Otwórz menu główne

Filmografia Humphreya Bogarta

Humphrey Bogart (1941)

Humphrey Bogart (1899–1957) w trwającej 34 lata karierze występował w filmach, radiu, telewizji i na scenie. Pojawił się w 74 produkcjach fabularnych[1]. Trzykrotnie nominowany był do nagrody Akademii Filmowej[2], z czego zdobył jednego Oscara[3]. Bogart uznawany jest przez biografów i historyków za jedną z największych i najwybitniejszych gwiazd filmowych w historii kinematografii i okresu „Złotej Ery Hollywood[4]. W 1999 American Film Institute ogłosił go „największym aktorem wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends)[5]. Po współczesne czasy stawiany jest jako wzorzec męskich ról[6].

Karierę rozpoczął w 1922, debiutując na Broadwayu[7]. Na deskach nowojorskich teatrów występował z przerwami do 1934[8], kiedy to zagrał w sztuce Skamieniały las pióra Roberta E. Sherwooda. Kreacja więźnia Duke’a Mantee przyniosła aktorowi pierwszy szeroki rozgłos i pozwoliła na stworzenie nowego emploi[9]. W 1930 zadebiutował rolą więźnia w filmie pełnometrażowym W górze rzeki (reż. John Ford) wraz ze Spencerem Tracym[10]. Przez dwa lata związany był umową ze studiem Fox Film Corporation[11]. W tym czasie wystąpił w kilku produkcjach, m.in. w dramatach Ciało i dusza (1931, reż. Alfred Santell)[12], Zła siostra (1931, reż. Hobart Henley), w którym debiutowała Bette Davis[13], Blues wielkiego miasta (1932, reż. Mervyn LeRoy) oraz kryminalnym melodramacie Three on a Match (1932, reż. Mervyn LeRoy)[14].

Na fali pozytywnego przyjęcia sztuki Skamieniały las, w 1936 przeniesiono ją na duży ekran (reż. Archie Mayo), gdzie Bogart powtórzył rolę Duke’a Mantee i związał się kontraktem ze studiem Warner Bros.[15] Podobnie jak w przypadku wersji teatralnej, aktor otrzymał entuzjastyczne recenzje od krytyków, a sam film okazał się sukcesem[16]. Przez następnych pięć lat Bogart występował w produkcjach klasy B, zwykle w dramatach kryminalnych[17]. Uwagę krytyków zwrócił kreacjami w filmach Czarny legion (1937, reż. Michael Curtiz)[18] i Śmiertelny zaułek (1937, reż. William Wyler)[19]. Przełomem był występ w gangsterskim heist noir High Sierra (1941, reż. Raoul Walsh)[20]. W ciągu następnej dekady Bogart zagrał w filmach, które na trwałe wpisały się do kanonu klasyki kinematografii amerykańskiej: pierwszym z nich był kryminał noir Sokół maltański (1941, reż. John Huston), w którym wcielił się w postać prywatnego detektywa Sama Spade’a[21]. Rok później zagrał w melodramacie noir Casablanca (reż. Michael Curtiz), gdzie w głównej roli partnerowała mu Ingrid Bergman[22]. Rola Ricka Blaine’a sprawiła, że Bogart w Stanach Zjednoczonych był najważniejszym, a na świecie najlepiej opłacanym aktorem[23]. Otrzymał za nią pierwszą nominację do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[24].

Kontynuację najważniejszego etapu kariery stanowiły występy w melodramacie przygodowo-wojennym Mieć i nie mieć (1944, reż. Howard Hawks) z Lauren Bacall[25], w filmach noir Wielki sen (1946, reż. Howard Hawks)[26] i Mroczne przejście (1947, reż. Delmer Daves), gdzie również partnerowała mu Bacall[27], w dramacie przygodowym z elementami westernu Skarb Sierra Madre (1948, reż. John Huston), w którym, według krytyków, stworzył najlepszą kreację w swoim dorobku[28], oraz w filmie noir Koralowa wyspa (1948, reż. John Huston) z Edwardem G. Robinsonem[29].

