Gałachyulica i część miasta Zakroczym w powiecie nowodworskim województwa mazowieckiego. Ulica Gałachy znajduje się w odległości 1–2 km na wschód od kościoła i rynku zakroczymskiego.

Gałachy
Część miasta Zakroczymia
Ilustracja
Zakroczym - Gałachy
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat nowodworski
Gmina Zakroczym
Miasto Zakroczym
Data założenia przed 1477 r.
Wysokość 97 m n.p.m.
Nr kierunkowy 22
Kod pocztowy 05-170
Tablice rejestracyjne WND
Położenie na mapie Zakroczymia
Mapa lokalizacyjna Zakroczymia
Gałachy
Gałachy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gałachy
Gałachy
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Gałachy
Gałachy
Położenie na mapie powiatu nowodworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowodworskiego
Gałachy
Gałachy
Położenie na mapie gminy Zakroczym
Mapa lokalizacyjna gminy Zakroczym
Gałachy
Gałachy
Ziemia52°25′48″N 20°38′02″E/52,430000 20,633889
Portal Portal Polska

Wieś należała do starostwa zakroczymskiego w 1617 roku[1]

Z geomorfologii... i literaturyEdytuj

Miejscowość położona nad Wisłą, podobnie jak sam stary Zakroczym, przy wysokiej stromej krawędzi Wysoczyzny Płońskiej. Zbocze doliny Wisły ma tu wysokość przekraczającą 20 m, a wysokość względna na terenie całej miejscowości wynosi ok. 30 m. Wisła, podcinając prawe zbocze w długotrwałym procesie erozji, odsłoniła przekrój przez osady ostatnich kilkaset tysięcy lat dziejów geologicznych. Tu znaleziono glinę będącą osadem najstarszego w Polsce zlodowacenia plejstoceńskiego – zlodowacenia narew. Wysoką skarpę rozcinają wąwozy.

Na Wiśle naprzeciw miejscowości Gałachy od co najmniej kilkuset lat znajdują się kępy. Wspomniał o nich S. Klonowic w poemacie Flis, to jest spuszczanie statków Wisłą (1595), a Z. Gloger stwierdził, że jedna z nich to istniejąca dotąd pod Zakroczymiem kępa Gałachska t.[o] j.[est] do wsi Gałachy należąca.

Z historiiEdytuj

Zachowała się wzmianka o tej miejscowości z 1477 r.: de Galachi. Nazwa miejscowa Gałachy należy do typu nazw rodowych i pochodzi od nazwy osobowej Gałach.

Była to stara wieś starostwa zakroczymskiego, położona przy przeprawie przez Wisłę, tuż obok Zakroczymia, jednego z najważniejszych grodów Mazowsza. Przeprawa rzeczna czynna była do czasu wybudowania mostów na Wiśle i Narwi.

W końcu XIX w. istniała tu fabryka zapałek.

We wrześniu 1939 r., jeszcze gdy już padła Warszawa i Modlin, Fort I i cały odcinek przez Gałachy aż do Wisły był zaciekle broniony przez żołnierzy polskich.

W 1990 roku w sąsiedztwie Gałachów oddano do użytku most na Wiśle, wraz z odcinkiem dwujezdniowej drogi szybkiego ruchu. Jest to droga krajowa nr 7 o znaczeniu międzynarodowym E77 Budapeszt – Warszawa – Gdańsk. Przedtem ruch kołowy odbywał się przez Nowy Dwór Mazowiecki.

BibliografiaEdytuj

  • Zygmunt Gloger: Wisła [Opis podróży z 1899 r.]. W: Dolinami rzek. Opisy podróży wzdłuż Niemna, Wisły, Bugu i Biebrzy. Nakład Ferdynanda Hösicka. Warszawa 1903.
  • Jerzy Kwiatek, Teofil Lijewski: Leksykon miast polskich. Sport i Turystyka – „Muza” SA, Warszawa 1998, ​ISBN 83-7079-926-4​.
  • Mapa topograficzna Polski. 1 : 10 000. Ark. N-34-126-C-a-4: Zakroczym; Ark. N-34-126-C-b-3: Modlin – Twierdza [Stan aktualności: 1992]. Główny Geodeta Kraju, Warszawa 1993.
  • Polska. Warunki naturalne. Zlodowacenia. W: Encyklopedia. Wydawnictwo Naukowe PWN SA, http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4575162, dostęp: 2008.07.25.
  • Marek Plewczyński, Marek Wagner: Grody nadwiślańskie Zakroczym, Czerwińsk, Wyszogród. Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1982.
  • Dzieje Zakroczymia. Sesja naukowa 940 lat Zakroczymia, Kazimierz Szczerbatko (red.), Zakroczym: Urząd Gminy w Zakroczymiu, 2006, ISBN 83-912469-6-5, OCLC 749655928.
  • Karol Zierhoffer: Nazwy miejscowe północnego Mazowsza (Prace Onomastyczne; 3). Zakład im. Ossolińskich Wydawnictwo PAN, Wrocław 1957.

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Lustracje województwa mazowieckiego XVII wieku. Cz. 1 1617-1620, wydała Alina Wawrzyńczyk, Wrocław 1968, s. 23.