Kazimierz Feliks Kumaniecki

polski filolog klasyczny

Kazimierz Feliks Kumaniecki, pseud. Jutro, Kozakiewicz (ur. 18 maja 1905 w Krakowie, zm. 8 czerwca 1977 w Warszawie) – polski filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Nauk, dyrektor programowy Sekcji Polskiego Radia Delegatury Rządu na Kraj[1].

Kazimierz Feliks Kumaniecki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 maja 1905
Kraków, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 8 czerwca 1977
Warszawa, Polska
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski
Zawód, zajęcie filolog klasyczny
Narodowość polska
Tytuł naukowy profesor
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Ten artykuł dotyczy Kazimierza Kumanieckiego – filologa (1905–1977). Zobacz też: inne osoby nazywające się Kazimierz Kumaniecki.

ŻyciorysEdytuj

Był synem Kazimierza Władysława (prawnika, profesora prawa administracyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, ministra wyznań religijnych i oświaty publicznej) i Marii z Osików; ojcem historyka Jerzego Kumanieckiego (1938–1991) i teściem Janiny Szymańskiej-Kumanieckiej (1940–2007), tłumaczki literatury pięknej. Uczęszczał do gimnazjum im. Sobieskiego w Krakowie, w latach 1923–1926 studiował filologię klasyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim; wśród jego wykładowców byli m.in. Seweryn Hammer, Kazimierz Morawski, Leon Sternbach. Pod opieką Tadeusza Sinki obronił w 1926 pracę doktorską Quo temporis ordine Vergilius singulos Aeneidos libros elaboraverit. Kontynuował studia na uniwersytecie w Berlinie (1926–1927). W latach 1928–1930 uczył języków starożytnych w gimnazjach krakowskich. W 1930 habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie rozprawy De consiliis personarum apud Euripidem agentium i został docentem w II Katedrze Filologii Klasycznej tej uczelni. W 1936 przeniósł się na Uniwersytet Warszawski i jako profesor nadzwyczajny objął III Katedrę Filologii Klasycznej.

 
Nagrobek Kazimierza Kumanieckiego na Cmentarzu Powązkowskim, Warszawa, 13 sierpnia 2006

Po wybuchu wojny brał udział w tajnym nauczaniu, działał w organizacji chrześcijańskiej „Znak”. Od 1942 był członkiem kierownictwa Wydziału N Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Podporucznik czasu wojny, w konspiracji używał pseudonimów Jutro i Kozakiewicz. Był autorem Hymnu Polski Podziemnej. Wchodził w skład redakcji konspiracyjnego pisma Znak, a od 1944 był redaktorem Biuletynu Informacyjnego. Za działalność w czasie wojny został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami oraz Krzyżem Walecznych. Pełnił mandat poselski do Krajowej Rady Narodowej (1945–1946) z ramienia SP.

Po wojnie pracował krótko na Uniwersytecie Jagiellońskim, w 1945 powrócił na Uniwersytet Warszawski. Został kierownikiem I Katedry Filologii Klasycznej (od 1960 Katedry Filologii Klasycznej), w 1948 otrzymał nominację na profesora zwyczajnego. W latach 1948–1950 pełnił funkcję prorektora Uniwersytetu Warszawskiego. Przeszedł na emeryturę w 1976. Od 1957 kierował Zakładem Nauk o Kulturze Antycznej PAN.

Był członkiem najważniejszych polskich towarzystw naukowych – Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (TNW), Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk. Do TNW został powołany w 1937 (jako członek-korespondent, od 1945 członek zwyczajny); w PAU od 1945 (od 1950 członek czynny), w PAN od 1956 (od 1961 członek rzeczywisty). W latach 1971–1974 zasiadał w Prezydium PAN, przewodniczył Komitetowi Nauk o Kulturze Antycznej PAN od 1957 oraz Komitetowi Nauk Filologicznych PAN w latach 1960–1961. Od 1950 do końca życia pełnił funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Filologicznego, wchodził w skład zarządu polskiego PEN-Clubu. Należał również do towarzystw zagranicznych, m.in. Saskiej Akademii Nauk, Flamandzkiej Akademii Nauk, Akademii Nauk w Mediolanie, Union Academique Internationale (prezes). Doktorat honoris causa nadały mu Uniwersytet Warszawski (1970)[2], uniwersytet w Debreczynie (1968), uniwersytet we Fryburgu (1973). Był laureatem nagrody państwowej II stopnia za wydanie dzieł Andrzeja Frycza Modrzewskiego i Filipa Kallimacha (1964), nagrody ministra oświaty i szkolnictwa wyższego I stopnia (1969), nagrody sekretarza naukowego PAN (1977, pośmiertnie). Oprócz odznaczeń wojennych posiadał również m.in. Krzyż Kawalerski (1954)[3] i Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.

Sygnatariusz Listu 34 oraz listu do The Times, zawierającego twierdzenie, jakoby w PRL nie było represji i dyskredytującego Radio Wolna Europa.

22 lipca 1964 roku z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał nagrodę państwową II stopnia[4].

Jest uważany za jednego z najwybitniejszych polskich filologów klasycznych [potrzebny przypis], nazywany niekiedy „polskim Cyceronem” [potrzebny przypis]. Jego zainteresowania naukowe obejmowały retorykę i epikę rzymską, hellenistykę, historiografię grecką, bizantynistykę, literaturę polsko-łacińską oraz dzieje filologii klasycznej w Polsce. Badał życie i działalność Cycerona, odrzucając teorię Theodora Mommsena o karierowiczostwie i braku programu politycznego Cycerona. Analizował twórczość m.in. Homera, Horacego i Hezjoda. Przez wiele lat redagował pisma „Meander” i „Archiwum Filologiczne”. Przetłumaczył m.in. wojnę peloponeską Tukidydesa i komedie Arystofanesa.

Został pochowany na cmnetarzu powązkowskim w kwaterze 77, rząd 1, miejsce 9[5].

UczniowieEdytuj

Wśród jego uczniów byli m.in. Jerzy Axer, Anna Komornicka, Marian Plezia, Henryk Podbielski, Bohdan Wiśniewski, Aleksander Krawczuk

PublikacjeEdytuj

  • Podanie o Wandzie w świetle źródeł starożytnych (1926)
  • Gatunki literackie poezji greckiej (1946)
  • O odnalezionej Retoryce Filipa Kallimacha (1948)
  • Wergiliusz (1948)
  • Tukidydes na tle epoki (1951)
  • Wojna peloponeska (1953)
  • Twórczość poetycka Filipa Kallimacha (1953)
  • Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu (1955)
  • Słownik łacińsko-polski (1957, pierwotni autorzy: Henryk Kopia, Herman Menge)
  • Cyceron i jego współcześni (1959)
  • Literatura rzymska: okres cyceroński (1977)

PrzypisyEdytuj

  1. Waldemar Grabowski, Polska Tajna Administracja Cywilna 1940–1945, Warszawa 2003, s. 231.
  2. Doktoraty HC. uw.edu.pl. [dostęp 21 lutego 2011].
  3. 16 lipca 1954 „za wybitne zasługi w dziedzinie nauki” M.P. z 1954 r. nr 112, poz. 1566
  4. Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 1.
  5. Cmentarz Stare Powązki: KAZIMIERZ KUMANIECKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2018-11-12].

BibliografiaEdytuj

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 2: K-O (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1984
  • Andrzej Krzysztof Kunert, Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1944, tom II, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1987