W latach 50. Bogart zasłynął z ról w dramacie noir Pustka (1950, reż. Nicholas Ray) u boku Glorii Grahame[30], komedii przygodowej Afrykańska królowa (1951, reż. John Huston) z Katharine Hepburn, za występ w której otrzymał nagrodę Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[31], dramacie wojennym Bunt na okręcie (1954, reż. Edward Dmytryk)[32], gdzie za kreację komandora pułkownika Philippa Francisa Queega otrzymał nominację do nagrody Akademii Filmowej[33], oraz komedii romantycznej Sabrina (1954, reż. Billy Wilder) u boku Audrey Hepburn i Williama Holdena[34].

W latach 1943–1949 i 1955 notowany był w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych amerykańskich aktorów[35]. Trzy filmy z jego udziałem zestawiane były w pierwszej dziesiątce podsumowań roku w box offisie. Szesnaście filmów, w których Bogart wziął udział, było nominowanych przynajmniej do jednego Oscara, a sześć z nich zdobyło co najmniej jedną statuetkę[36]. Trzydzieści cztery produkcje z udziałem aktora, po uwzględnieniu inflacji, przekroczyło sumę stu milionów dolarów dochodu z biletów na rynku krajowym[36].

FilmografiaEdytuj

 
Humphrey Bogart i Spencer Tracy w filmie W górze rzeki (1930)
 
Humphrey Bogart w filmie Skamieniały las (1936)
 
James Burke i Humphrey Bogart w filmie Śmiertelny zaułek (1937)
 
Frank McHugh, James Cagney i Humphrey Bogart na fotosie z filmu Burzliwe lata dwudzieste (1939)
 
Edward G. Robinson i Bogart w filmie Orchid, brat gangstera (1940)
 
Humphrey Bogart jako Sam Spade w filmie Sokół maltański (1941)
 
Humphrey Bogart w scenie z filmu Casablanca (1942)
 
Humphrey Bogart i Lauren Bacall w filmie Wielki sen (1946)
 
Katharine Hepburn i Bogart w filmie Afrykańska królowa (1951)
 
