Giro d’Italia

wyścig kolarski
Giro d'Italia Cycling (road) pictogram.svg
Giro d'Italia - Logo 2018.svg
Szczegóły wyścigu
DyscyplinaKolarstwo szosowe
Data powstania1909
Liczba edycji104 (w 2021)
Częstotliwośćco roku (maj)
TypGrand Tour
PaństwoITA Włochy
OrganizatorRCS MediaGroup
Strona internetowaOficjalna strona
Kategorie2.PT (2005-2010)
2.UWT (2011-)
CyklUCI World Tour
Zwycięzcy
Ostatni zwycięzcaCOL Egan Bernal
Najwięcej zwycięstwITA Alfredo Binda
ITA Fausto Coppi
BEL Eddy Merckx
(5 zwycięstw)
Aktualne wyścigi
Crystal Clear app kworldclock.png
Ostatnia edycja :
Giro d’Italia 2021
Commons-logo.svgDokumentacja Wikidata-logo S.svg

Giro d’Italia – wieloetapowy wyścig kolarski rozgrywany corocznie od 1909 we Włoszech. Wchodzi w skład grupy trzech tzw. „wielkich tourówInformacje powiązane z artykułem „wielki tour” w Wikidanych”, najważniejszych wyścigów etapowych świata (do grona tego należą także Tour de France i Vuelta a España). Jego organizatorem jest koncern medialny RCS MediaGroup, będący właścicielem La Gazzetta dello Sport – inicjatora rozgrywania całej imprezy.

Pierwsza edycja imprezy odbyła się w 1909 z inicjatywy La Gazzetta dello Sport. Od tego czasu wyścig rozgrywany jest co roku – kolejne edycje nie odbyły się tylko ze względu na konflikty zbrojne w latach 1915–1918 (I wojna światowa) oraz 1941–1945 (II wojna światowa)[1]. Wyścig zwyczajowo organizowany jest w maju, jako pierwszy z trzech „wielkich tourów”[2]. W 1912, jedyny raz w historii, w klasyfikacji końcowej wyścigu nagradzano najlepsze zespoły, a nie indywidualnych zawodników[1].

Wyścig dookoła Włoch rozgrywany jest głównie na terytorium tego państwa, jednak jego trasa prowadzi również poza granicami Włoch – etapy różnych edycji rywalizacji rozpoczynały się w kilkunastu różnych państwach europejskich[3], a nawet w Izraelu, w którym odbywał się początek edycji z 2018[4].

Najbardziej utytułowanymi kolarzami w historii wyścigu są Alfredo Binda, Fausto Coppi oraz Eddy Merckx, którzy triumfowali w klasyfikacji generalnej Giro po pięć razy[5]. Najwięcej zwycięstw etapowych odniósł z kolei Mario Cipollini, który w swojej karierze wygrał 42 etapy tego wyścigu[6].

Początkowy zwycięzca edycji z 2011, Alberto Contador, na skutek złamania przepisów antydopingowych, został pozbawiony triumfu decyzją Sportowego Sądu Arbitrażowego, a 1. pozycję przyznano drugiemu na mecie Michele Scarponiemu. Przypadek dopingu wśród zawodników, którzy ukończyli wyścig na podium klasyfikacji generalnej, miał miejsce również dwa lata wcześniej, gdy zdyskwalifikowani zostali Danilo Di Luca (2. na mecie) i Franco Pellizotti (3.)[1], a miejsca na podium przyznano kolejnym kolarzom[7].

W historii wyścigu miały miejsce cztery wypadki śmiertelne uczestniczących w nim kolarzy[8] – śmierć na skutek doznanych obrażeń odnieśli Orfeo Ponsin (1952), Juan Manuel Santisteban (1976), Emilio Ravasio (1986) oraz Wouter Weylandt (2011)[9].

ZwycięzcyEdytuj

Opracowano na podstawie:[7][1][10]

