Otwórz menu główne

 < Portale < Geografia < Ameryka Północna < Stany Zjednoczone

WIKIPORTAL Stany Zjednoczone

Flag of the United States of America
Great Seal of the United States of America
Location on the world map

Stany Zjednoczone, demokratyczne państwo o liczbie ludności przekraczającej prawie 310 000 000 i powierzchni 9 631 418 km² umiejscowione w Ameryce Północnej. Graniczy z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Od 4 lipca 1776 Stany Zjednoczone stały się niezależne od Wielkiej Brytanii. Pierwszym prezydentem USA został Jerzy Waszyngton. Początkowo nowe państwo miało wiele kłopotów finansowych i politycznych. Trwała walka pomiędzy dwoma obozami: Federalistów (późniejszych Republikanów) chcących silnej władzy centralnej i Antyfederalistów (którzy przekształcili się w Demokratycznych Republikanów, a następnie w Demokratów) dążących do zachowania odrębności poszczególnych stanów. Drugą sprawą sporną była kwestia niewolnictwa, które miało pozostać kwestią rozstrzyganą na poziomie władz stanowych i przez długi czas udawało się zachować równowagę pomiędzy jego zwolennikami i przeciwnikami. Konstytucja została uchwalona 17 września 1787.

Wybrany artykuł na medal edytuj

GeorgeMcClellan.jpeg

George Brinton McClellan (1826-1885) — generał major podczas wojny secesyjnej. Na jej początku odegrał istotną rolę w mobilizacji dobrze wyszkolonej i zorganizowanej armii dla Unii. Sformował Armię Potomaku, a od listopada 1861 do marca 1862 był głównodowodzącym Armii Unii. Mimo umiejętności drobiazgowego planowania i prowadzenia przygotowań, na polu bitwy unikał otwartych konfrontacji z agresywnymi przeciwnikami. Podczas bitwy pod Antietam udało mu się powstrzymać inwazję Lee na Maryland, jednak pomimo znaczącej przewagi liczebnej pozwolił mu na uniknięcie klęski i uzyskanie taktycznego remisu. W rezultacie prezydent Abraham Lincoln zakwestionował zdolności przywódcze McClellana, co spowodowało usunięcie go najpierw z pozycji głównodowodzącego, a następnie także dowódcy Armii Potomacu.

Po tym jak został odsunięty od dowództwa, w wyborach w 1864 nieskutecznie ubiegał się o fotel prezydenta Stanów Zjednoczonych z ramienia Partii Demokratycznej, przeciwko Lincolnowi. McClellan odrzucił postulaty swojej partii obiecujące zakończenie wojny i negocjacje z Konfederatami, co zmniejszyło skuteczność jego kampanii wyborczej. W latach 1878–1881 piastował stanowisko dwudziestego czwartego gubernatora stanu New Jersey. Ostatecznie zajął się twórczością literacką, w której bronił swoich decyzji podjętych podczas kampanii półwyspowej i wojny secesyjnej.

Chociaż większość współczesnych historyków nisko ocenia McClellana jako generała dowodzącego na polu bitwy, istnieje również wyrazista mniejszość, która twierdzi, że McClellan był umiejętnym dowódcą, a jego reputacja niesprawiedliwie ucierpiała ze strony zwolenników Lincolna, pragnących zrzucić na kogoś winę za niepowodzenia Unii. Spuścizna McClellana nie podlega zatem łatwej kategoryzacji. Gdy po wojnie poproszono Ulyssesa Granta o ocenę McClellana jako generała, odpowiedział: "McClellan jest dla mnie jedną z tajemnic wojny".

Wybrana ilustracja edytuj

SeattleI5Skyline.jpg

Skyline miasta Seattle o zmierzchu

Czy wiesz, że... edytuj

Czy wiesz, że...

... Sędziowie amerykańscy, według zapisów konstytucyjnych są niezawiśli i pełnią swe funkcje bezterminowo?

... najdłuższą siecią metra na świecie jest metro nowojorskie?

... Wielkie Jezioro Słone w stanie Utah stanowi pozostałość plejstoceńskiego jeziora Bonneville?

... nazwa mieszczącego się w Seattle budynku Columbia Center (na zdjęciu) była zmieniana 4-krotnie?