Humphrey Bogart, Audrey Hepburn i William Holden na fotosie promocyjnym z filmu Sabrina (1954)
Rok[a] Tytuł Rola Uwagi Źr
1928 Tańczące miasto mężczyzna w drzwiach podczas zabawy film krótkometrażowy, niemy, tytuł oryg.: The Dancing Town [37]
1930 Broadway’s Like That narzeczony Ruth film krótkometrażowy, dźwiękowy [38]
W górze rzeki Steve Jordan tytuł oryg.: Up the River [39]
Zdobywca serc Tom Standish tytuł oryg.: A Devil with Women [40]
1931 Ciało i dusza Jim Watson tytuł oryg.: Body and Soul [41]
Zła siostra Valentine Corliss tytuł oryg.: Bad Sister, tytuł alt.: Gambling Daughters [42]
Kobiety wszystkich narodowości Stone sceny z udziałem Bogarta usunięto, tytuł oryg.: Women of All Nations [43]
A Holy Terror Steve Nash tytuł alt.: Wyoming Wonder [44]
1932 Love Affair Jim Leonard [45]
Blues wielkiego miasta Shep Adkins tytuł oryg.: Big City Blues [46]
Three on a Match Harve [47]
1934 Midnight Garboni tytuł alt.: Call It Murder [48]
1936 Skamieniały las Duke Mantee tytuł oryg.: The Petrified Forest [47]
Na celowniku mafii Nick „Bugs” Fenner tytuł oryg.: Bullets or Ballots
Dwoje przeciwko światu Sherry Scott tytuł oryg.: Two Against the World, tytuł alt.: One Fatal Hour [49]
Orzeł leci do Chin Hap Stuart tytuł oryg.: China Clipper [50]
Zaginiona wyspa Valentine „Val” Stevens tytuł oryg.: Isle of Fury, tytuł alt.: Three in Eden [51]
1937 Czarny legion Frank Taylor tytuł oryg.: Black Legion [52]
Wielki O’Malley John Phillips tytuł oryg.: The Great O’Malley [53]
Fordanserki prokurator okręgowy David Graham tytuł oryg.: Marked Woman, tytuł alt.: The Men Behind [54]
Kid Galahad Turkey Morgan [55]
Zbieg z San Quentin Joe „Red” Kennedy tytuł oryg.: San Quentin [56]
Śmiertelny zaułek Hugh „Baby Face” Martin tytuł oryg.: Dead End [57]
Mr. Dodd szaleje Doug Quintain tytuł oryg.: Stand-In [58]
1938 Swing Your Lady Ed Hatch [59]
Szkoła zbrodni zastępca komisarza Mark Braden tytuł oryg.: Crime School [60]
Men Are Such Fools Harry Galleon [61]
Racket Busters John „Czar” Martin [62]
Dr Clitterhouse „Rocks” Valentine tytuł oryg.: The Amazing Dr. Clitterhouse [60]
Aniołowie o brudnych twarzach Jim Frazier tytuł oryg.: Angels with Dirty Faces [62]
Swingtime in the Movies on sam film krótkometrażowy, niewym. w czołówce [63]
1939 Król podziemia Joe Gurney tytuł oryg.: King of the Underworld, tytuł alt.: Unlawful [62]
Oklahoma Kid Whip McCord tytuł oryg.: The Oklahoma Kid [64]
You Can’t Get Away with Murder Frank Wilson [65]
Mroczne zwycięstwo Michael O’Leary tytuł oryg.: Dark Victory [66]
Burzliwe lata dwudzieste George Hally tytuły alt.: The Roaring Twenties [67]
Powrót doktora X doktor Maurice Xavier (aka Marshall Quesne) tytuł oryg.: The Return of Doctor X [68]
Niewidzialne piętno Charles Martin tytuł oryg.: Invisible Stripes [69]
1940 It All Came True Grasselli / Chips Maguire [70]
Złoto dla Południa John Murrell tytuł oryg.: Virginia City [71]
Orchid, brat gangstera Jack Buck tytuł oryg.: Brother Orchid [72]
