Julian Sas-Kulczycki

Julian Sas-Kulczycki (ur. 6 czerwca 1887 w Drohomirczanach, zm. 12 stycznia 1946 w Krakowie[1][2]) – pułkownik żandarmerii i korpusu kontrolerów Wojska Polskiego.

Julian Sas-Kulczycki
Ilustracja
Julian Sas-Kulczycki (przed 1931)
pułkownik korpusu kontrolerów pułkownik korpusu kontrolerów
Data i miejsce urodzenia 6 czerwca 1887
Drohomirczany, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 12 stycznia 1946
Kraków
Przebieg służby
Lata służby 1907–1945
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png cesarska i królewska Armia
Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 1 Pułk Piechoty
1 Dywizjon Żandarmerii
8 Dywizjon Żandarmerii
Stanowiska dowódca plutonu
dowódca kompanii
dowódca dywizjonu
dowódca żandarmerii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje - dwukrotnie ranny
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
Grób Juliana Sas-Kulczyckiego na Cmentarzu Rakowickim

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie ziemiańskiej Edwarda i Wilhelminy z d. Brzezicka. Student Politechniki we Lwowie[1]. W okresie od października 1907 do września 1908 odbył służbę wojskową w c. i k. 58 pułku piechoty w Stanisławowie, w charakterze jednorocznego ochotnika[3].

Od sierpnia 1914, podczas I wojny światowej walczył w Legionach Polskich oraz cesarskiej i królewskiej Armii. Był oficerem 1 pułku piechoty Legionów Polskich, w którym dowodził plutonem i kompanią.

„Za udział w bitwie pod Łowczówkiem /22-25 XII 1914/ otrzymał Order Virtuti Militari[1].

18 września 1917 podpisał ostatni rozkaz pułkowy. Po rozformowaniu jednostki wraz z resztkami żołnierzy skierowany został z Przemyśla na front włoski. Walczył w szeregach c. i k. 12 Dywizji Piechoty[4].

Z dniem 15 listopada 1918 przyjęty został do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem stopnia majora nadanego przez gen. Bolesława Roję[5]. Zorganizował i kierował Strażą Bezpieczeństwa, formacją utworzoną na wzór c. i k. Żandarmerii Krajowej. 27 listopada 1918 zastąpił go generał podporucznik Eugeniusz Dąbrowiecki.

15 grudnia 1919 został przeniesiony z Dowództwa Okręgu Generalnego „Łódź” do 1 Dywizjonu Żandarmerii w Warszawie na stanowisko dowódcy dywizjonu[6]. Od stycznia 1921 zajmował stanowisko szefa sztabu w Dowództwie Żandarmerii Ministerstwa Spraw Wojskowych. 16 czerwca 1921 wyznaczony został na stanowisko dowódcy 8 Dywizjonu Żandarmerii w Grudziądzu, a później w Toruniu. W czasie przewrotu majowego 1926 opowiedział się po stronie Józefa Piłsudskiego[7]. Zastąpił pułkownika Władysława Jaxa-Rożena na stanowisku szefa Wydziału Żandarmerii w Departamencie Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych[8]. W marcu 1929 zwolniony ze stanowiska dowódcy żandarmerii M.S.Wojsk. i przeniesiony do Korpusu Kontrolerów[9]. Pracował też w GISZ[1].

Został osadnikiem wojskowym w osadzie Nowosiółki (gmina Roś)[10].

W czasie wojny obronnej 1939, z polecenia generała brygady Aleksandra Narbut-Łuczyńskiego, od 14 września organizował i kierował stacją zborną w Tarnopolu[11]. Po agresji ZSRR na Polskę ewakuował się na Węgry, gdzie został internowany. W 1942 wraz z innymi żołnierzami WP przekazany został władzom niemieckim i osadzony w Oflagu IIIA, w którym pozostawał do zakończenia II wojny światowej w Europie. W maju 1945 zgłosił się do Komendy Rejonu Uzupełnień Kraków Miasto, lecz nie został przyjęty do ludowego Wojska Polskiego. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie[1] (kwatera GC, część południowa).

Życie prywatneEdytuj

Żonaty z Leonią z d. Starowicz Litwinowicz. Nie mieli dzieci[1]

AwanseEdytuj

  • chorąży – 29 września 1914 w korpusie oficerów piechoty
  • porucznik – 5 marca 1915 w korpusie oficerów piechoty[12]
  • kapitan – 15 czerwca 1915 w korpusie oficerów piechoty[13]
  • major – 1918
  • podpułkownik – zweryfikowany 3 maja 1922 ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 2. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii[14]
  • pułkownik – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 1. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii[15]

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Polak (red.) 1993 ↓, s. 187.
  2. Wacława Milewska, Maria Zientara, 1999: "Sztuka Legionów Polskich i jej twórcy, 1914-1918
  3. Antoni Nawrocki, Dowódcy - komendanci Żandarmerii ... s. 330.
  4. Stefan Pomarański, Zarys historii wojennej 1-go Pułku ... s. 31.
  5. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 6 z 21 stycznia 1919 roku.
  6. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 99 z 29 grudnia 1919 roku, poz. 4351.
  7. Sprawozdanie dowódcy Okręgu Korpusu nr VIII ... s. 237.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 53 z 16 grudnia 1926 roku.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 12 marca 1929 roku i Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku.
  10. Osadnicy wojskowi – lista kompletna. kresy.genealodzy.pl. s. 177. [dostęp 10 kwietnia 2015].
  11. Aleksander Narbut-Łuczyński, Mój udział w kampanii wrześniowej s. 608.
  12. Awansował na porucznika z pominięciem stopnia podporucznika.
  13. Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich ... s. 3.
  14. Rocznik Oficerski z 1923 s. 1060, 1063.
  15. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku.
  16. Na podstawie [1]

BibliografiaEdytuj

  • Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych.
  • Roczniki Oficerskie 1923, 1924, 1928 i 1932.
  • Antoni Nawrocki, Dowódcy - komendanci Żandarmerii Wojskowej Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1921-2005 w: 15 lat Żandarmerii Wojskowej III RP, red. Marta Radzińska, Polonia Militaris, Żyrardów 2005, ​ISBN 83-921076-7-5
  • Stefan Pomarański, Zarys historii wojennej 1-go Pułku Piechoty Legionów, Warszawa 1931
  • Sprawozdanie dowódcy Okręgu Korpusu nr VIII, gen. dyw. Jana Władysława Hubischty, do Komisji Likwidacyjnej gen. broni Lucjana Żeligowskiego z wydarzeń w dowództwie i na terenie okręgu między 10 a 20.5. w: Przewrót wojskowy w Polsce w 1926 r. Wybór dokumentów, część I, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 2 (80), Warszawa 1977
  • Aleksander Narbut-Łuczyński, Mój udział w kampanii wrześniowej w: Wrzesień 1939 w relacjach i wspomnieniach, wybór i oprac. Mieczysław Cieplewicz, Eugeniusz Kozłowski, Wydawnictwo MON, Warszawa 1989, ​ISBN 83-11-07709-6
  • Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917
  • Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.