Kuchnia edytuj

Bowl of chili.jpg

Kuchnia teksańska (lub teksaska), lub raczej teksasko-meksykańska (Tex-Mex), powstała w wyniku fuzji kuchni meksykańskiej i amerykańskiej, szczególnie kuchni południowych stanów USA, skąd pochodziło wielu amerykańskich osadników z Teksasu.

Mięsa przygotowane na barbecue czyli grillowane, lub też bardziej prawidłowo - wędzone na gorąco, są bardzo popularne. W odróżnieniu od barbecue z południowo-wschodnich stanów USA, które opiera się głównie na wieprzowinie, barbecue z Teksasu jest prawie wyłącznie wołowe.

Do zrobienia edytuj

Evolution-tasks-old.png
Jeśli chcesz pomóc w tworzeniu portalu "Stany Zjednoczone", znajdziesz tu tematy, które są potrzebne do zrobienia/poszerzenia. Jeśli zauważyłeś, że brakuje jakiegoś artykułu, a sam nie możesz go napisać, prosimy o umieszczenie go na poniższej liście oraz tutaj.

Brakujące:
Michael Aguirre - Oświata w Stanach Zjednoczonych - Vashon Island - Muzyka w Stanach Zjednoczonych - Muzea w Stanach Zjednoczonych - Teatr w Stanach Zjednoczonych - Sport w Stanach Zjednoczonych - Kuchnia w Stanach Zjednoczonych

Do poszerzenia lub poprawienia:
Bob O’Connor - Cheyenne - Cincinnati - Clark (New Jersey) - Clarksville (Missouri) - Luke Ravenstahl - Tuscaloosa (Alabama) - Tyler (Teksas) - Unionville (Nevada) - United States Metric Board - Uniwersytet Stanforda - San Antonio (Teksas) - Szablon:Bronx - Szablon:Staten Island

Kategorie edytuj

Wybrany dobry artykuł edytuj

John Cena May 2016.jpg

John Felix Anthony Cena Jr. (ur. 23 kwietnia 1977 w West Newbury w Massachusetts) – amerykański wrestler, raper, aktor i prowadzący reality show. Obecnie występuje w amerykańskiej federacji wrestlingu WWE i prowadzi reality show American Grit.

W 2006 Cena wystąpił w wyprodukowanym przez WWE Studios i 20th Fox Century America filmie W cywilu. Ogólnoświatowe zyski finansowe z dystrybucji filmu wyniosły ponad 18 milionów dolarów. Światowa premiera jego drugiego filmu, 12 rund, odbyła się w marcu 2009; podobnie jak W cywilu została wyprodukowana przez WWE Studios. W 2010 odbyła się premiera jego trzeciego filmu – Legendary. Cena zagrał ojca Freda w Fred: The Movie i jego sequelach: Noc żywego Freda i Fred: Obóz obciachu. W 2015 Cena wystąpił w filmach Wykolejona, Sisters oraz Daddy's Home.

Wybrana biografia edytuj

George-W-Bush.jpeg

George Walker Bush i [ˈɔːɹ ˈwɑːkɚ bʊʃ] (ur. 6 lipca 1946 w New Haven w Connecticut w USA) – 43. prezydent Stanów Zjednoczonych wybrany w roku 2000. Sprawował urząd od 20 stycznia 2001 do 20 stycznia 2009. W wyborach prezydenckich 13 grudnia 2004 wybrany przez Kolegium Elektorów na drugą kadencję. Syn 41. prezydenta Stanów Zjednoczonych George’a H. W. Busha.

W 1978 Bush startował w wyborach do Izby Reprezentantów, lecz przegrał z Kentem Hance. W 1988 rodzina Bushów przeniosła się do Waszyngtonu, w celu pracy dla kampanii prezydenckiej ojca George’a. Po powrocie do Teksasu zainwestował w 1989 w drużynę baseballową Texas Rangers, w której sprzedaż udziałów w 1998 przyniosła mu zysk ponad 14 milionów dolarów[1].

W 1995 Bush wygrał wybory na gubernatora Teksasu. Jako zagorzały zwolennik kary śmierci, będąc gubernatorem Teksasu, nie ułaskawił ani jednego skazańca i zezwolił na przeprowadzenie 113 egzekucji[potrzebny przypis].