Nocna wyprawa Paul Fabrini tytuł oryg.: They Drive by Night, tytuł alt.: The Road to Frisco [73]
1941 High Sierra Roy „Mad Dog” Earle [74]
Cyrkowe wozy Nick Coster tytuł oryg.: The Wagons Roll at Night [75]
Sokół maltański prywatny detektyw Sam Spade tytuł oryg.: The Maltese Falcon, tytuł alt.: The Gent from Frisco [74]
1942 Poprzez noc Alfred „Gloves” Donahue tytuł oryg.: All Through the Night [76]
The Big Shot Joseph „Duke” Berne [77]
Przez Pacyfik Rick Leland tytuł oryg.: Across the Pacific [78]
Casablanca Rick Blaine[b] [80]
1943 Konwój porucznik Joe Rossi tytuł oryg.: Action in the North Atlantic, tytuł alt.: Heroes Without Uniforms [81]
Thank Your Lucky Stars on sam (cameo) [82]
Sahara sierżant Joe Gunn [83]
1944 Droga do Marsylii Jean Matrac tytuł oryg.: Passage to Marseille, tytuł alt.: Message to Marseille [84]
Mieć i nie mieć Harry „Steve” Morgan tytuł oryg.: To Have and Have Not [85]
I Am An American on sam film krótkometrażowy [86]
1945 Konflikt Richard Mason tytuł oryg.: Conflict [87]
Hollywood Victory Caravan on sam film krótkometrażowy [88]
1946 Two Guys from Milwaukee tytuł alt.: Royal Flush, niewym. w czołówce [89]
Wielki sen prywatny detektyw Philip Marlowe[c] tytuł oryg.: The Big Sleep [90]
Nigdy nie mów do widzenia tytuł oryg.: Never Say Goodbye, głos (niewym. w czołówce)[d] [91]
1947 Śmiertelne porachunki kapitan Warren „Rip” Murdock tytuł oryg.: Dead Reckoning [92]
The Two Mrs. Carrolls Geoffrey Carroll [93]
Mroczne przejście Vincent Parry (vel Alan Lynell) tytuł oryg.: Dark Passage [94]
1948 Always Together on sam niewym. w czołówce [95]
Skarb Sierra Madre Fred C. Dobbs tytuł oryg.: The Treasure of the Sierra Madre [96]
Koralowa wyspa major Frank McCloud tytuł oryg.: Key Largo [97]
1949 Pukać do każdych drzwi Andrew Morton tytuł oryg.: Knock on Any Door [98]
Tokyo Joe Joseph „Joe” Barrett [99]
1950 Chain Lightning podpułkownik Matt Brennan [100]
Pustka Dixon Steele tytuł oryg.: In a Lonely Place [101]
1951 Strażnik prawa prokurator okręgowy Martin Ferguson tytuł oryg.: The Enforcer, tytuł alt.: Murder, Inc. [102]
Sirocco Harry Smith [103]
Afrykańska królowa Charlie Allnut tytuł oryg.: The African Queen [104]
1952 Ostatni termin Ed Hutcheson tytuł oryg.: Deadline – U.S.A. [105]
1953 Arena walki major Jed Webbe tytuł oryg.: Battle Circus [106]
Pobij diabła Billy Dannreuther tytuł oryg.: Beat the Devil [107]
1954 The Love Lottery on sam (cameo) niewym. w czołówce [108]
Bunt na okręcie komandor porucznik Philipp Francis Queeg tytuł oryg.: The Caine Mutiny, tytuł alt.: Authority and Rebellion [109]
Sabrina Linus Larrabee tytuł alt.: Sabrina Fair/La Vie en Rose [110]
Bosonoga Contessa Harry Dawes tytuł alt.: The Barefoot Contessa [111]
1955 Nie jesteśmy aniołami Joseph tytuł oryg.: We’re No Angels [112]
Lewa ręka Pana Boga James Carmody tytuł oryg.: The Left Hand of God [109]
Godziny rozpaczy Glenn Griffin tytuł oryg.: The Desperate Hours [113]
1956 Tym cięższy ich upadek Eddie Willis tytuł oryg.: The Harder They Fall [114]

