Fizyk

uczony lub nauczyciel związany z fizyką

Fizykuczony rozwijający fizykę lub nauczyciel tej dziedziny nauki. Fizycy-naukowcy badają materię i zjawiska zachodzące w naturze[1][2]. Pojęcie to czasem obejmuje astronomów.

Uczestnicy pierwszego Kongresu Solvaya w 1911 roku
Siedzą od lewej do prawej: W. Nernst, M. Brillouin, E. Solvay, H. Lorentz, E. Warburg, J.B. Perrin, W. Wien, M. Skłodowska-Curie, H. Poincaré
Stoją od lewej do prawej: R. Goldschmidt, M. Planck, H. Rubens, A. Sommerfeld, F. Lindemann, M. de Broglie, M. Knudsen, F. Hasenöhrl, G. Hostelet, É. Herzen, J.H. Jeans, E. Rutherford, H. Kamerlingh Onnes, A. Einstein, P. Langevin
Archimedes z Syrakuz – jeden z pierwszych poświadczonych fizyków

Fizyk naukowiec bada i wyjaśnia zjawiska oraz procesy zachodzące we Wszechświecie, od mikroświata po kosmos[2]. Prowadzi badania naukowe, których celem jest poznanie podstawowych praw fizyki i stosowanie wyników tych badań w praktyce, na przykład przy konstruowaniu urządzeń. Fizyk odkrywa związki i zależności między zdarzeniami i zjawiskami fizycznymi oraz opisuje je za pomocą aparatu matematycznego[1][3][4].

Fizyk nauczyciel prowadzi zajęcia z uczniami lub studentami, przekazując im wiedzę z zakresu praw fizyki[1][2].

Fizycy zatrudnieni przez wyższe uczelnie często łączą obie funkcje – naukowca i dydaktyka[2]. Docelowym miejscem pracy fizyka są uczelnie i szkoły, laboratoria i placówki badawcze oraz przemysł[1].

Zróżnicowanie

edytuj

Główne specjalności fizyków to:

  • fizyka doświadczalna – domeną fizyki doświadczalnej są głównie obserwacje i eksperymenty. Przed przystąpieniem do eksperymentów fizyk doświadczalny musi skonstruować i zbudować stanowisko pomiarowe. Wyniki doświadczeń mogą inspirować formułowanie teorii fizycznych, które są następnie akceptowane lub nie, w oparciu o obserwacje i eksperymenty[4].
  • fizyka teoretyczna – domeną fizyki teoretycznej jest twórcze myślenie i wnioskowanie indukcyjne. Fizyk teoretyk poszukuje prawidłowości ukrytych w danych doświadczalnych, formułuje na ich podstawie wnioski, hipotezy, uogólnienia, nowe pojęcia i idee, modele i teorie, prawa i zasady;
  • fizyka matematyczna – odpowiada na pytania matematyczne postawione przez teorie fizyczne, np. rozwiązuje ich równania.

Niektórzy fizycy działali na więcej niż jednym z tych frontów; przykłady to:

W ramach tych specjalizacji fizyk wybiera bardziej szczegółowe specjalności, na przykład fizykę ciała stałego, fizykę medyczną, kosmologię fizyczną, fizykę jądrową[3].

Zobacz więcej w artykule Fizyka, w sekcji Działy szczegółowe fizyki.

Wykształcenie

edytuj

Do pracy w zawodzie fizyka zwykle wymagane jest wykształcenie wyższe w obszarze fizyki. Zdarzają się jednak fizycy bez takiego dyplomu, wykształceni w innych dziedzinach jak Roger Penrose (matematyka) i Michał Heller (filozofia); fizycy z tej grupy również bywają wybitni – w 2020 roku Penrose został noblistą. Studia z fizyki prowadzą zarówno uniwersytety, jak i politechniki[3]; w Polsce w latach 20. XXI wieku było to kilkanaście uczelni:

Nagrody

edytuj
Zobacz też kategorię: Nagrody fizyczne.

Najwyższym wyróżnieniem naukowym dla fizyka jest Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki[18], przyznawana corocznie od 1901 roku, przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk, za „najważniejsze odkrycie lub wynalazek w dziedzinie fizyki”[19]. Istnieją też dziesiątki innych nagrody dla fizyków; między innymi, według daty pierwszego przyznania:

Fizykom przyznaje się też nagrody wielodyscyplinarne jak:

Fizyk Józef Rotblat otrzymał pokojową Nagrodę Nobla.

Reprezentacja w kulturze

edytuj

Życiorysy fizyków bywają inspiracją dla filmów fabularnych jak Teoria wszystkiego poświęcona Stephenowi Hawkingowi. Powstały też seriale poświęcone fizykom fikcyjnym jak Teoria wielkiego podrywu (ang. The Big Bang Theory) i Młody Sheldon.

Dawne znaczenie

edytuj
  • Terminem „fizyk” (z łac. physicus) określano w Polsce i w Niemczech od średniowiecza do drugiej połowy XIX wieku „lekarza miejskiego lub powiatowego” (pol. „fizyk miejski”, niem. Stadtphysicus)[potrzebny przypis].

Przypisy

edytuj
  1. a b c d Fizyk. eipd.pl. [dostęp 2016-03-22].
  2. a b c d Fizyk, praca-enter.pl, 2013 [zarchiwizowane 2016-04-02].
  3. a b c Fizyk. uczelnie.info.pl. [dostęp 2016-03-21].
  4. a b Włodzimierz Salejda, Wprowadzenie do kursów fizyki [online], 25 września 2010, s. 2–4.
  5.   Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej [dostęp 2023-05-04].
  6.   Fizyka techniczna [dostęp 2023-05-04].
  7.   Fizyka techniczna [dostęp 2023-05-04].
  8.   Fizyka techniczna [dostęp 2023-05-04].
  9.   Studia na Wydziale Fizyki [dostęp 2023-05-04].
  10.   Fizyka techniczna [dostęp 2023-05-04].
  11.   Fizyka. Studia stacjonarneI stopnia [dostęp 2023-05-04].
  12.   Fizyka [dostęp 2023-05-04].
  13.   Fizyka – oferta dydaktyczna UJ [dostęp 2023-05-04].
  14.   Fizyka jako kierunek studiów [dostęp 2023-05-04].
  15.   Oferta studiów [dostęp 2023-05-04].
  16.   Studia na Wydziale Fizyki UW [dostęp 2023-05-04].
  17.   Wszystko o kierunkach i specjalnościach / Fizyka [dostęp 2023-05-04].
  18. B. Richter i S. Ting laureatami nagrody Nobla w r. 1976. „Postępy fizyki”. 28, zeszyt 2 (1977), s. 206, 1977-04. PTF. PWN. 
  19. The Nobel Prize in Physics. nobelprize.org. [dostęp 2016-03-25]. (ang.).
  20. Lorentz medal. [dostęp 2016-03-25]. (ang.).
  21. Max-Planck-Medaille. dpg-physik.de, 2015-11-19. [dostęp 2016-03-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-25)]. (niem.).
  22. J. J. Sakurai Prize for Theoretical Particle Physics. aps.org, 2016. [dostęp 2016-03-25]. (ang.).
  23. Kenneth Chang: 9 Scientists Receive a New Physics Prize. nytimes.com, 2012-07-31. [dostęp 2016-03-25]. (ang.).

Linki zewnętrzne

edytuj