Wybór George’a W. Busha na prezydenta USA w 2000 roku wzbudził w części społeczeństwa amerykańskiego kontrowersje związane z wątpliwościami co do poprawności procesu liczenia głosów. George W. Bush otrzymał mniej głosów wyborców niż jego kontrkandydat Al Gore, jednak wygrał wybory uzyskując większość głosów Kolegium Elektorów Stanów Zjednoczonych. Podobna sytuacja miała wcześniej miejsce w 1828, 1876 i ponownie w 1888 roku[2], gdy prezydentem został Benjamin Harrison, który zdobył o 100 tysięcy głosów mniej niż jego konkurent, prezydent Grover Cleveland. W listopadzie 2004 G. Bush wygrał wybory stosunkowo niewielką przewagą, pokonując kandydata demokratów Johna Kerry’ego i został wybrany ponownie na prezydenta na następne 4 lata.

Wybrana grafika na medal edytuj

Zion angels landing view.jpg

Widok o zachodzie słońca z Angels Landing na dolinę główną w Parku Narodowym Zion

Muzyka edytuj

Aerosmith B.jpg

Aerosmith - amerykański zespół rockowy grający w charakterystycznym stylu będącym mieszanką hard rocka i bluesa. Sprzedali ponad 150 milionów egzemplarzy swoich albumów na całym świecie.

Zespół powstał w Bostonie w 1970 roku. Grupę sformowali gitarzysta Joe Perry i basista Tom Hamilton po poznaniu wokalisty Stevena Tylera, perkusisty Joeya Kramera i gitarzysty Raya Tabano. W 1971 roku Raya Tabano zastąpił Brad Whitford. Rok później grupa podpisała kontrakt z wytwórnią Columbia Records i 13 stycznia 1973 roku wypuściła swój debiutancki album - Aerosmith, który odniósł duży sukces sprzedając się w 2 milionach kopii[potrzebny przypis]. Po trasie koncertowej zespół nagrał swój drugi album Get Your Wings, wypuszczony w marcu 1974.

Sport edytuj

Wizards G-Man.jpg

Washington Wizardsamerykański klub koszykarski, mający swoją siedzibę w Waszyngtonie. Występują w Dywizji Południowo-Wschodniej, Konferencji Wschodniej w National Basketball Association (NBA). Swoje domowe spotkania Wizards rozgrywają w hali Verizon Center, którą dzielą z Washington Capitals z ligi NHL, Georgetown Hoyas NCAA i drużyną Washington Mystics występującą w WNBA.

W 1978 roku zespół zdobył, jedyne w swojej historii mistrzostwo NBA, pokonując w finale 4-3 Seattle SuperSonics z Dennisem Johnsonem i Paulem Silasem w składzie. W drużynie, prowadzonej przez Dicka Mottę grali m.in. jeszcze Elvin Hayes, Wes Unseld, Mitch Kupchak, Kevin Grevey, Tom Henderson czy Bob Dandridge. W Wizards w 2003 zakończył karierę Michael Jordan.


Kino edytuj

Django Unchained logo.png

Django (ang. Django Unchained) – amerykański western filmowy z 2012 roku w reżyserii Quentina Tarantino. Tytuł filmu nawiązuje do dzieła Sergia Corbucciego z 1966 roku pod tym samym tytułem. Bohaterem Django jest tytułowy czarnoskóry niewolnik (Jamie Foxx), który po wyzwoleniu przez niemieckiego łowcę głów (Christoph Waltz) przemierza z nim południe Stanów Zjednoczonych w poszukiwaniu wyjętych spod prawa, a później – w celu odnalezienia żony Django. Trop wiedzie do właściciela plantacji niewolniczej (Leonardo DiCaprio).

Django jest w dużej mierze inspirowany spaghetti westernami oraz nurtem „blaxploitation”. W filmie zaznaczone są charakterystyczne cechy dzieł reżysera: skłonność do przerysowanej przemocy oraz rozbudowane dialogi. Dzieło Tarantino uzyskało przychylne recenzje krytyków, zdobywając dwa Oscary oraz dwa Złote Globy, w obu przypadkach za scenariusz oraz rolę drugoplanową Waltza.

Inne Wikiportale

Portal.svg
  1. How George W. Bush scored big with the Texas Rangers (ang.). The Center for Public Integrity. [dostęp 2017-05-14].
  2. The Electoral College: How It Works.