TelewizjaEdytuj

Rok Tytuł Rola Informacje Stacja Źr
1953 The Jack Benny Program Baby Face odcinek z 23 października 1953[e] ABC [115][116]
1955 Skamieniały las Duke Mantee film telewizyjny, data emisji: 30 maja 1955[f] NBC [33][117]

RadioEdytuj

 
Humphrey Bogart w słuchowisku Suspense w CBS Radio (1945)
 
Humphrey Bogart i Dorothy McGuire w CBS Radio (1945)
 
Humphrey Bogart i Dorothy McGuire w CBS Radio (1945)
Rok Program Odcinek Data emisji Źr
1938 Kraft Music Hall występ gościnny 19 maja 1938 [118]
1939 Lux Radio Theatre Na celowniku mafii 17 kwietnia 1939
1940 The Screen Guild Theater Skamieniały las 7 stycznia 1940 [119]
1941 It’s Time to Smile Show występ gościnny 5 marca 1941
The Bob Hope Show 3 czerwca 1941
Shirley Temple Time Mr Idea with Robert Young 12 grudnia 1941
1942 The Jack Benny Program The Frightwig Murder Case 1 lutego 1942
1943 Edgar Bergen and Charlie McCarthy występ gościnny 12 września 1943
The Screen Guild Theater Sokół maltański 20 września 1943
The Jack Benny Program Casablanca 17 października 1943
1945 Suspense Love’s Lovely Counterfeit 8 marca 1945
Command Performance występ gościnny 15 marca 1945
Lux Radio Theatre Nocny przypływ 30 kwietnia 1945
Cavalcade of America How to Build Paradise 21 maja 1945
Command Performance występ gościnny 30 sierpnia 1945
Cavalcade of America My Son John 29 października 1945
Joan Bennett Collection Droga bez powrotu 18 grudnia 1945
1946 Academy Award Sokół maltański 3 lipca 1946
Lux Radio Theatre Mieć i nie mieć 13 października 1946
14 października 1946
1947 The Jack Benny Program 5 stycznia 1947
Kraft Music Hall występ gościnny 6 listopada 1947
1948 Studio One Dr Clitterhouse 20 stycznia 1948
Guest Star występ gościnny 7 listopada 1948
1949 Lux Radio Theatre Skarb Sierra Madre 18 kwietnia 1949
1950 Hedda Hopper Show występ gościnny 14 października 1950
1951 Bold Venture Bold Venture Deadly Merchandise aka Gun Runner Ep 1 26 marca 1951
The Kuan Yen Statue 2 kwietnia 1951
Bold Venture Opium Smugglers and Young Girl Ep 3 9 kwietnia 1951
A Bullet for Shannon 16 kwietnia 1951
Bold Venture He Who Laughs Last aka Dixon an Ep 6 30 kwietnia 1951
False American Passports 21 maja 1951
Sailor Framed for Murder 28 maja 1951
Bold Benture Blue Moon 4 czerwca 1951
Tears of Siva 11 czerwca 1951
Death at the Wedding 16 lipca 1951
Bold Venture Search for Tommy Reed aka Looking Ep 1 30 lipca 1951
Ghost Ship 20 sierpnia 1951
Jenny Ward Slates Old Flame 27 sierpnia 1951
Bold Venture Black Tie Affair aka Slates Tuexe Ep 1 17 września 1951
Murder in the Yucatan Peninusla 24 września 1951
Slate Shannon Sucker 1 października 1951
Mutineers of the Marino Victory 5 października 1951
Twelve Year Promise 19 października 1951
Bold Venture Cruise to Bataban aka Emilio Lop Ep 1 3 grudnia 1951
Voodoo Vendetta 10 grudnia 1951
Tabard of Pizzaro 17 grudnia 1951
Bold Venture Escape from Guantanamo aka Paul B. Ep 1 24 grudnia 1951
Bold Venture Crazy Old Carlos aka Carloz Ruis Ep 1 31 grudnia 1951
1952 Isle of Pines 11 lutego 1952
The Bing Crosby – Chesterfield Show występ gościnny 13 lutego 1952
Bold Venture The One That Got Away 18 lutego 1952
The Man from Sumatra 25 lutego 1952
Revenge is Sweet 10 marca 1952
The Bing Crosby – Chesterfield Show występ gościnny 12 marca 1952
Bold Venture With Friends Like These 7 kwietnia 1952
Mystery of the Mary K. 21 kwietnia 1952
Stars in the Air Dom przy 92 ulicy 3 maja 1952
Bold Venture Senor Rufio 12 maja 1952
Slates Stolen Identity 14 lipca 1952
Lux Radio Theatre Afrykańska królowa 15 grudnia 1952

ScenaEdytuj

 
Humphrey Bogart i Shirley Booth w sztuce Hell’s Bells (1925)
 
Humphrey Bogart (pierwszy z lewej), Peggy Conklin, Tom Fadden, Leslie Howard i Blanche Sweet w sztuce Skamieniały las (1934)

