Otwórz menu główne

Bazylika św. Piotra w Okowach

kościół w Rzymie

Bazylika św. Piotra w Okowach (wł. Basilica di San Pietro in Vincoli a Colle Oppio) – kościół tytularny w Rzymie na wzgórzu Eskwilin. Opiekę nad bazyliką sprawuje zakon Kanoników Regularnych Laterańskich[3].

Bazylika św. Piotra w Okowach
Basilica di San Pietro in Vincoli a Colle Oppio
Kościół tytularny
Ilustracja
Front bazyliki
Państwo  Włochy
Miejscowość Rzym
Piazza San Pietro in Vincoli 4/a
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Santi Silvestro e Martino ai Monti[1]
Bazylika mniejsza od niepamiętnych czasów
Wezwanie św. Piotra
Wspomnienie liturgiczne 29 czerwca
1 sierpnia[2]
Położenie na mapie Rzymu
Mapa lokalizacyjna Rzymu
Bazylika św. Piotra w Okowach
Bazylika św. Piotra w Okowach
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Bazylika św. Piotra w Okowach
Bazylika św. Piotra w Okowach
Położenie na mapie Lacjum
Mapa lokalizacyjna Lacjum
Bazylika św. Piotra w Okowach
Bazylika św. Piotra w Okowach
Ziemia41°53′37,5″N 12°29′34,1″E/41,893750 12,492806
Strona internetowa

Świątynia ta jest kościołem rektoralnym parafii Santi Silvestro e Martino ai Monti oraz kościołem tytularnym, mającym również rangę bazyliki mniejszej[1]. Jest też kościołem stacyjnym z pierwszego poniedziałku Wielkiego Postu.

LokalizacjaEdytuj

Kościół znajduje się w I. Rione RzymuMonti przy Piazza San Pietro in Vincoli 4/A[1].

HistoriaEdytuj

Kościół został zbudowany w V wieku (w 442 lub prawdopodobnie w 439 roku[2]) na zlecenie Licynii Eudoksji, żony cesarza Walentyniana III (kościół był określany jako Titulus Eudoxiae lub Eudoxiana[2]). Kościół został wybudowany na miejscu wcześniejszego kościoła Apostołów.[2][4] Zgodnie z przekazami, Eudoksja przekazała też papieżowi Leonowi I łańcuchy, w które miał być zakuty św. Piotr podczas swojego uwięzienia. Łańcuchy te są do dnia dzisiejszego przechowywane w tym kościele.

W 680 roku wykonano mozaikę św. Sebastiana jako dar dziękczynny za zakończenie zarazy.[2] Kościół był kilkukrotnie odnawiany i dekorowany (za pontyfikatów: Hadriana I, Leona III, Stefana IV, Grzegorza IV).[2]

30 września 1061 w bazylice odbyła się elekcja papieska, podczas której wybrano papieżem Aleksandra II. Dzień później również w tej bazylice odbyła się koronacja nowego biskupa Rzymu.

Podczas awiniońskiej niewoli papieży bazylika popadła w ruinę.[2] Jej renowacja rozpoczęła się po jej objęciu przez kardynała Mikołaja z Kluzy i była kontynuowana po jego śmierci przez papieży Sykstusa IV i Juliusza II (m. in. obecny portyk został wzniesiony w 1475 roku).[2]

W 1513 w kościele zostało umieszczone mauzoleum papieża Juliusza II, w skład którego wchodzi monumentalna statua Mojżesza Michała Anioła.

