Bydlin

wieś w województwie małopolskim

Bydlinwieś z XII wieku w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Klucze.

Artykuł 50°22′44.5″N 19°38′46.7″E
- błąd 4 m
WD 50°23'N, 19°39'E, 50°22'48.76"N, 19°38'51.43"E
- błąd 2322 m
Odległość 577 m
Bydlin
wieś
Ilustracja
Kościół św.Małgorzaty w Bydlinie
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat olkuski
Gmina Klucze
Liczba ludności (2008) 967
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 32-310[1]
Tablice rejestracyjne KOL
SIMC 0214818
Położenie na mapie gminy Klucze
Mapa konturowa gminy Klucze, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Bydlin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Bydlin”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Bydlin”
Położenie na mapie powiatu olkuskiego
Mapa konturowa powiatu olkuskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Bydlin”
Ziemia50°22′44,5″N 19°38′46,7″E/50,379028 19,646306
Szkoła

Bydlin uzyskał lokację miejską przed 1404 rokiem, zdegradowany po 1530 roku[2]. W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewody krakowskiego Mikołaja Firleja[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Przez wieś przebiega Szlak Orlich Gniazd oraz Jurajski Rowerowy Szlak Orlich Gniazd. W miejscowości znajdują się ruiny zamku, kościół rzymskokatolicki oraz Sala Królestwa ok. 50 miejscowych Świadków Jehowy.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Bydlin[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0214824 Kresy część wsi
0214830 Lidwinówka część wsi
0214847 Tarnówka część wsi
0214853 Zawadka część wsi
0214860 Żabiniec część wsi

HistoriaEdytuj

 
Pomnik legionistów

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1120. Wieś Bydlin była wzmiankowana w 1388 jako własność rycerza Niemierzy herbu Strzała (Nemerze de Bidlin), ówczesnego dziedzica okolicznych terenów. Istnienie w Bydlinie należącego zapewne do niego castrum (zamku) poświadczone jest źródłowo od 1400 roku[6]. Budowla ta w swej najstarszej fazie miała postać wysokiego domu (miał przynajmniej trzy kondygnacje naziemne) na rzucie czworoboku o wymiarach 11,40 × 24 m i grubości ścian 2,30 m, z przyporami w narożach oraz w północno-zachodniej elewacji[6]. Całość otoczona była wałami, wkrótce zastąpionymi przez mur obwodowy z budynkiem bramnym[6]. Zamek został w późniejszym czasie przebudowany przez Bonerów na kościół katolicki. Około 1520 arianin Jan Firlej, zamienił go na zbór braci polskich, natomiast jego syn Mikołaj przywrócił mu charakter świątyni katolickiej i nadał mu wezwanie Świętego Krzyża. W 1655 kościół został spalony przez Szwedów. Odbudowany 80 lat później, w XVIII wieku był wielokrotnie dewastowany i grabiony przez wojska przyszłych zaborców; pod koniec tego stulecia został ostatecznie opuszczony. Sam Bydlin w 1404 w dokumentach wymieniany był jako miasto, stan taki trwał aż do 1530 kiedy to w nieznanych okolicznościach utracił prawa miejskie. Pod koniec XIX na stokach góry zamkowej istniała kopalnia galeny.

W dniu 15 listopada 1914 na polach wokół wsi doszło do bitwy między IV i VI batalionem piechoty I Brygady Legionów Polskich ubezpieczanych przez artylerię a wojskami rosyjskimi (bitwa pod Krzywopłotami). Polegli tu legioniści spoczywają w zbiorowej mogile na bydlińskim cmentarzu pod siedmiometrowym kamiennym krzyżem. Każdego roku 11 listopada odbywają się tu uroczystości z okazji Święta Niepodległości z udziałem wysokich urzędników państwowych. Pozostałości linii polskich okopów można jeszcze zobaczyć niedaleko szczytu wzgórza przy drodze do ruin, która zaczyna się po drugiej stronie szosy od bramy cmentarza.

Poległych w bitwie pod Krzywopłotami pochowano na cmentarzu wojennym w Bydlinie. Są to dwie kwatery na cmentarzu parafialnym. Na jednej pochowano 46 legionistów polskich, na drugiej 78 żołnierzy z armii rosyjskiej i 206 żołnierzy z armii austro-węgierskiej[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 128 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 22-23.
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. a b c Piotr Lasek, Obronne siedziby rycerskie i możnowładcze w czasach Kazimierza Wielkiego [w:] Wielkie murowanie. Zamki w Polsce za Kazimierza Wielkiego. Colloquia Castrensia II, 2019, s.73
  7. J. Pałosz, Śmiercią złączeni. O cmentarzach z I wojny światowej na terenach Królestwa Polskiego administrowanych przez Austro-Węgry, Kraków: Libron, 2012, ISBN 978-83-62196-66-1.

Linki zewnętrzneEdytuj