 RokPierwszeDrugieTrzecie
1909  Luigi Ganna  Carlo Galetti  Giovanni Rossignoli
1910  Carlo Galetti  Eberardo Pavesi  Luigi Ganna
1911  Carlo Galetti  Giovanni Rossignoli  Giovanni Gerbi
1912  Atala-Dunlop  Peugeot-Wolber  Gerbi
1913  Carlo Oriani  Eberardo Pavesi  Giuseppe Azzini
1914  Alfonso Calzolari  Pierino Albini  Luigi Lucotti
1919  Costante Girardengo  Gaetano Belloni  Marcel Buysse
1920  Gaetano Belloni  Angelo Gremo  Jean Alavoine
1921  Giovanni Brunero  Gaetano Belloni  Bartolomeo Aimo
1922  Giovanni Brunero  Bartolomeo Aimo  Giuseppe Enrici
1923  Costante Girardengo  Giovanni Brunero  Bartolomeo Aimo
1924  Giuseppe Enrici  Federico Gay  Angiolo Gabrielli
1925  Alfredo Binda  Costante Girardengo  Giovanni Brunero
1926  Giovanni Brunero  Alfredo Binda  Arturo Bresciani
1927  Alfredo Binda  Giovanni Brunero  Antonio Negrini
1928  Alfredo Binda  Giuseppe Pancera  Bartolomeo Aimo
1929  Alfredo Binda  Domenico Piemontesi  Leonida Frascarelli
1930  Luigi Marchisio  Luigi Giacobbe  Allegro Grandi
1931  Francesco Camusso  Luigi Giacobbe  Luigi Marchisio
1932  Antonio Pesenti  Jef Demuysere  Remo Bertoni
1933  Alfredo Binda  Jef Demuysere  Domenico Piemontesi
1934  Learco Guerra  Francesco Camusso  Giovanni Cazzulani
1935  Vasco Bergamaschi  Giuseppe Martano  Giuseppe Olmo
1936  Gino Bartali  Giuseppe Olmo  Severino Canavesi
1937  Gino Bartali  Giovanni Valetti  Enrico Mollo
1938  Giovanni Valetti  Ezio Cecchi  Severino Canavesi
1939  Giovanni Valetti  Gino Bartali  Mario Vicini
1940  Fausto Coppi  Enrico Mollo  Giordano Cottur
1946  Gino Bartali  Fausto Coppi  Vito Ortelli
1947  Fausto Coppi  Gino Bartali  Giulio Bresci
1948  Fiorenzo Magni  Ezio Cecchi  Giordano Cottur
1949  Fausto Coppi  Gino Bartali  Giordano Cottur
1950  Hugo Koblet  Gino Bartali  Alfredo Martini
1951  Fiorenzo Magni  Rik Van Steenbergen  Ferdi Kübler
1952  Fausto Coppi  Fiorenzo Magni  Ferdi Kübler
1953  Fausto Coppi  Hugo Koblet  Pasquale Fornara
1954  Carlo Clerici  Hugo Koblet  Nino Assirelli
1955  Fiorenzo Magni  Fausto Coppi  Gastone Nencini
1956  Charly Gaul  Fiorenzo Magni  Agostino Coletto
1957  Gastone Nencini  Louison Bobet  Ercole Baldini
1958  Ercole Baldini  Jean Brankart  Charly Gaul
1959  Charly Gaul  Jacques Anquetil  Diego Ronchini
1960  Jacques Anquetil  Gastone Nencini  Charly Gaul
1961  Arnaldo Pambianco  Jacques Anquetil  Antonio Suárez
1962  Franco Balmamion  Imerio Massignan  Nino Defilippis
1963  Franco Balmamion  Vittorio Adorni  Giorgio Zancanaro
1964  Jacques Anquetil  Italo Zilioli  Guido De Rosso
1965  Vittorio Adorni  Italo Zilioli  Felice Gimondi
1966  Gianni Motta  Italo Zilioli  Jacques Anquetil
1967  Felice Gimondi  Franco Balmamion  Jacques Anquetil
1968  Eddy Merckx  Vittorio Adorni  Felice Gimondi
1969  Felice Gimondi  Claudio Michelotto  Italo Zilioli
1970  Eddy Merckx  Felice Gimondi  Martin Van Den Bossche
1971  Gösta Pettersson  Herman Van Springel  Ugo Colombo
1972  Eddy Merckx  José Manuel Fuente  Francisco Galdós
1973  Eddy Merckx  Felice Gimondi  Giovanni Battaglin
1974  Eddy Merckx  Gianbattista Baronchelli  Felice Gimondi
1975  Fausto Bertoglio  Francisco Galdós  Felice Gimondi
1976  Felice Gimondi  Johan De Muynck  Fausto Bertoglio
1977  Michel Pollentier  Francesco Moser  Gianbattista Baronchelli
1978  Johan De Muynck  Gianbattista Baronchelli  Francesco Moser
1979  Giuseppe Saronni  Francesco Moser  Bernt Johansson
1980  Bernard Hinault  Wladimiro Panizza  Giovanni Battaglin
1981  Giovanni Battaglin  Tommy Prim  Giuseppe Saronni
1982  Bernard Hinault  Tommy Prim  Silvano Contini
1983  Giuseppe Saronni  Roberto Visentini  Alberto Fernández Blanco
1984  Francesco Moser  Laurent Fignon  Moreno Argentin
1985  Bernard Hinault  Francesco Moser  Greg LeMond
1986  Roberto Visentini  Giuseppe Saronni  Francesco Moser
1987  Stephen Roche  Robert Millar  Erik Breukink
1988  Andrew Hampsten  Erik Breukink  Urs Zimmermann
1989  Laurent Fignon  Flavio Giupponi  Andrew Hampsten
1990  Gianni Bugno  Charly Mottet  Marco Giovannetti
1991  Franco Chioccioli  Claudio Chiappucci  Massimiliano Lelli
1992  Miguel Indurain  Claudio Chiappucci  Franco Chioccioli
1993  Miguel Indurain  Pēteris Ugrjumovs  Claudio Chiappucci
1994  Jewgienij Bierzin  Marco Pantani  Miguel Indurain
1995  Tony Rominger  Jewgienij Bierzin  Pēteris Ugrjumovs
1996  Pawieł Tonkow  Enrico Zaina  Abraham Olano
1997  Ivan Gotti  Pawieł Tonkow  Giuseppe Guerini
1998  Marco Pantani  Pawieł Tonkow  Giuseppe Guerini
1999  Ivan Gotti  Paolo Savoldelli  Gilberto Simoni
2000  Stefano Garzelli  Francesco Casagrande  Gilberto Simoni
2001  Gilberto Simoni  Abraham Olano  Unai Osa
2002  Paolo Savoldelli  Tyler Hamilton  Pietro Caucchioli
2003  Gilberto Simoni  Stefano Garzelli  Jarosław Popowycz
2004  Damiano Cunego  Serhij Honczar  Gilberto Simoni
2005  Paolo Savoldelli  Gilberto Simoni  José Rujano
2006  Ivan Basso  José Enrique Gutiérrez  Gilberto Simoni
2007  Danilo Di Luca  Andy Schleck  Eddy Mazzoleni
2008  Alberto Contador  Riccardo Riccò  Marzio Bruseghin
2009  Dienis Mieńszow  Carlos Sastre  Ivan Basso
2010  Ivan Basso  David Arroyo  Vincenzo Nibali
2011  Michele Scarponi  Vincenzo Nibali  John Gadret
2012  Ryder Hesjedal  Joaquim Rodríguez  Thomas De Gendt
2013  Vincenzo Nibali  Rigoberto Urán  Cadel Evans
2014  Nairo Quintana  Rigoberto Urán  Fabio Aru
2015  Alberto Contador  Fabio Aru  Mikel Landa
2016  Vincenzo Nibali  Esteban Chaves  Alejandro Valverde
2017  Tom Dumoulin  Nairo Quintana  Vincenzo Nibali
2018  Chris Froome  Tom Dumoulin  Miguel Ángel López
2019  Richard Carapaz  Vincenzo Nibali  Primož Roglič
2020  Tao Geoghegan Hart  Jai Hindley  Wilco Kelderman
2021  Egan Bernal  Damiano Caruso  Simon Yates