Humphrey Bogart debiutował na scenie 2 stycznia 1922 w Fulton Theatre na Brooklynie w spektaklu Drifting, wcielając się w rolę japońskiego kamerdynera, wypowiadającego jedną kwestię[7][120]. Początkowo odgrywał epizody, m.in. w melodramatach Up the Ladder i Swifty[8]. W drugiej ze sztuk partnerował parze Frances Howard i Neil Hamilton. Jego role zwykle ignorowano lub surowo krytykowano; szczególnie uraziła go ocena Alexandera Woollcotta, który przyznał, że „młody człowiek, który ucieleśnia tegoż potomka wyższych sfer, jest, jak to się zazwyczaj litościwie określa – niedostateczny”[121][122]. Wycinek z recenzją Woollcotta Bogart trzymał przez resztę życia, a w okresie występów w teatrze potraktował jego słowa jako wyzwanie[122]. Pierwszą większą rolę otrzymał w 1923 w komedii Meet the Wife. Jego kreacja zdobyła pierwsze przychylne recenzje[123]. Spektakl okazał się przebojem, i wystawiany był 232 razy[123]. Rok później występował w sztuce Nerves, której współautorem był Stephen Benét[123]. Gdy zeszła ona z afisza, Bogart na krótko zrezygnował z gry, z uwagi na tremę[124]. W 1925 powrócił do występów, grając razem z Shirley Booth w komedii Hell’s Bells[125], którą wystawiano 120 razy[8]. W następnych latach aktora angażowano m.in. do komedii Baby Mine, gdzie w głównej roli występował Roscoe Arbuckle[126], A Most Immoral Lady oraz It’s a Wise Child, która była hitem Broadwayu w 1929[127]. Z uwagi na kryzys i następstwa wywołane przez czarny czwartek spektakle z udziałem Bogarta w sezonie 1932/1933 grane były nie dłużej jak tydzień[128].

Przełomem był rok 1934, gdy Bogart otrzymał angaż do spektaklu Skamieniały las autorstwa Roberta E. Sherwooda w reżyserii Artura Hopkinsa[129]. Kreacja więźnia Duke’a Mantee otrzymała pozytywne recenzje od krytyków, a Stefan Kanfer uważał, że data premiery sztuki była kluczowa w historii amerykańskiego teatru i kina[9].

Rok Tytuł Rola Teatr Źr
1922 Drifting japoński kamerdyner Fulton Theatre [7][120]
Up the Ladder Playhouse Theatre [8]
Swifty Tom Proctor [130]
1923–1924 Meet the Wife Gregory Brown Klaw Theatre
1924 Nerves Bob Thatch Comedy Theatre
1925 Hell’s Bell Jimmy Todhunter Wallack’s Theatre
1925–1926 Candle Searchers Jose Vallejo Music Box Theatre [131]
1927 Saturday’s Children Rims O’Neil Booth Theatre
Baby Mine Alfred Hardy 46th Street Theatre
1928 A Most Immoral Lady Cort Theatre
1929 The Skyrocket Vic Ewing Lyceum Theatre
1929–1930 It’s a Wise Child Roger Baldwin Belasco Theatre
1931 After All Duff Wilson Booth Theatre
1932 I Loved You Wednesday Randall Williams Sam H. Harris Theatre
Chrysalis Don Ellis Martin Beck Theater [132]
1933 Our Wife Jerry Marvin Booth Theater
The Mask and the Face Luciano Spina Guild Theatre
1934 Invitation to a Murder Horatio Channing Masque Theatre
Skamieniały las Duke Mantee Broadhurst Theatre

UwagiEdytuj

  1. Jest to rok premiery. O ile to możliwe, data premiery narzuca kolejność filmów w tej tabeli.
  2. Postać Ricka Blaine’a zajęła 4. miejsce w opublikowanym w czerwcu 2003 przez American Film Institute rankingu na „największego bohatera w historii kina[79].
  3. Postać Philipa Marlowe’a zajęła 32. miejsce w opublikowanym w czerwcu 2003 przez American Film Institute rankingu na „największego bohatera w historii kina”[79].
  4. W jednej ze scen Bogart dublował głos bohatera granego przez Errola Flynna[91].
  5. Bogart wystąpił jako Baby Face i sparodiował kilka swoich ról gangsterów[115].
  6. Bogart wystąpił w telewizyjnej wersji Skamieniałego lasu w programie Producers’ Showcase, ponownie kreując rolę więźnia Duke’a Mantee. Partnerowali mu Lauren Bacall i Henry Fonda[33].

