada 1962
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1901-1947
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie
Jednostki 15 Dywizja Piechoty
Okręg Korpusu Nr VIII
Okręg Korpusu Nr IV
Grupa Operacyjna „Piotrków”
Stanowiska dowódca dywizji piechoty
dowódca okręgu korpusu
dowódca grupy operacyjnej
Armii „Łódź”
Główne wojny i bitwy wojna rosyjsko-japońska
I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa (kampania wrześniowa, obrona Modlina)
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Medal Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej
Grób gen. Wiktora Thommée na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008
Tablica upamiętniająca Wiktora Thommée na Cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie
Zabytkowy dworek, tzw. Generałówka w Toruniu, w której mieszkał generał Wiktor Thommée

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Święcianach na Wileńszczyźnie w rodzinie pochodzenia francuskiego[1] Edwarda i Józefy z Egertów. Był starszym bratem Pawła (1888-1940), majora piechoty Wojska Polskiego, komendanta PKU Grodzisk[2].

Kształcił w Święcianach oraz w Lidzie i Dyneburgu. Ukończył szkołę realną w Petersburgu w 1900[3].

W 1901 wstąpił do szkoły oficerskiej w Petersburgu, którą ukończył w 1904. Będąc podporucznikiem, otrzymał przydział do 124 Woroneskiego pułku piechoty (był młodszym oficerem 10 kompanii dowodzonej przez Polaka kpt. Leona Berbeckiego), z którym wziął udział w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904–1905. Dwukrotnie ranny, przez dłuższy czas przebywał w szpitalu, po czym podjął studia w Wyższym Instytucie Handlowym w Charkowie, zaliczając pięć semestrów. W latach 1912–1914 był słuchaczem w Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu. Od 17 lipca 1914 dowodził najpierw kompanią w 276 pułku piechoty, a następnie batalionem. W 1916 został mianowany adiutantem sztabu XXXXVIII Korpusu na Froncie Rumuńskim.

Od 25 września 1918 był na Kubaniu oficerem operacyjnym, a od 9 listopada – p.o. szefa sztabu Wojska Polskiego na Wschodzie. Następnie pełnił funkcję kwatermistrza, I oficera sztabu oraz p.o. szefa sztabu 4 Dywizji Strzelców Polskich dowodzonej przez gen. Lucjana Żeligowskiego.

Po powrocie do kraju z dywizją gen. Lucjana Żeligowskiego, przeformowanej na 10 Dywizję Piechoty, od czerwca 1919 był szefem sztabu tej dywizji. Od 22 sierpnia 1919 pełnił kolejno funkcje: szefa Oddziału III Sztabu Frontu Południowo-Zachodniego, Frontu Mazowieckiego i 1 Armii. 17 czerwca 1920 objął dowództwo 28 pułku Strzelców Kaniowskich, a następnie XIX i XX Brygady Piechoty.

10 sierpnia 1921 objął funkcję szefa sztabu Okręgu Generalnego „Brześć”[4], a 20 października 1922 – I oficera sztabu Inspektoratu Armii nr III w Toruniu[5]. W 1923 ukończył kurs informacyjny dla wyższych dowódców przy Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, a w 1924 – w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych. 15 sierpnia 1924 powierzono mu dowodzenie 15 Dywizją Piechoty w Bydgoszczy. W 1926 został skierowany do Francji na kurs wyższych dowódców, po czym ponownie objął poprzednie stanowisko. Od 24 listopada 1934 do 16 lutego 1938 był dowódcą Okręgu Korpusu nr VIII w Toruniu, po czym do 1 września 1939 dowodził Okręgiem Korpusu nr IV w Łodzi.

W okresie II RP został osadnikiem wojskowym w powiecie brzeskim[6].

1 września 1939 objął dowództwo Grupy Operacyjnej „Piotrków”, wchodzącej w skład Armii „Łódź” (6 września przemianowana na Grupę Operacyjną gen. Thommée). 7 września objął dowództwo nad Armią „Łódź” i skierował się ku Warszawie.

Po ciężkich walkach i nieudanej próbie przebicia się do Warszawy, generał podjął decyzję o skierowaniu Armii do Twierdzy Modlin. 13 września w Ołtarzewie odniósł lekką ranę od ostrzału niemieckiej artylerii, co jednak nie przeszkodziło mu w dotarciu jeszcze tego samego dnia wraz z podległymi oddziałami do punktu docelowego, gdzie przejął zadanie obrony twierdzy. Od 18 września trwały ataki na Modlin. 29 września, w związku z wyczerpaniem zapasów żywności, wody, lekarstw i amunicji zdecydował się na kapitulację. Akt kapitulacji przewidywał, że żołnierze nie będą traktowani jako jeńcy, lecz po złożeniu broni zostaną zwolnieni do domów, czego Niemcy nie dotrzymali i zwolnili żołnierzy dopiero w połowie listopada.

Mimo honorowych warunków kapitulacji Modlina, 7 listopada 1939 został aresztowany przez Niemców. Przebywał w kilku obozach jenieckich, m.in. w Königsteinie, Hohnsteinie, Johannisbrunnie, Murnau oraz w Dössel, gdzie 27 września 1944 został ranny w wyniku zbombardowania obozu. Próbował ucieczki. Po wyzwoleniu przedostał się do Wielkiej Brytanii.

Od kwietnia 1945 służył w Polskich Siłach Zbrojnych, lecz bez przydziału. W styczniu 1947 powrócił do Polski, gdzie zamieszkał u rodziny w Toruniu. Formalnie został przyjęty do wojska i przeniesiony w stan spoczynku, lecz bez zaopatrzenia emerytalnego. Żył w nędzy w Gdyni, czasowo pracując jako dozorca domu. Dopiero po osobistym wstawiennictwie marszałka Konstantego Rokossowskiego uzyskał należytą emeryturę i przedwojenne mieszkanie w Warszawie[7][8].

Został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach[9].

Był żonaty z Niwą z domu Bemm, miał jedno dziecko – córkę Violante[potrzebny przypis].

Thommée był ewangelikiem[10].

W uznaniu zasług dla Bydgoszczy, od 1990 jedna z bydgoskich ulic nosi nazwisko generała. Nazwiskiem generała nazwana jest także ulica, przy której znajduje się Port Lotniczy Warszawa-Modlin, przy Twierdzy Modlin, której obroną dowodził we wrześniu 1939.

W ocenie podwładnych Generał Thommée dał się poznać jako człowiek o niesłychanej energii i żołnierskim fasonie. Nie widać było po generale jakiegoś załamania się, a przeciwnie, podnosił nas wszystkich na duchu, wierząc, że sytuacja wcale nie jest beznadziejna, a kryzys wojny będzie opanowany[11].

AwanseEdytuj

Ordery i OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Prawnuk francuskiego oficera armii napoleońskiej, który podczas odwrotu spod Moskwy w 1812 roku osiedlił się na ziemiach polskich.
  2. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 560.
  3. Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. s. 414.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 35 z 3 września 1921 roku, poz. 1764.
  5. Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 72.
  6. Osadnicy wojskowi – lista kompletna. kresy.genealodzy.pl. s. 208. [dostęp 10 kwietnia 2015].
  7. Stowarzyszenie Spadkobierców Polskich Kombatantów II Wojny Światowej » Blog Archive Wizyta Wnuka Marszałka Konstantego Rokossowskiego (2013) - Stowarzyszenie Spadkobierców Pol..., sspk2ws.org.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  8. W. Białkowski "Rokossowski na ile polak?" ​ISBN 83-7001-755-X​ str.229/230
  9. Juliusz Jerzy Malczewski: Cmentarz komunalny (dawny wojskowy) na Powązkach. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1975, s. 19.
  10. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Poznaniu − znani ewangelicy
  11. Z relacji p.o. szefa sztabu 28 DP mjra Władysława Naprawy, za "Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku", t. 2, Wyd. Czytelnik, Warszawa 1983, s. 310
  12. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 64.
  13. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 123 z 20 listopada 1925
  14. „W zamian za otrzymane wstążeczki biało-amarantowe b. armii gen. Hallera”, Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2097 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 42, s. 1666)
  15. Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315)
  16. 17 marca 1930 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska” M.P. z 1930 r. nr 98, poz. 143
  17. Zarządzenia Prezesa Rady Ministrów. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 13, s. 284, 11 listopada 1933. 
  18. Piętnastolecie L. O. P. P.. Warszawa: Wydawnictwo Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1938, s. 290.

BibliografiaEdytuj

  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991, s. 414-415. ISBN 83-11-07836-X.
  • Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
  • Zbigniew Mierzwiński: Generałowie II Rzeczypospolitej. Warszawa 1990: Wydawnictwo Polonia, s. 315-322. ISBN 83-7021-096-1.
  • Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.
  • Waldemar Strzałkowski: Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r.. W: Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990. ISBN 83-211-1096-7.