Otwórz menu główne

Zenon Chruszcz (ur. 8 października 1905 w Borysławiu, zm. 8 września 1984 w Sanoku) – polski sportowiec, żołnierz, nauczyciel, tłumacz.

Zenon Chruszcz
starszy sierżant starszy sierżant
Data i miejsce urodzenia 8 października 1905
Borysław
Data i miejsce śmierci 8 września 1984
Sanok
Przebieg służby
Lata służby 1941–1945
Siły zbrojne Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Jednostki 2 Korpus Polski
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (kampania wrześniowa, kampania włoska: bitwa o Monte Cassino, bitwa o Ankonę, bitwa o Padwę)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Krzyż Wojenny za Męstwo Wojskowe (Włochy od 1943)
Odznaka „Zasłużony dla Sanoka”

ŻyciorysEdytuj

 
Grobowiec rodzin Myćków i Chruszczów w Sanoku

Urodził się 8 października 1905 w Boryslawiu. W latach 20. był sportowcem „Sokoła” w Drohobyczu, zawodnikiem drużyny piłkarskiej[1][2], startował w zawodach rzutu dyskiem[3].

Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez Sowietów i wywieziony do ZSRR. Na mocy układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 odzyskał wolność, po czym wstąpił do formowanej Armii Polskiej w ZSRR gen. Władysława Andersa. W jej strukturze ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Saperów. Został żołnierzem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wraz z 2 Korpusem Polskim przebył szlak przez Bliski Wschód do Włoch. Służył w 3 Dywizji Strzelców Karpackich[4]. Brał udział w kampanii włoskiej na froncie zachodnim. Uczestniczył w walkach w bitwie o Monte Cassino, bitwie o Ankonę i bitwie o Padwę. Dosłużył stopnia starszego sierżanta[5][6].

Po zakończeniu II wojny światowej trafił do Wielkiej Brytanii, gdzie został zdemobilizowany z wojska. W Wojskowym Ośrodku Wyszkolenia opanował język angielski.

Powrócił do Polski i osiedlił się w Sanoku. Od września 1959 do sierpnia 1980 był nauczycielem języka angielskiego w tamtejszym Zespole Szkół Ekonomicznych (w 1977 zatrudniony na część etatu)[7]. Na przełomie lat 60./70. dokonywał tłumaczeń na języka angielski fragmentów oraz spisu treści czasopisma „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku” , wydawanego przez Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku[8][9][10][11][12][13][14]. Był członkiem ZBoWiD[15]. W maju 1980 na łamach rzeszowskiego dziennika wypowiedział się przeciw narastającym aktom bandytyzmu, chuligaństwa i terroru w Polsce[15].

Jego żoną była Emilia, z domu Myćka (1910–1992), stomatolog, od 1950 do 1992 dentystka szkolna w Zespole Szkół Ekonomicznych w Sanoku[16], była jedną z lekarzy, udzielających w 1956 r. pomocy medycznej ks. prymasowi kard. Stefanowi Wyszyńskiemu, wówczas internowanemu w pobliskiej Komańczy[17][18]. Szwagierką była siostra Emilii, Maria Kril.

Zenon Chruszcz zmarł 8 września 1984[19]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Jana Matejki w Sanoku.

Odznaczenia i orderyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Kronika sportowa. Zawody o mistrzostwo klasy „B”. Sokół – Betar 5:0. „Głos Drohobycko-Borysławsko-Samborski”, s. 3, Nr 19 z 26 maja 1928. 
  2. Sport. „Głos Drohobycko-Borysławsko-Samborski”, s. 6, Nr 5 z 21 lutego 1930. 
  3. Święto przysposobienia wojskowego. Wyniki zawodów. „Głos Drohobycko-Borysławsko-Samborsko-Stryjski”, s. 4, Nr 18 z 23 czerwca 1929. 
  4. Witold Szymczyk. Na Monte Cassino. „Nowiny”, s. 2, Nr 110 z 18-20 maja 1990. 
  5. Andrzej Brygidyn. Wierni przysiędze i żołnierskim honorem (XIX). Z Monte Cassino klucz Do Rzymu (I). „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 5, Nr 2 (509) z 10 – 20 stycznia 1990. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  6. Andrzej Brygidyn: Żołnierskimi rzuceni losami. Sanok: 1994, s. 120. ISBN 83-87282-47-2.
  7. Alicja Wolwowicz: Dzieje szkoły w zarysie (1945-1995). W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925-1995. Sanok: 1995, s. 80, 84. ISBN 83-903469-0-7.
  8. Translated by Zenon Chruszcz. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 10, s. 114, 1969. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (ang.). 
  9. Translated by Zenon Chruszcz. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 11, s. 71, 1970. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (ang.). 
  10. Translated by Zenon Chruszcz. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 16, s. 4, 1972. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (ang.). 
  11. Wstęp. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 22, s. 2, 1976. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. 
  12. Wstęp. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 23, s. 2, 1977. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. 
  13. Wstęp. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 24, s. 2, 1978. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. 
  14. Jerzy Czajkowski –bibliografia. biblioteka.sanok.pl. [dostęp 2014-08-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-26)].
  15. a b Zenon Chruszcz. Mówią ludzie pracy... Bandytyzmowi musimy się przeciwstawić. „Nowiny”, s. 1-2, Nr 102 z 25 maja 1981. 
  16. Alicja Wolwowicz: Dzieje szkoły w zarysie. 1945–1995. W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925–1995. Sanok: 1995, s. 87. ISBN 83-903469-0-7.
  17. Andrzej Brygidyn, W latach powojennych. Życie polityczne. W dobie stalinowskiego terroru w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 787.
  18. Leczyłem kardynała Wyszyńskiego. Wywiad z doktorem Stanisławem Lewkiem. W: Halina Więcek: Zwyczajni – niezwyczajni. Wywiady I. Sanok: 2007, s. 81. ISBN 987-83-906746-7-6.
  19. Alicja Wolwowicz: Dzieje szkoły w zarysie (1945-1995). W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925-1995. Sanok: 1995, s. 84. ISBN 83-903469-0-7.
  20. Arnold Andrunik: Rozwój i działalność Związku Bojowników o Wolność i Demokrację na Ziemi Sanockiej w latach 1949-1984. Sanok: 1986, s. 315.

BibliografiaEdytuj