PrzypisyEdytuj

  1. Kanfer 2011 ↓, s. 268–271.
  2. Kanfer 2011 ↓, s. 113, 177, 221.
  3. Kanfer 2011 ↓, s. 177.
  4. Kanfer 2011 ↓, s. 8, 257.
  5. Kanfer 2011 ↓, s. 257.
  6. Kanfer 2011 ↓, s. 258–259.
  7. a b c Kanfer 2011 ↓, s. 27.
  8. a b c d Kanfer 2011 ↓, s. 267.
  9. a b Kanfer 2011 ↓, s. 44, 47–48.
  10. Meyers 1997 ↓, s. 41; Kanfer 2011 ↓, s. 39.
  11. Kanfer 2011 ↓, s. 38–40.
  12. Kanfer 2011 ↓, s. 39.
  13. Sperber i Lax 1997 ↓, s. 41.
  14. Kanfer 2011 ↓, s. 40.
  15. Kanfer 2011 ↓, s. 52.
  16. Kanfer 2011 ↓, s. 54.
  17. Sperber i Lax 1997 ↓, s. 60–61.
  18. Kanfer 2011 ↓, s. 59, 61.
  19. Kanfer 2011 ↓, s. 62–63.
  20. Kanfer 2011 ↓, s. 64–65.
  21. Kanfer 2011 ↓, s. 75, 79.
  22. Kanfer 2011 ↓, s. 86–89.
  23. Meyers 1997 ↓, s. 151; Kanfer 2011 ↓, s. 96.
  24. Kanfer 2011 ↓, s. 113.
  25. Kanfer 2011 ↓, s. 109.
  26. Kanfer 2011 ↓, s. 119.
  27. Kanfer 2011 ↓, s. 130.
  28. Kanfer 2011 ↓, s. 130–131, 147–148.
  29. Kanfer 2011 ↓, s. 145–146.
  30. Kanfer 2011 ↓, s. 159–160.
  31. Kanfer 2011 ↓, s. 168, 177.
  32. Kanfer 2011 ↓, s. 193–194.
  33. a b c Kanfer 2011 ↓, s. 221.
  34. Kanfer 2011 ↓, s. 198–200.
  35. QP Money Making Stars All Years (ang.). [dostęp 2019-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-06)].
  36. a b Humphrey Bogart Movies – Ultimate Movie Rankings (ang.). [dostęp 2019-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-02)].
  37. Duchovnay 1999 ↓, s. 277.
  38. McCarty 1965 ↓, s. 13.
  39. McCarty 1965 ↓, s. 15.
  40. Duchovnay 1999 ↓, s. 285.
  41. Duchovnay 1999 ↓, s. 286.
  42. McCarty 1965 ↓, s. 18.
  43. McCarty 1965 ↓, s. 19.
  44. McCarty 1965 ↓, s. 20.
  45. McCarty 1965 ↓, s. 21.
  46. McCarty 1965 ↓, s. 22.
  47. a b Duchovnay 1999 ↓, s. 288.
  48. Michael 1965 ↓, s. 48.
  49. Duchovnay 1999 ↓, s. 289.
  50. Michael 1965 ↓, s. 56.
  51. Duchovnay 1999 ↓, s. 290.
  52. Michael 1965 ↓, s. 63.
  53. Michael 1965 ↓, s. 60.
  54. Duchovnay 1999 ↓, s. 291.
  55. Michael 1965 ↓, s. 68.
  56. McCarty 1965 ↓, s. 46.
  57. Duchovnay 1999 ↓, s. 292.
  58. Michael 1965 ↓, s. 72.
  59. McCarty 1965 ↓, s. 53.
  60. a b Duchovnay 1999 ↓, s. 293.
  61. Michael 1965 ↓, s. 76.
  62. a b c Duchovnay 1999 ↓, s. 294.
  63. Swingtime in the Movies (1938) – Overview (ang.). Turner Classic Movies. [dostęp 2019-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-05)].
  64. McCarty 1965 ↓, s. 67.
  65. McCarty 1965 ↓, s. 71.
  66. McCarty 1965 ↓, s. 69.
  67. McCarty 1965 ↓, s. 74.
  68. McCarty 1965 ↓, s. 75.
