Iwo Białynicki-Birula

polski fizyk

Iwo Białynicki-Birula (ur. 14 czerwca 1933 w Warszawie[1]) – polski fizyk teoretyk, profesor nauk fizycznych, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego i Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Laureat Nagrody FNP w dziedzinie nauk matematyczno-fizycznych (2014) oraz Medalu Mariana Smoluchowskiego (2021). Zajmował się głównie fundamentami teorii pola, zwłaszcza elektrodynamiką kwantową.

Iwo Białynicki-Birula
Ilustracja
Iwo Białynicki-Birula (2008)
Data i miejsce urodzenia

14 czerwca 1933
Warszawa

Zawód, zajęcie

fizyk

Tytuł naukowy

profesor nauk fizycznych

Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Pracodawca

Centrum Fizyki Teoretycznej PAN

Małżeństwo

Zofia Białynicka-Birula z domu Wiatr

Dzieci

Iwona Białynicka-Birula

Krewni i powinowaci

Andrzej Białynicki-Birula, Magdalena Borsuk-Białynicka

Strona internetowa

ŻyciorysEdytuj

Kariera badawczaEdytuj

Był zwycięzcą pierwszej Olimpiady fizycznej w Polsce (1950). Studiował fizykę na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie obronił pracę magisterską (1956), doktorat (1959) i habilitował się (1962). Promotorem jego pracy doktorskiej był Leopold Infeld[2].

Był promotorem magisterium Macieja Lewensteina i wielu doktoratów. Pomagał też Josephowi Henry’emy Eberly’emu w promowaniu doktorantów w University of Rochester (USA).

Działalność publicznaEdytuj

W 1973 roku wystąpił w filmie „Iluminacja” w reżyserii Krzysztofa Zanussiego[3]. Wielokrotnie pojawiał się w mediach, udzielając wywiadu m.in. Grzegorzowi Miecugowowi w jego programie „Inny punkt widzenia” w TVN24[4].

Życie prywatneEdytuj

Jego bratem był prof. Andrzej Białynicki-Birula, a żoną jest prof. Zofia z domu Wiatr[5].

Dorobek naukowyEdytuj

Opublikował prace dotyczące teorii pola, elektrodynamiki kwantowej i teorii renormalizacji, w tym poprzez modele rozwiązywalne ściśle. Jest autorem kilku książek i ok. 150 artykułów naukowych[6][7].

Jego najważniejsze osiągnięcia (w kolejności chronologicznej):

Wprowadził do teorii pola i elektrodynamiki modele jednowymiarowe umożliwiające później szybki postęp w teorii atomów w silnych polach przy pomocy superkomputerów[9][10][11].

PublikacjeEdytuj

Jego najczęściej cytowane publikacje to (liczba cytowań w lutym 2022)[6]:

  • Iwo Białynicki-Birula, Jerzy Mycielski, Uncertainty relations for information entropy in wave mechanics, „Communications in Mathematical Physics”, 44 (2), 1975, s. 129–132, DOI10.1007/BF01608825 [dostęp 2022-02-15] (ang.). – 734 cytowań
  • Iwo Bialynicki-Birula, Jerzy Mycielski, Nonlinear wave mechanics, „Annals of Physics”, 100 (1-2), 1976, s. 62–93, DOI10.1016/0003-4916(76)90057-9 [dostęp 2022-02-15] (ang.). – 445 cytowań
  • Z. Bialynicka-Birula, I. Bialynicki-Birula, Nonlinear Effects in Quantum Electrodynamics. Photon Propagation and Photon Splitting in an External Field, „Physical Review D”, 2 (10), 1970, s. 2341–2345, DOI10.1103/PhysRevD.2.2341 [dostęp 2022-02-15] (ang.). – 337 cytowań
  • Iwo Bialynicki-Birula, Photon Wave Function, t. 36, 1996, s. 245–294, DOI10.1016/s0079-6638(08)70316-0, ISBN 978-0-444-82530-8 (ang.). – 205 cytowań

Jest autorem kilku podręczników akademickich, z których część przetłumaczono na angielski i wydano za granicą:

Jest też współautorem – wraz z żoną Zofią – hasła Prawa fizyki w Encyklopedii PWN[12].

PrzypisyEdytuj

  1. Białynicki-Birula Iwo, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-09-28].
  2.   Iwo Białynicki-Birula w bazie Mathematics Genealogy Project (ang.) [dostęp 2022-01-06].
  3. Iwo Białynicki-Birula w bazie filmpolski.pl
  4. Iwo Białynicki-Birula, tvn24.pl, 18 kwietnia 2017 [dostęp 2021-08-30]
  5. Kresy, góry, Warszawa. [dostęp 2010-11-06].
  6. a b Iwo Bialynicki-Birula, Publons [dostęp 2022-02-15] (ang.).
  7. Lista publikacji.
  8. I. Bialynicki-Birula, Theorem Concerning Gauge Invariance in Quantum Electrodynamics, „Physical Review”, 155 (5), 1967, s. 1414, DOI10.1103/PhysRev.155.1414 [dostęp 2022-02-15] [zarchiwizowane z adresu 2018-09-14] (ang.).
  9. I. Bialynicki-Birula, The field theory with Yukawa coupling in one dimension, „Il Nuovo Cimento”, 10 (6), 1958, s. 1150–1152, DOI10.1007/BF02859577 [dostęp 2022-02-15] [zarchiwizowane z adresu 2021-07-30] (ang.).
  10. I. Bialynicki-Birula, Classical Electrodynamics in Two Dimensions: Exact Solution, „Physical Review D”, 3 (4), 1971, s. 864–866, DOI10.1103/PhysRevD.3.864 [dostęp 2022-02-15] (ang.).
  11. J. Oficjalski, I. Bialynicki-Birula, Collisions of Gaussons, „Acta Physica Polonica B”, 9 (9), 1978, s. 759-775 [dostęp 2022-02-15] (ang.).
  12. Fizyki prawa, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-09-17].

Linki zewnętrzneEdytuj

Informacje o badaniach i popularyzacja
Informacje o działalności społecznej