Beskid Makowski

grupa górska, część Beskidów Zachodnich

Beskid Średni (dawniej nazywany Beskidem Makowskim, 513.48) – grupa górska, część Beskidów Zachodnich. Od zachodu sąsiaduje z Beskidem Małym, Kotliną Żywiecką i Beskidem Żywieckim, od północy z Pogórzem Wielickim, od wschodu z Beskidem Wyspowym, od południa z Kotliną Rabczańską, Pasmem Babiogórskim i pasmem Beskidów Orawskich (po słowackiej stronie). Najwyższym szczytem jest Lubomir (902 m)[1].

Beskid Średni
Ilustracja
Mapa regionu
Zasięg regionu w obrębie Polski
Megaregion

Region karpacki

Prowincja

Karpaty Zachodnie

Podprowincja

Zewnętrzne Karpaty Zachodnie

Makroregion

Beskidy Zachodnie

Mezoregion

Beskid Średni

Zajmowane
jednostki
administracyjne

Polska:
woj. śląskie
woj. małopolskie

Granice edytuj

 
Beskid Makowski w granicach według Jerzego Kondrackiego
 
Rejon przełęczy Przysłop
 
Polana Pękalówka i panorama widokowa
 
Pasmo Koskowej Góry
 
Jałowiec
 
Kapliczka pod Jaworzyńskim Wierchem
 
Hala Trzebuńska
 
Pasmo Pewelskie
 
Osiedla Zawoi w Paśmie Przedbabiogórskim

Według Regionalna geografia fizyczna Polski, granice Beskidu Średniego są następujące[2]:

  • granica zachodnia i południowa: od Wadowic doliną Skawy do Jordanowa dalej potokiem Malejówka do Krzczonówki.
  • granica północna: po północnej stronie Pasma Babicy od Wadowic do Myślenic dalej północnymi stokami Pasma Lubomira i Łysiny.
  • granica wschodnia: doliną Krzyworzeki i Kasieniczanki do jej ujścia w Rabie; dalej w dół doliną Raby do jej dopływu Krzczonówki.

Rzeźba terenu edytuj

Beskid Średni zbudowany jest z piaskowców magurskich przewarstwionych warstwami łupków. W łupkach wyrzeźbione zostały doliny rzeczne. Składa się z wielu rozczłonkowanych pasm górskich i wzniesień. Są to (w nawiasie najwyższy szczyt pasma)[1]:

Klimat edytuj

Na klimat w Beskidzie Średnim wpływa zróżnicowana rzeźba terenu. Średnia temperatura wynosi od 5 do 7 °C. Wiosna trwa długo i jest chłodna i deszczowa, nawroty niskiej temperatury występują aż do maja. Lato bywa trochę cieplejsze niż w Beskidzie Żywieckim, lecz trwa tyle samo. Jesień jest długa i sucha. Notowane są częste wahania temperatury, tak, jak i w reszcie regionu. Zima utrzymuje się zazwyczaj od końca listopada do marca. Przeciętnie najwięcej opadów zaobserwowano w czerwcu i w sierpniu, a najmniej w październiku, średnia roczna wynosi 800 mm. Podobnie jak w Beskidzie Wyspowym zdarzają się tu inwersje temperatury.

Ludność edytuj

Jest to obszar dość gęsto zaludniony. Lasy występują głównie na wyższych grzbietach górskich, natomiast doliny i śródgórskie zrównania zajęte są pod uprawy rolne i osady ludzkie[1]. Na terenie Beskidu Średniego znajdują się 4 miasta: Maków Podhalański, Sucha Beskidzka, Jordanów oraz Myślenice[3].

Zagospodarowanie turystyczne edytuj

Schroniska edytuj

Na obszarze Beskidu Średniego znajduje się jedyne w tym mezoregionie Schronisko PTTK na Kudłaczach

Szlaki turystyczne edytuj

Pasmo Koskowej Góry
  Sucha Beskidzka – Mioduszyna – Maków Podhalański
  Maków Podhalański – StańkowaKoskowa GóraParszywkaPrzełęcz DziałGrońPcim
  łącznikowy pomiędzy niebieskim i żółtym (jw.)
  Maków Podhalański – Budzów
  Bieńkówka – Koskowa Góra – Przełęcz JabconiówkaGrońZarębkiJordanów
  OsielecGroń (810 m)Skomielna CzarnaTokarnia – Knapówka – GrońStróża
  Zębalowa – Tokarnia – GrońZawadka – dojście do szlaku żółtego pod Kotoniem
  Lubień – Zębalowa – Krzeczów
Pasmo Babicy
  Mały Szlak Beskidzki na odcinku: ZembrzyceChełmZachełmnaPalczaBieńkowska GóraBabicaTrzebuńska GóraSularzowaMyślenice
  Stryszów – Chełm
  Budzów – Mysia GóraPrzełęcz WrotkaStronie
  Przełęcz Wrotka – Skawinki
  Przełęcz SanguszkiKrowia Góra – Bieńkówka
  łącznikowy pomiędzy szlakiem niebieskim (jw.) i czerwonym Małym Szlakiem Beskidzkim
  Stróża – dojście do szlaku czerwonego Małego Szlaku Beskidzkiego pod Sularzową

Przypisy edytuj

  1. a b c Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: PWN, 1998, ISBN 83-01-12479-2, OCLC 830133845.
  2. Andrzej Richling i inni red., Regionalna geografia fizyczna Polski: praca zbiorowa, Poznań : [Warszawa]: Bogucki Wydawnictwo Naukowe ; na zlecenie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, 2021, ISBN 978-83-7986-381-5 [dostęp 2024-01-20].
  3. Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna, Kraków: Compass, 2006, ISBN 83-89165-86-4

Linki zewnętrzne edytuj