Koszulki i klasyfikacjeEdytuj

 
Koszulki Giro d’Italia

Podobnie jak w Tour de France, prowadzona jest generalna klasyfikacja. Prowadzący w klasyfikacji głównej jest liderem wyścigu i ma prawo noszenia tzw. Maglia rosa (różowa koszulka) – włoskiej odpowiedniczki maillot jaune. Kolor koszulki wziął się stąd, że La Gazzetta dello Sport, organizator i sponsor Giro, była drukowana na papierze koloru bladoróżowego. Lider klasyfikacji górskiej nosi koszulkę niebieską (Maglia azzurra), lider klasyfikacji punktowej – koszulkę koloru cyklamenowego a prowadzący w klasyfikacji młodzieżowej – podobnie jak w Tour de France białą koszulkę Maglia bianca[11].

Dawniej (w latach 1946-1951) prowadzona była klasyfikacja maglia nero (czarna koszulka), którą przyznawano ostatniemu kolarzowi w klasyfikacji generalnej. Organizatorzy postanowili przywrócić tę klasyfikację w roku 2008, jednak z powodu przepisów narzuconych przez UCI, ograniczających liczbę koszulek specjalnych do czterech, postanowiono „nagradzać” ostatniego kolarza czarnym numerem (numero nero) przypinanym do koszulki[12].

Zwycięzcy pozostałych klasyfikacjiEdytuj

Rok Górska Punktowa Młodzieżowa Drużynowa
2021   Geoffrey Bouchard   Peter Sagan   Egan Bernal   Ineos Grenadiers
2020   Ruben Guerreiro   Arnaud Démare   Tao Geoghegan Hart   Team Ineos
2019   Giulio Ciccone   Pascal Ackermann   Miguel Ángel López   Movistar Team
2018   Chris Froome   Elia Viviani   Miguel Ángel López   Team Sky
2017   Mikel Landa   Fernando Gaviria   Bob Jungels   Movistar Team
2016   Mikel Nieve   Giacomo Nizzolo   Bob Jungels   Astana Pro Team
2015   Giovanni Visconti   Giacomo Nizzolo   Fabio Aru   Astana Pro Team
2014   Julián Arredondo   Nacer Bouhanni   Nairo Quintana   Ag2r-La Mondiale
2013   Stefano Pirazzi   Mark Cavendish   Carlos Betancur   Team Sky
2012   Matteo Rabottini   Joaquim Rodríguez   Rigoberto Urán   Lampre-ISD
2011   Stefano Garzelli   Michele Scarponi   Roman Kreuziger   Astana Pro Team
2010   Matthew Lloyd   Cadel Evans   Richie Porte   Liquigas-Doimo
2009   Stefano Garzelli   Danilo Di Luca   Kevin Seeldraeyers   Astana Pro Team
2008   Emanuele Sella   Daniele Bennati   Riccardo Riccò   CSF Group-Navigare
2007   Leonardo Piepoli   Alessandro Petacchi   Andy Schleck   Saunier Duval-Prodir
2006   Juan Manuel Gárate   Paolo Bettini   Phonak
2005   José Rujano   Paolo Bettini   Liquigas-Bianchi
2004   Fabian Wegmann   Alessandro Petacchi   Saeco Macchine per Caffè
2003   Fredy González   Gilberto Simoni   Lampre-Merida
2002   Julio Alberto Pérez   Mario Cipollini   Alessio-Bianchi
2001   Fredy González   Massimo Strazzer   Alessio-Bianchi
2000   Francesco Casagrande   Dmitrij Konyszew   Mapei-Quick Step
1999   Chepe González   Laurent Jalabert   Vitalicio Seguros – Grupo Generali
1998   Marco Pantani   Mariano Piccoli   Mapei-Bricobi
1997   Chepe González   Mario Cipollini   Kelme-Costa Blanca
1996   Mariano Piccoli   Fabrizio Guidi   Carrera Jeans-Tassoni
1995   Mariano Piccoli   Tony Rominger   Gewiss-Ballan
1994   Pascal Richard   Dżamolidin Abdużaparow   Jewgienij Bierzin   Carrera Jeans-Tassoni
1993   Claudio Chiappucci   Adriano Baffi   Pawieł Tonkow   Lampre-Polti
1992   Claudio Chiappucci   Mario Cipollini   Pawieł Tonkow   GB - MG Maglificio
1991   Iñaki Gastón   Claudio Chiappucci   Massimiliano Lelli   Carrera Jeans-Tassoni
1990   Claudio Chiappucci   Gianni Bugno   Wołodomyr Pulnikow   ONCE
1989   Luis Herrera   Giovanni Fidanza   Wołodomyr Pulnikow   Fagor-MBK
1988   Andy Hampsten   Johan van der Velde   Stefano Tomasini   Carrera Jeans-Vagabond
1987   Robert Millar   Johan van der Velde   Roberto Conti   Panasonic-Isostar
1986   Pedro Muñoz   Guido Bontempi   Marco Giovannetti   Supermercati Brianzoli
1985   José Luis Navarro   Johan van der Velde   Alberto Volpi   Alpilatte-Cierre
1984   Laurent Fignon   Urs Freuler   Charly Mottet   Renault-Elf
1983   Lucien Van Impe   Giuseppe Saronni   Franco Chioccioli   Gemeaz Cusin
1982   Lucien Van Impe   Francesco Moser   Marco Groppo   Bianchi-Piaggio
1981   Claudio Bortolotto   Giuseppe Saronni   Giuseppe Faraca   Bianchi-Piaggio
1980   Claudio Bortolotto   Giuseppe Saronni   Tommy Prim   Bianchi-Piaggio
1979   Claudio Bortolotto   Giuseppe Saronni   Silvano Contini   SCIC
1978   Ueli Sutter   Francesco Moser   Roberto Visentini   Bianchi-Faema
1977   Faustino Fernández   Francesco Moser   Mario Beccia   Flandria
1976   Andrés Oliva   Francesco Moser   Alfio Vandi   Brooklyn
1975   Andrés Oliva
  Francisco Galdós
  Roger De Vlaeminck   Brooklyn
1974   José Manuel Fuente   Roger De Vlaeminck   Kas-Kaskol
1973   José Manuel Fuente   Eddy Merckx   Molteni
1972   José Manuel Fuente   Roger De Vlaeminck   Molteni
1971   José Manuel Fuente   Franco Bitossi   Molteni
1970   Martin Vandenbossche   Franco Bitossi   Faemino
1969   Claudio Michelotto   Franco Bitossi   Faema
1968   Eddy Merckx   Eddy Merckx   Faema
1967   Aurelio González   Dino Zandegù   Kas
1966   Franco Bitossi   Gianni Motta   Molteni
1965   Franco Bitossi   Salvarani
1964   Franco Bitossi   Saint-Raphaël-Gitane-Dunlop
1963   Vito Taccone   Carpano
1962   Angelino Soler   Faema
1961   Vito Taccone   Faema
1960   Jacques Anquetil   Ignis
1959   Charly Gaul   Atala-Pirelli-Lygie
1958   Jean Brankart   Carpano
1957   Raphaël Géminiani   Legnano
1956   Charly Gaul
  Federico Bahamontes
  Atala
1955   Gastone Nencini   Atala
1954   Fausto Coppi   Girardengo
1953   Pasquale Fornara   Ganna
1952   Raphaël Géminiani   Bianchi-Pirelli
1951   Louison Bobet   Taurea
1950   Hugo Koblet   Fréjus
1949   Fausto Coppi   Wilier Triestina
1948   Fausto Coppi   Wilier Triestina
1947   Gino Bartali   Welter
1946   Gino Bartali   Legnano
1941–1945
II wojna światowa
1940   Gino Bartali   Gloria
1939   Gino Bartali   Fréjus
1938   Giovanni Valetti   Gloria-Ambrosiana
1937   Gino Bartali   Fréjus
1936   Gino Bartali   Legnano
1935   Gino Bartali   Fréjus
1934   Remo Bertoni   Gloria
1933   Alfredo Binda   Legnano
1932   Legnano
1931   Legnano
1930   Bianchi-Pirelli
1929   Legnano
1928   Legnano
1927   Legnano
1926   Legnano
1925   Legnano
1924 ?
1923   Legnano
1922   Legnano
1921   Bianchi-Dunlop
1920   Bianchi-Pirelli
1919   Stucchi-Dunlop
1915-1918
I wojna światowa
1914   Stucchi-Dunlop
1913   Maino
1912   Atala-Dunlop
1911   Bianchi
1910   Atala-Continental
1909   Atala-Dunlop

