Erytrytol

związek chemiczny

Erytrytolorganiczny związek chemiczny, alifatyczny alkohol czterowodorotlenowy z grupy cukroli. Jest dodatkiem do żywności, stosowanym jako substancja słodząca (E968).

Erytrytol
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C4H10O4
Masa molowa 122,12 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały, krystaliczny proszek lub łatwo przesypujące się granulki[1]
Identyfikacja
Numer CAS 149-32-6
PubChem 222285
DrugBank DB04481
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Erytryt nie wykazuje aktywności optycznej w przeciwieństwie do swojego diastereoizomeru, treitolu, występującego w formie prawo- i lewoskrętnej.

Czteroazotan erytrytu ma właściwości wybuchowe.

WystępowanieEdytuj

Erytrytol naturalnie występuje w niewielkich ilościach w wielu owocach, w niektórych porostach, wodorostach i w czerwonym winie[4].

Otrzymywanie na skalę przemysłowąEdytuj

Na skalę przemysłową erytrytol jest otrzymywany zwykle na drodze fermentacji glukozy przez różne gatunki drożdży[5].

Opracowano również metodę otrzymywania erytrytolu z wykorzystaniem glicerolu jako surowca wyjściowego. W metodzie tej również wykorzystuje się mikroorganizmy, z gatunku Yarrowia lipolitica[6].

ZastosowanieEdytuj

Przemysł spożywczyEdytuj

Erytrytol ma zerową wartość energetyczną i jest stosowany jako substancja słodząca wykazująca 70[3]–90%[7] słodyczy sacharozy. Nie jest metabolizowany w organizmie człowieka. Dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego (ok. 90%[8]) i praktycznie w całości jest wydalany z moczem w postaci niezmienionej[9][8]. Ok. 10% spożytej ilości przechodzi do jelita grubego[8], nie jest jednak substratem dla flory bakteryjnej jelita[10].

Jest wykorzystywany do produkcji napojów oraz deserów o obniżonej wartości kalorycznej. Polecany jest w dietach niskokalorycznych i bezcukrowych.

Przemysł farmaceutycznyEdytuj

Erytrytol stosowany jest w przemyśle farmaceutycznym jako masa tabletkowa w formulacjach bezpiecznych dla osób z cukrzycą oraz z nietolerancją laktozy, jako nośnik substancji aktywnych w formulacjach wziewnych. Erytrytol w formie proszku wykorzystuje się do usuwania płytki nazębnej w periodontologii[11].

Wpływ na zdrowieEdytuj

CukrzycaEdytuj

Erytrytol ma zerowy indeks glikemiczny. W przeciwieństwie do wielu innych substancji słodzących ma również bardzo niski ładunek glikemiczny, II = 2[8]. Dzięki tym właściwościom erytrytol może być stosowany jako zamiennik cukru przez osoby z cukrzycą.

Ponadto działa ochronnie na śródbłonek naczyń krwionośnych w warunkach hiperglikemii[12]. Zwiększa również przepływ przez włosowate naczynia krwionośne i poprawia elastyczność tętnic u osób z cukrzycą typu 2[13].

Próchnica zębówEdytuj

Erytrytol nie jest fermentowany przez bakterie występujące w jamie ustnej, dlatego nie powoduje próchnicy i określany jest jako przyjazny dla zębów[14].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0.
  2. a b c Erythritol, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-08-08] (ang.).
  3. a b c Erytrytol (nr E7500) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2020-07-26]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  4. Kundimi Sreenath, Yeldur P. Venkatesh, Analysis of erythritol in foods by polyclonal antibody-based indirect competitive ELISA, „Analytical and Bioanalytical Chemistry”, 391 (2), 2008, s. 609–615, DOI10.1007/s00216-008-2016-x, PMID18369603 (ang.).
  5. Thomas Sasman, William Head, Corey Cameron, Process for producing erythritol, zgłoszenie patentowe US 20070037266, 2007 [dostęp 2020-07-26] (ang.).
  6. Waldemar Rymowicz, Anita Rywińska, Marta Marcinkiewicz, High-yield production of erythritol from raw glycerol in fed-batch cultures of Yarrowia lipolytica, „Biotechnology Letters”, 31 (3), 2009, s. 377–380, DOI10.1007/s10529-008-9884-1, ISSN 1573-6776, PMID19037599 [dostęp 2020-07-26] (ang.).
  7. Wanda Kudełka, Dominik Jachna, Charakterystyka żywności o obniżonej wartości energetycznej, „Zeszyty Naukowe”, 834, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, 2009, s. 69-96 [dostęp 2020-07-26].
  8. a b c d Geoffrey Livesey, Health potential of polyols as sugar replacers, with emphasis on low glycaemic properties, „Nutrition Research Reviews”, 16 (2), 2003, s. 163–191, DOI10.1079/NRR200371, PMID19087388 (ang.).
  9. M. Hiele i inni, Metabolism of erythritol in humans: comparison with glucose and lactitol, „The British Journal of Nutrition”, 69 (1), 1993, s. 169–176, DOI10.1079/bjn19930019, ISSN 0007-1145, PMID8457525 [dostęp 2020-07-26] (ang.).
  10. Eva Arrigoni, Fred Brouns, Renato Amadò, Human gut microbiota does not ferment erythritol, „The British Journal of Nutrition”, 94 (5), 2005, s. 643–646, DOI10.1079/bjn20051546, PMID16277764 (ang.).
  11. Tobias T. Hägi i inni, Clinical outcomes following subgingival application of a novel erythritol powder by means of air polishing in supportive periodontal therapy: a randomized, controlled clinical study, „Quintessence International”, 44 (10), 2013, s. 753–761, DOI10.3290/j.qi.a30606, PMID24078975 (ang.).
  12. Daniëlle M.P.H.J. Boesten i inni, Multi-targeted mechanisms underlying the endothelial protective effects of the diabetic-safe sweetener erythritol, „PLoS One”, 8 (6), 2013, e65741, DOI10.1371/journal.pone.0065741, PMID23755276, PMCIDPMC3673924 (ang.).c?
  13. Nir Flint i inni, Effects of erythritol on endothelial function in patients with type 2 diabetes mellitus: a pilot study, „Acta Diabetologica”, 51 (3), 2014, s. 513–516, DOI10.1007/s00592-013-0534-2, ISSN 1432-5233, PMID24366423, PMCIDPMC4037362 [dostęp 2020-07-26] (ang.).
  14. Kauko K. Mäkinen, Sugar alcohols, caries incidence, and remineralization of caries lesions: a literature review, „International Journal of Dentistry”, 2010, 2010, s. 981072, DOI10.1155/2010/981072, ISSN 1687-8736, PMID20339492, PMCIDPMC2836749 [dostęp 2020-07-26] (ang.).