  69. Duchovnay 1999 ↓, s. 297.
  70. McCarty 1965 ↓, s. 82.
  71. McCarty 1965 ↓, s. 79.
  72. McCarty 1965 ↓, s. 84.
  73. McCarty 1965 ↓, s. 87.
  74. a b Duchovnay 1999 ↓, s. 299.
  75. McCarty 1965 ↓, s. 94.
  76. McCarty 1965 ↓, s. 97.
  77. McCarty 1965 ↓, s. 100.
  78. McCarty 1965 ↓, s. 104.
  79. a b Afi’s 100 Greatests Heroes & Villains (ang.). American Film Institute. [dostęp 2019-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-03)].
  80. McCarty 1965 ↓, s. 107.
  81. McCarty 1965 ↓, s. 110.
  82. McCarty 1965 ↓, s. 112.
  83. Duchovnay 1999 ↓, s. 302.
  84. McCarty 1965 ↓, s. 116.
  85. McCarty 1965 ↓, s. 119.
  86. I Am An American (1944) – Overview (ang.). Turner Classic Movies. [dostęp 2019-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-31)].
  87. McCarty 1965 ↓, s. 122.
  88. Duchovnay 1999 ↓, s. 304.
  89. McCarty 1965 ↓, s. 124.
  90. McCarty 1965 ↓, s. 126.
  91. a b Duchovnay 1999 ↓, s. 62.
  92. McCarty 1965 ↓, s. 130.
  93. McCarty 1965 ↓, s. 131.
  94. McCarty 1965 ↓, s. 133.
  95. McCarty 1965 ↓, s. 136.
  96. McCarty 1965 ↓, s. 137.
  97. McCarty 1965 ↓, s. 142.
  98. McCarty 1965 ↓, s. 147.
  99. McCarty 1965 ↓, s. 149.
  100. McCarty 1965 ↓, s. 153.
  101. McCarty 1965 ↓, s. 152.
  102. McCarty 1965 ↓, s. 157.
  103. McCarty 1965 ↓, s. 156.
  104. Duchovnay 1999 ↓, s. 309.
  105. McCarty 1965 ↓, s. 160.
  106. McCarty 1965 ↓, s. 168.
  107. McCarty 1965 ↓, s. 171.
  108. Duchovnay 1999 ↓, s. 282.
  109. a b McCarty 1965 ↓, s. 174.
  110. Michael 1965 ↓, s. 168.
  111. McCarty 1965 ↓, s. 178.
  112. McCarty 1965 ↓, s. 181–182.
  113. Michael 1965 ↓, s. 175.
  114. Duchovnay 1999 ↓, s. 313.
  115. a b Duchovnay 1999 ↓, s. 67.
  116. Christine Becker: It’s the Pictures That Got Small: Hollywood Film Stars on 1950s Television. Wesleyan University Press, s. 35. ISBN 978-0-8195-6894-6. (ang.)
  117. Duchovnay 1999 ↓, s. 33.
  118. Duchovnay 1999 ↓, s. 315.
  119. Humphrey Bogart : Radio Star (ang.). [dostęp 2019-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-01)].
  120. a b Meyers 1997 ↓, s. 26.
  121. McCarty 1965 ↓, s. 8.
  122. a b Kanfer 2011 ↓, s. 29.
  123. a b c Kanfer 2011 ↓, s. 30.
  124. Kanfer 2011 ↓, s. 32.
  125. Kanfer 2011 ↓, s. 33.
  126. Kanfer 2011 ↓, s. 36.
  127. Kanfer 2011 ↓, s. 38.
  128. Kanfer 2011 ↓, s. 41.
  129. Kanfer 2011 ↓, s. 42, 44.
  130. Pettigrew 1981 ↓, s. 136.
  131. Pettigrew 1977 ↓, s. 180.
  132. Pettigrew 1977 ↓, s. 181.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj