Otwórz menu główne
Kadr z filmu Upiór w operze

Horror, fantastyka grozy – odmiana fantastyki polegająca na budowaniu świata przedstawionego na wzór rzeczywistości i praw nią rządzących po to, aby wprowadzić w jego obręb zjawiska kwestionujące te prawa i nie dające się wytłumaczyć bez odwoływania się do zjawisk nadprzyrodzonych. Źródła takiego postrzegania horroru związane są bezpośrednio z samym powstaniem literackiego gatunku horroru i zasadniczo do niego się odnoszą. W horrorze filmowym definicja ta ewoluowała na przestrzeni ostatniego stulecia, głównie przez rozkwit kina eksploatacji, które miało miejsce w latach 70. XX wieku.

Celem filmowego horroru jest wywołanie u widza klimatu grozy, niepokoju lub obrzydzenia i szoku. Głównymi motywami horrorów są zazwyczaj wampiry, demony, duchy, wilkołaki, nawiedzone budynki, kanibale lub zombie. Fabuła może być oparta na realnym zagrożeniu i strachu, których głównym motywem są zazwyczaj psychopatyczni zabójcy, gwałciciele, epidemia wirusa, groźne zwierzę, pobicia lub koszmarne wspomnienia/wizje głównego bohatera. Elementem, dzięki któremu można rozróżnić taki rodzaj horroru od thrillera, jest poziom przemocy w nim zawarty i liczna obecność scen gore.

LiteraturaEdytuj

FilmEdytuj

Początki kina grozy sięgają przełomu wieku XIX i XX (Georges Melies i jego filmy o potworach). Gatunek horroru wiele zawdzięcza niemieckiemu ekspresjonizmowi w filmie, który po I wojnie światowej stworzył kilka arcydzieł kina grozy (m.in. Gabinet doktora Caligari, Zmęczona śmierć, Gabinet figur woskowych, Golem oraz Nosferatu – symfonia grozy). W Hollywood w latach 20. powstały Dzwonnik z Notre Dame i Upiór w operze.

W latach 30. w amerykańskich studiach, szczególnie w Universal Studios, stworzono klasyczne dziś horrory z postaciami Draculi (w którego wcielił się Bela Lugosi), Frankensteina, gdzie w roli monstrum wystąpił Boris Karloff (oba filmy pochodzą z 1931 r.), i Mumii z Karloffem (1932). Wszystkie te filmy miały wielką liczbę remake’ów.

Po II wojnie światowej w latach 50. wzrosła popularność horrorów science fiction opowiadających o walce z istotami pozaziemskimi lub o skutkach promieniowania po wybuchu bomby atomowej (np. Godzilla). Do klasyki filmów z tego podgatunku z drugiej połowy XX wieku należą m.in. Inwazja porywaczy ciał w reżyserii Dona Siegla, Obcy - ósmy pasażer Nostromo w reżyserii Ridleya Scotta i Coś w reżyserii Johna Carpentera.

W drugiej połowie lat 50. i w latach 60. w Wielkiej Brytanii działała wytwórnia Hammer Films, specjalizująca się w realizacji gotyckich horrorów z gwiazdami Peterem Cushingiem i Christopherem Lee. Były to najczęściej remaki klasycznych filmów z postaciami Draculi, Frankensteina i mumii. W tym samym czasie w American International Pictures (AIP), wyprodukowano serię adaptacji opowiadań Edgara Allana Poego z udziałem Vincenta Price’a. Duży wpływ na rozwój gatunku miał także thriller Psychoza w reżyserii Alfreda Hitchcocka.

Dziś do klasyków, oprócz filmów wymienionych powyżej, zalicza się produkcje z lat 60., 70. i 80. XX w. np. Noc żywych trupów i jego kontynuacje George’a A. Romero, Dziecko Rosemary na podstawie powieści Iry Levina, Egzorcystę, serię Koszmar z ulicy Wiązów, Piątek 13. i Halloween, które wykreowały postacie Freddy’ego Kruegera, Jasona Voorheesa i Michaela Myersa. Począwszy od roku 1976, gdy Brian de Palma nakręcił film Carrie na podstawie powieści Stephena Kinga, autor ten wywiera wielki wpływ na gatunek. Jego bardzo popularne powieści i opowiadania są tworzywem literackim dla filmów grozy, zyskujących uznanie i przychylność widzów (np. Lśnienie w reżyserii Stanleya Kubricka przez wielu uznawane jest za horror idealny)[2].

W drugiej połowie lat 90. wzrosło znaczenie kina japońskiego – horrory takie jak The Ring: Krąg, Klątwa Ju-on czy Dark Water uzyskały wysoką sprzedaż na całym świecie.

Wyróżnia się kilka rodzajów horrorów w kinie. Współcześnie często spotykane są gatunki gore oraz slasher.

Gry komputeroweEdytuj

Zobacz też kategorię: Gry grozy.

Najpóźniej horror wykształcił się w grach komputerowych. Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku powstawały pierwsze gry-horrory, np. Elvira (dwie części), Waxworks, Bram Stoker’s Dracula. W drugiej połowie lat 90. horror stał się bardzo popularnym tematem gier komputerowych, np. Blood, Resident Evil, Silent Hill czy Doom.

KomiksEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Noel Carroll, Filozofia horroru albo paradoksy uczuć, s. 33.
  2. Jon Snyder: 25 Best Horror Films of All Time (ang.). W: Underwire [on-line]. Wired, 2010-10-28. [dostęp 2010-10-28].