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Giro d'Italia (Ita) - Cat.2.UWT (fr.). memoire-du-cyclisme.eu. [dostęp 2021-05-05].
  2. Samuel Abt: Cycling (ang.). britannica.com. [dostęp 2021-05-05].
  3. Les villes étapes du Giro d'Italia (fr.). memoire-du-cyclisme.eu. [dostęp 2021-05-05].
  4. Francesca Monzone: Giro d'Italia, oggi il via a Gerusalemme: crono a pochi metri dal Santo Sepolcro (wł.). ilmessaggero.it, 2018-05-03. [dostęp 2021-05-05].
  5. Most wins (ang.). procyclingstats.com. [dostęp 2021-05-05].
  6. Most stage wins (ang.). procyclingstats.com. [dostęp 2021-05-05].
  7. a b Top 3 per edition (ang.). procyclingstats.com. [dostęp 2021-05-05].
  8. Juliet Macur: Belgian Cyclist Dies After Crashing in Giro d’Italia (ang.). nytimes.com, 2011-05-10. [dostęp 2021-05-05].
  9. Cyclist Wouter Weylandt dies after Giro d'Italia crash (ang.). bbc.com, 2011-05-09. [dostęp 2021-05-05].
  10. Giro d'Italia (ang.). cyclingarchives.com. [dostęp 2021-05-05].
  11. Biała koszulka powróciła do Giro w roku 2007, wcześniej istniejąc przez 3 lata (1992-1994) Maglia bianca returns to Giro d’Italia, cyclingnews.com, 4 grudnia 2006
  12. Zdobywcami czarnej koszulki byli: Luigi Malabrocca (1946–1947), Aldo Bini (1948), Sante Carollo (1949), Mario Gestri (1950) and Giovanni Pinarello (1951). The maglia nera returns as a number, cyclingnews.com, 23 stycznia 2007

Linki zewnętrzneEdytuj