W XVII wieku bazylika przeszła renowację, kierowaną przez Francesco Fontanę, która zaowocowała sufitem i nowymi dekoracjami.[2] Kolejna renowacja miała miejsce w latach 1875-1877.[2] Wcześniej łańcuch św. Piotra był przechowywany w zakrystii i pokazywany tylko z okazji ważnych świąt, podczas wzmiankowanej renowacji łańcuch wystawiono na stałą ekspozycję.[2] W połowie XX wieku przeprowadzono następną renowację bazyliki.[2]

Architektura i sztukaEdytuj

Portyk został wzniesiony w XV wieku przez Baccio Pontellego, górna kondygnacja została dodana w 1578 roku, na polecenie kardynała Antoine'a de Granvelle, aby ukryć starą fasadę.[2]

Portyk bazyliki
Apsyda


Bazylika ma 3 nawy, transept i półkolistą apsydę.[2] Bazylika ma tylko dwie kaplice boczne flankujące apsydę, posiadające swoje własne apsydy.[2] Sufit jest dziełem Francesco Fontany, w jego centralnej części znajduje się fresk Giovanniego Battisty Parodiego z 1706 roku Cudowne połączenie się łańcuchów św. Piotra[2][4].

Wnętrze bazyliki
Cudowne połączenie się łańcuchów św. Piotra, Giovanni Battista Parodi, malowidło na suficie, 1706


Baldachim (z 1876 roku) nad ołtarzem głównym oraz konfesja pod nim są autorstwa Virginio Vespignaniego.[4] W niszy w głównym ołtarzu umieszczono relikwiarz z 1856 roku z łańcuchem św. Piotra.[2] Po jego lewej stronie jest rzeźba przedstawiająca św. Piotra, a po prawej anioła, który uwolnił go z więzienia w Jerozolimie.[2]

Ołtarz główny z baldachimem
Łańcuch św. Piotra


Obszerna apsyda bazyliki pochodzi z kościoła z V wieku, zdobią ją freski z 1577 roku autorstwa Jacopo Coppi: Uwolnienie św. Piotra z więzienia, Biskup Juwenalis dający okowy cesarzowej Eudoksji i Eudoksja dająca okowy papieżowi.[2]

W prawym transepcie znajduje się mauzoleum papieża Juliusza II, a w nim centralnie umieszczony posąg Mojżesza dłuta Michała Anioła.[4]

Grobowiec Juliusza II
Michał Anioł – Mojżesz


W jednym z ołtarzy bocznych lewej nawy znajduje się wotywna bizantyjska mozaika św. Sebastiana z VII wieku. Przedstawia ona świętego nietypowo – z brodą i w dworskim stroju.[2]

Ołtarz św. Sebastiana


Podczas prac prowadzonych w latach 1956-1960 po zdjęciu posadzki, stwierdzono pod kościołem kilka warstw budowlanych – wcześniejszy kościół Apostołów, domus z IV wieku oraz obiekt z czasów Nerona (prawdopodobnie fragment Domus Aurea).[4]

Kardynałowie prezbiterzyEdytuj

Bazylika św. Piotra w Okowach jest jednym z kościołów tytularnych nadawanych kardynałom-prezbiterom (Titulus Sancti Petri ad Vincula)[5].


PrzypisyEdytuj

  1. a b c Chiesa rettoria san Pietro in Vincoli al Colle Oppio w serwisie Diocesi di Roma (wł.). [dostęp 2018-11-25].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t San Pietro in Vincoli na Churches of Rome (ang.). [dostęp 2018-11-25].
  3. Canonici Regolari, Canonici Regolari Lateranensi: Basilica San Pietro in Vincoli, Canonici Regolari Lateranensi [dostęp 2016-01-01].
  4. a b c d e Spacerkiem przez Monti cz. 2 – Colle Oppio na Zagubieni w Rzymie. [dostęp 2018-11-25].
  5. Bazylika św. Piotra w Okowach w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2018-11-25]

BibliografiaEdytuj

  • Sari Gilbert, Michael Brouse: Przewodnik National Geographic – Rzym. G+J RBA Sp. z o.o.& Co. Spółka Komandytowa, 2002, s. 63. ISBN 83-88132-81-4.
  • Przewodniki Wiedzy i Życia – Rzym. Hachette Livre Polska Sp. z o.o., 2006, s. 170. ISBN 83-7184-448-4.

Linki zewnętrzneEdytuj

Zobacz teżEdytuj