Sąd Okręgowy w Krakowie

sąd w Polsce

Sąd Okręgowy w Krakowie – organ wymiaru sprawiedliwości z siedzibą przy ul. Przy Rondzie 7 w Krakowie. Przynależy do jurysdykcji Sądu Apelacyjnego w Krakowie.

Sąd Okręgowy w Krakowie
Ilustracja
Państwo

 Polska

Data założenia

1 stycznia 1999

Dziedzina

Sądy powszechne

Prezes

Bartłomiej Migda

Adres

ul. Przy Rondzie 7,
31-547 Kraków

Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Sąd Okręgowy w Krakowie”
50,06372°N 19,96228°E/50,063720 19,962280
Strona internetowa

Status prawny edytuj

Sąd okręgowy jest państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. W polskim wymiarze sprawiedliwości jest zasadą, że w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy, natomiast sąd okręgowy orzeka jako sąd pierwszej instancji tylko w sprawach o zbrodnie i niektóre występki. Na wniosek sądu rejonowego sąd apelacyjny może przekazać sądowi okręgowemu do rozpoznania w I instancji sprawę o każde przestępstwo ze względu na szczególną wagę lub zawiłość tej sprawy.

Sąd Okręgowy stanowi element władzy sądowniczej sprawującej wymiar sprawiedliwości na podstawie Konstytucji RP[1]. Sposób organizacji Sądu reguluje ustawa o ustroju sądów powszechnych[2], a także akty wykonawcze[3].

Obszar właściwości:[4]

Struktury organizacyjne edytuj

Sądy okręgowe funkcjonują w strukturach sądów powszechnych, które rozstrzygają wszelkie sprawy z zakresu prawa karnego, cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, które nie są zastrzeżone dla innych sądów.

W Sądzie Okręgowym w Krakowie utworzono następujące wydziały[4]:

  • Wydział I Cywilny.
  • Wydział II Cywilny Odwoławczy.
  • Wydział III Karny.
  • Wydział IV Karny Odwoławczy.
  • Wydział V Penitencjarny.
  • Wydział VI Karny.
  • Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
  • Wydział IX Gospodarczy.
  • Wydział X Wizytacyjny.
  • Wydział XI Cywilny Rodzinny.
  • Wydział XII Gospodarczy Odwoławczy.

Historia edytuj

W 1855 roku w Galicji zorganizowano jednolity system sądownictwa powszechnego. W Krakowie utworzono Cesarsko-Królewski Sąd Krajowy jako trybunał pierwszej instancji dla Miasta Krakowa i jego okręgu. Sądem I instancji był Sąd Miejsko-Delegowany, którego zakresem właściwości w pozostałej części Galicji sprawowały urzędy powiatowe. W 1868 roku urzędy powiatowe zostały zastąpione przez CK Sądy Powiatowe. W 1898 roku CK Sąd Miejsko-Delegowany podzielono na sądy powiatowe: Cywilny i Karny w Krakowie. Instancję apelacyjną dla urzędów i sądów powiatowych stanowił jednolity CK Sąd Krajowy, z którego w 1871 roku wydzielono CK Sąd Krajowy Karny. Trybunałami apelacyjnymi dla sądów krajowych i obwodowych były Cesarsko-Królewskie Sądy Krajowe Wyższe w Krakowie i Lwowie. W 1914 roku obszar właściwości CK Sądu Krajowego w Krakowie obejmował okręgi: krakowski, jasielski, nowosądecki, rzeszowski, tarnowski i wadowicki[5].

1 stycznia 1919 roku sądownictwo w Galicji zostało przejęte przez polskie Ministerstwo Sprawiedliwości. Sąd Krajowy Wyższy został przemianowany na Sąd Apelacyjny, a Sądy Krajowe i Obwodowe zostały przemianowane na Sądy Okręgowe. 1 stycznia 1929 roku weszło w życie nowe prawo o ustroju sądów powszechnych. W Krakowie działały: Sąd Grodzki, Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny. W latach 1929–1933 działał również Sąd Grodzki w Podgórzu. Podczas II wojny światowej sądy były poddane nadzorowi władz okupacyjnych, a także działały niemieckie sądy powszechne i sąd specjalny[5].

Po 1945 roku w Krakowie funkcjonowały: Specjalny Sąd Karny, Wojskowy Sąd Rejonowy i delegatura Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym. 1 stycznia 1951 roku Sąd Okręgowy został zniesiony, a sądy grodzkie przemianowane na powiatowe[6][5].

W 1975 roku sądy powiatowe zostały przemianowane na sądy rejonowe. 1 stycznia 1999 roku został utworzony sąd okręgowy.

Kontrowersje edytuj

W styczniu 2023 poseł Grzegorz Braun zabrał z holu Sądu Okręgowego w Krakowie stojącą tam choinkę; po czym wrzucił ją do kosza na śmieci stojącego na ulicy[7]. Powodem działania Brauna były znajdujące się na choince Bombka z symbolami Unii Europejskiej, Ukrainy i społeczności LGBTQ+[7].

Przypisy edytuj

  1. Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483
  2. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 217), w skrócie u.s.p.
  3. W szczególności rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2514), zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS z 2019 r. poz. 138) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie nadzoru administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów powszechnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1166)
  4. a b Informacje o właściwości miejscowej i rzeczowej Sądu i Wydziałów
  5. a b c Historia Sądu Okręgowego w Krakowie
  6. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 1950 r. o dostosowaniu sądów powszechnych do nowych przepisów ustrojowych i o zniesieniu sądów zbędnych. Dz.U. z 1950 r. nr 54, poz. 496
  7. a b Grzegorz Braun zniszczył choinkę krakowskich sędziów. Za bombki z symbolami LGBT+ i UE, oko.press, 27 stycznia 2023 [dostęp 2023-03-30] [zarchiwizowane z adresu 2023-12-15] (pol.).