Otwórz menu główne

Pomorska Brygada Kawalerii (Pom. BK) – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego II RP.

Pomorska Brygada Kawalerii
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1937
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Pomorska
Tradycje
Rodowód XV Brygada Kawalerii
Brygada Kawalerii „Toruń”
Brygada Kawalerii „Bydgoszcz”
Dowódcy
Pierwszy płk dypl. dr Roman Abraham
Ostatni płk Adam Bogoria-Zakrzewski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Bydgoszcz
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk kawaleria
Podległość Armia „Pomorze”
Pomorska BK w 1938

Spis treści

Okres międzywojennyEdytuj

1 kwietnia 1937 roku Brygada Kawalerii „Bydgoszcz” została przemianowana na Pomorską Brygadę Kawalerii.

Organizacja pokojowa brygadyEdytuj

Obsada personalna dowództwa brygady w latach 1929–1939Edytuj

Dowódcy brygady
Zastępca dowódcy brygady
  • płk kaw. Adam Bogoria-Zakrzewski (VI 1937 - VIII 1939)
Szefowie sztabu
  • rtm. dypl. Włodzimierz Kasperski (27 IV - 6 VII 1929 → DOK VIII[1])
  • mjr dypl. art. Włodzimierz Onacewicz (6 VII 1929 - 31 VIII 1931 → dowódca dyonu 2 pac[2])
  • mjr dypl. kaw. Władysław Płonka (1 IX 1931 - 31 X 1932 → oficer sztabu CWK[3])
  • mjr dypl. kaw. Witold II Jabłoński (od 1 XI 1932[4] - 31 X 1934 → DOK IV[5])
  • rtm. dypl. Tadeusz Grzeżułko (od 1 XI 1934[6])
  • mjr / ppłk dypl. kaw. Witold Eugeniusz Sawicki (1935 - 1938 → dyrektor nauk CWKaw.)
  • ppłk dypl. kaw. Kazimierz Maks (1939)
  • rtm. dypl. Szymon Kobiaszwili
Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[7][a]
  • dowódca brygady – gen. bryg. Stanisław Skotnicki
  • zastępca dowódcy – płk Adam I Zakrzewski
  • szef sztabu – ppłk dypl. Kazimierz Ludwik Maks
  • I oficer sztabu – rtm. dypl. kontr. Eugeniusz Kobiaszwili
  • I oficer sztabu (dubler) – kpt. dypl. art. Eugeniusz Rękosiewicz
  • II oficer sztabu – rtm. adm. (kaw.) Florian Jan Zieliński
  • dowódca łączności – kpt. łączn. Wacław Dramiński
  • oficer intendentury – kpt. int. Jan Franciszek Gębarowicz

Udział w wojnie obronnej 1939Edytuj

 
Brygada walczyła w składzie Armii "Pomorze"

Pomorska Brygada Kawalerii pod dowództwem płk. Adama Zakrzewskiego wchodziła w skład Grupy Operacyjnej „Czersk” gen. bryg. Stanisława Grzmota-Skotnickiego w Armii „Pomorze”. Otrzymała zadanie opóźniania ruchów nieprzyjaciela poprzez wiązanie go w walce i niszczenie w korytarzu ograniczonym północną granicą działania 15 DP i północną granicą działania armii. Wyznaczono szosy (w rejonie działania brygady): SępolnoKoronowo, ChojniceTucholaChełmno, WięcborkBydgoszcz, Chojnice – Tczew i Kościerzyna – Tczew jako szlaki, wzdłuż których prowadzone miały być działania. Dowódcy brygady zostały podporządkowane bataliony ON w rejonie oraz batalion strzelecki z Chojnic[9].

1 września część 18 pułku Ułanów Pomorskich przeprowadziła pod Krojantami szarżę na odpoczywający około 800-osobowy oddział wojska z niemieckiej 20 Dywizji Piechoty (zmotoryzowanej) gen. por. Mauritza von Wiktorina . Niemcy ponieśli ciężkie straty, całkowitego rozbicia uniknęli jednak dzięki ogniowi broni maszynowej samochodów pancernych ubezpieczających ich postój z pobliskiego lasu. Podczas szarży poległ dowódca pułku płk Kazimierz Mastalerz, dowódca 1 szwadronu rtm. Eugeniusz Świeściak oraz 25 ułanów[10][11].

2 września brygada otrzymała zadanie uderzenia na Koronowo bronione przez niemiecką 3 Dywizję Pancerną gen. por. Leo Geyra von Schweppenburga, mające odciążyć przebijającą się z „korytarza” 9 Dywizję Piechoty. Za cenę dużych strat w starciach pod Polednem, Luszkowem i Topolinkiem dotarła do głównych sił armii. 16 pułk Ułanów Wielkopolskich po dramatycznej walce pod Bukowcem został całkowicie rozbity. 18 pułk Ułanów Pomorskich został rozbity podczas przebijania się ku Wiśle. Pozostałe oddziały, które zdołały wyrwać się z Borów Tucholskich, utworzyły improwizowany oddział i weszły 5 września w skład Grupy Operacyjnej gen. bryg. Juliusza Drapelli. Resztki brygady 9 września brały udział wraz z Podolską Brygadą Kawalerii w bitwie nad Bzurą. Następnie przebiła się do Puszczy Kampinoskiej i wraz z Wielkopolską Brygadą Kawalerii i Podolską Brygadą Kawalerii weszła w skład Zbiorczej Brygady Kawalerii gen. bryg. Romana Abrahama, z którą przebijała się przez Palmiry do Warszawy. Do stolicy weszła 20 września i brała udział w jej obronie aż do kapitulacji 28 września.

Ordre de Bataille i obsada personalna we wrześniu 1939Edytuj

Pododdziały przydzielone:

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 200.
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 332.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 420.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 405.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 262.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 253.
  7. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 543.
  8. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  9. Ciechanowski 1983 ↓, s. 37.
  10. Andrzej Wilczkowski, Anatomia boju, 1992, s. 255-256, ISBN 83-218-0634-1.
  11. 20. Infanteriedivision - Lexikon der Wehrmacht, www.lexikon-der-wehrmacht.de [dostęp 2019-01-11].

BibliografiaEdytuj

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975
  • Konrad Ciechanowski: Armia Pomorze 1939. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1983. ISBN 83-11-06793-7.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.