Erytrytol

związek chemiczny

Erytrytol, erytrytorganiczny związek chemiczny, alifatyczny alkohol czterowodorotlenowy z grupy cukroli. Jest dodatkiem do żywności, stosowanym jako substancja słodząca (E968).

Erytrytol
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C4H10O4
Masa molowa 122,12 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały, krystaliczny proszek lub łatwo przesypujące się granulki[1]
Identyfikacja
Numer CAS 149-32-6
PubChem 222285
DrugBank DB04481
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Erytryt nie wykazuje aktywności optycznej w przeciwieństwie do swojego diastereoizomeru, treitolu, występującego w formie prawo- i lewoskrętnej.

Czteroazotan erytrytu ma właściwości wybuchowe.

WystępowanieEdytuj

Erytrytol naturalnie występuje w niewielkich ilościach w wielu owocach, w niektórych porostach, wodorostach i w czerwonym winie[5].

Otrzymywanie na skalę przemysłowąEdytuj

Na skalę przemysłową erytrytol jest otrzymywany zwykle na drodze fermentacji glukozy przez różne gatunki drożdży[6].

Opracowano również metodę otrzymywania erytrytolu z wykorzystaniem glicerolu jako surowca wyjściowego. W metodzie tej również wykorzystuje się mikroorganizmy, z gatunku Yarrowia lipolitica[7].

ZastosowanieEdytuj

Przemysł spożywczyEdytuj

Erytrytol ma zerową wartość energetyczną i jest stosowany jako substancja słodząca o słodyczy około 60–80% słodyczy sacharozy. Nie jest metabolizowany w organizmie człowieka. Dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego (ok. 90%[8]) i praktycznie w całości jest wydalany z moczem w postaci niezmienionej[9][8]. Ok. 10% spożytej ilości przechodzi do jelita grubego[8], nie jest jednak substratem dla flory bakteryjnej jelita[10].

Jest wykorzystywany do produkcji napojów oraz deserów o obniżonej wartości kalorycznej. Polecany jest w dietach niskokalorycznych i bezcukrowych.

Przemysł farmaceutycznyEdytuj

Erytrytol stosowany jest w przemyśle farmaceutycznym jako masa tabletkowa w formulacjach bezpiecznych dla osób z cukrzycą oraz z nietolerancją laktozy, jako nośnik substancji aktywnych w formulacjach wziewnych. Erytrytol w formie proszku wykorzystuje się do usuwania płytki nazębnej w periodontologii[11].

Wpływ na zdrowieEdytuj

CukrzycaEdytuj

Erytrytol ma zerowy indeks glikemiczny. W przeciwieństwie do wielu innych substancji słodzących ma również bardzo niski ładunek glikemiczny, II = 2[8]. Dzięki tym właściwościom erytrytol może być stosowany jako zamiennik cukru przez osoby z cukrzycą.

Ponadto działa ochronnie na śródbłonek naczyń krwionośnych w warunkach hiperglikemii[12]. Zwiększa również przepływ przez włosowate naczynia krwionośne i poprawia elastyczność tętnic u osób z cukrzycą typu 2[13].

Próchnica zębówEdytuj

Erytrytol nie jest fermentowany przez bakterie występujące w jamie ustnej, dlatego nie powoduje próchnicy i określany jest jako przyjazny dla zębów[14].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0.
  2. a b c Erytrytol (ang.). [martwy link] The Chemical Database. Wydział Chemii Uniwersytetu w Akronie. [dostęp 2012-08-08].[niewiarygodne źródło?]
  3. a b c Erythritol, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-08-08] (ang.).
  4. a b Erytrytol (nr E7500) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  5. K. Sreenath, YP. Venkatesh. Analysis of erythritol in foods by polyclonal antibody-based indirect competitive ELISA. „Anal Bioanal Chem”. 391 (2), s. 609-615, 2008. DOI: 10.1007/s00216-008-2016-x. PMID: 18369603. 
  6. Thomas Sasman, William Head, Corey Cameron: Process for producing erythritol. Patent US 20070037266. W: Google patents [on-line]. US Patent Office, 2007. [dostęp 2015-03-30].
  7. W. Rymowicz, A. Rywińska, M. Marcinkiewicz. High-yield production of erythritol from raw glycerol in fed-batch cultures of Yarrowia lipolytica. „Biotechnol Lett”. 31 (3), s. 377-380, 2009. DOI: 10.1007/s10529-008-9884-1. PMID: 19037599. 
  8. a b c d G. Livesey. Health potential of polyols as sugar replacers, with emphasis on low glycaemic properties. „Nutr Res Rev”. 16 (2), s. 163-191, 2003. DOI: 10.1079/NRR200371. PMID: 19087388. 
  9. M. Hiele, Y. Ghoos, P. Rutgeerts, G. Vantrappen. Metabolism of erythritol in humans: comparison with glucose and lactitol. „Br J Nutr”. 69 (1), s. 169-176, 1993. DOI: 10.1079/BJN19930019. PMID: 8457525. 
  10. E. Arrigoni, F. Brouns, R. Amadò. Human gut microbiota does not ferment erythritol. „Br J Nutr”. 94 (5), s. 64364-6, 2005. DOI: 10.1079/BJN20051546. PMID: 16277764. 
  11. TT. Hägi, P. Hofmänner, GE. Salvi, CA. Ramseier i inni. Clinical outcomes following subgingival application of a novel erythritol powder by means of air polishing in supportive periodontal therapy: a randomized, controlled clinical study. „Quintessence Int”. 44 (10). s. 753-761. DOI: 10.3290/j.qi.a30606. PMID: 24078975. 
  12. DM. Boesten, A. Berger, P. de Cock, H. Dong i inni. Multi-targeted mechanisms underlying the endothelial protective effects of the diabetic-safe sweetener erythritol. „PLoS One”. 8 (6), s. e65741, 2013. DOI: 10.1371/journal.pone.0065741. PMID: 23755276. PMCID: PMC3673924. 
  13. N. Flint, NM. Hamburg, M. Holbrook, PG. Dorsey i inni. Effects of erythritol on endothelial function in patients with type 2 diabetes mellitus: a pilot study. „Acta Diabetol”. 51 (3), s. 513-516, 2014. DOI: 10.1007/s00592-013-0534-2. PMID: 24366423. PMCID: PMC4037362. 
  14. KK. Mäkinen. Sugar alcohols, caries incidence, and remineralization of caries lesions: a literature review. „Int J Dent”. 2010, s. 981072, 2010. DOI: 10.1155/2010/981072. PMID: 20339492. PMCID: PMC2836749.