Otwórz menu główne

Sowice

dzielnica Tarnowskich Gór
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Tarnowskich Gór. Zobacz też: Sowice – podrodzina ptaków.

Sowice (niem. Sowitz) – dzielnica miasta Tarnowskie Góry położona 2 kilometry od centrum w kierunku północnym.

Herb Tarnowskich Gór Sowice
Sowitz
Dzielnica Tarnowskich Gór
Ilustracja
Placyk w centrum Sowic
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat POL powiat tarnogórski flag.svg tarnogórski
Miasto POL Tarnowskie Góry flag.svg Tarnowskie Góry
W granicach Tarnowskich Gór 1 grudnia 1945[1]
Zarządzający Krzysztof Michalski (p.o.)
Powierzchnia 3,10 km²
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności

1 669[2] Decrease2.svg
• gęstość 538,4 os./km²
Nr kierunkowy (+48) 32
Kod pocztowy 42-600
Tablice rejestracyjne STA
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Sowice
Sowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sowice
Sowice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Sowice
Sowice
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Sowice
Sowice
Ziemia50°27′33″N 18°51′58″E/50,459167 18,866139
Portal Portal Polska
Przepływająca przez Sowice rzeka Stoła

Przez Sowice przepływa rzeka Stoła. Dzielnica składa się z Sowic właściwych (niem. Sowitz), osad Repecko (urzędowo: Repeckie, niem. Repetzko) i Puferki (niem. Gruschkamühle) oraz dawnej kolonii przemysłowej Czarna Huta (niem. Hugohütte)[3][4].

Znajduje się tu Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej, której pierwszym proboszczem był ks. Jan Rudol, zakłady w Czarnej Hucie oraz zespół szkolno-przedszkolny.

Spis treści

NazwaEdytuj

Nazwa dzielnicy jest nazwą patronimiczną wywodzącą się od niejakiego Sowy – właściciela tej miejscowości[5].

HistoriaEdytuj

Dzieje prehistoryczne i starożytność[6]Edytuj

Najstarsze ślady bytności człowieka na terenie dzisiejszej dzielnicy Sowice odnaleziono podczas badań archeologicznych nad rzeką Stołą w Repecku.

W 1928 zespół dziewięciu archeologów odnalazł na zachód od wsi skrobacz, drapacze oraz wiórki i odłupki, a także skorupy, datując je na okres kultury łużyckiej. Na południowym brzegu rzeki – w Rybnej-Kolonii – odnaleziono kilkanaście skorup naczyń ręcznej roboty, zaś w samych Sowicach – na północ od drogi do Repecka – natrafiono na odłupki krzemienne z epoki paleolitu.

Latem 1933 roku na południowym brzegu Stoły znaleziono skrobacze wiórowe i odłupki z neolitu oraz bogate znaleziska z okresu kultury łużyckiej. Kontynuowano również badania wcześniejszych stanowisk, odkrywając groty i skrobacze z mezolitu oraz fragmenty neolitycznych płyt do polerowania.

Dalsze eksploracje pozwoliły ustalić istnienie dwóch rodzajów domostw z IV w. n.e.; znaleziono ślady po konstrukcji chaty z licznymi skorupami toczonych już na kole garncarskim naczyń oraz obłożonego kamieniami paleniska. W jej pobliżu odkopano też ziemiankę o pow. ok. 24 m² z młodszego okresu rzymskiego wypełnioną kamieniami i polepą, w której znaleziono żelazny nóż, kamienną osełkę, gliniany przęślik i węgle drzewne.

W międzyczasie powrócono do stanowisk w Rybnej-Kolonii i odkryto tam znaleziska nie tylko z epoki schyłkowego paleolitu i kultury łużyckiej, ale także żelazny żużel z późnego okresu rzymskiego.

Na terenie Repecka oraz Sowic odkryto jamy, w których znajdowały się odłupki i skorupy naczyń, węgle drzewne oraz przepalone kości zwierzęce. Charakterystyczna ceramika z odciskami sznura jest dowodem, że badana osada rozwijała się w okresie kultury ceramiki sznurowej.

Analogiczne wyniki przyniosły badania prowadzone na terenie osady Piaseczna położonej na północnym brzegu rzeki Stoły (obecnie wchodzącej w skład dzielnicy Strzybnica).

 
Kościół MB Częstochowskiej w Sowicach

Historia nowożytnaEdytuj

Na terenie miejscowości, podobnie jak w całej okolicy, w XVI wieku zapoczątkowane zostało górnictwo kruszcowe. Pierwsze doniesienia o szybach wydobywczych zakładanych w Sowicach pochodzą z 1529 roku, a więc krótko po wydaniu Ordunku Gornego przez księcia opolskiego Jana Dobrego oraz margrabiego Jerzego Hohenzollerna-Ansbacha[7].

Wieś Sowice wraz z Lasowicami od 1603 lub 1608 roku była własnością miasta Tarnowskie Góry, które nabyło ją od lokalnych szlachciców – Dreslera i Blachy. Był to obszar oddawany w dzierżawę, który w 1779 został sprzedany za kwotę 11 620 talarów Erdmannowi von Larischowi celem pokrycia wydatków miasta[8][9].

TransportEdytuj

Transport drogowyEdytuj

Główne ulice Sowic mają status dróg powiatowych powiatu tarnogórskiego i są to: ulica Juliusza Słowackiego, o przebiegu równoleżnikowym, która łączy właściwe Sowice z Czarną Hutą (droga klasy L nr 3296S), łączące dzielnicę z centrum miasta ulice Grodzka (będąca częścią drogi klasy Z nr 3291S) i Czarnohucka (fragment drogi klasy Z nr 3290S) o przebiegu południkowym oraz prowadząca z Czarnej Huty na zachód w kierunku Strzybnicy ulica Grzybowa (również fragment drogi nr 3290S)[10][11][12]. Sowice z Lasowicami łączy natomiast ulica Fabryczna, która jest drogą gminną klasy L nr 270 045 S[13].

Transport kolejowyEdytuj

Południową granicę dzielnicy (ze Śródmieściem-Centrum) tworzy linia kolejowa nr 144 łącząca stacje Tarnowskie Góry i Opole Główne. Ruch pasażerski na niej został zawieszony w grudniu 2011 roku wraz z wejściem w życie nowego rozkładu jazdy likwidującego cztery pary pociągów relacji Tarnowskie Góry – Zawadzkie – Opole Główne. Powodem jest wycofanie się województwa śląskiego z organizacji przewozów na tej linii spowodowane niską frekwencją w pociągach[14].

Komunikacja miejskaEdytuj

Publiczny transport zbiorowy na terenie Sowic obejmuje wyłącznie przewozy autobusowe, których organizatorem od 1 stycznia 2019 jest Zarząd Transportu Metropolitalnego Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Wcześniej przewozy organizowane były przez MZKP Tarnowskie Góry.

Przez Sowice przejeżdżają i zatrzymują się autobusy linii[15]:

  • 174 (Bobrowniki ŚląskieOsada Jana – Tarnowskie Góry Dworzec – Sowice Czarna Huta),
  • 189 (Tarnowskie Góry DworzecSowice Czarna Huta – Strzybnica Kościelna),
  • 671 (Tarnowskie Góry Dworzec – Sowice Czarna Huta – Strzybnica Kościelna – Pniowiec Pętla),
  • 736 (Tarnowskie Góry Dworzec – Sowice Czarna Huta – Strzybnica Kościół – Miedary TarnogórskaRybna Lotników – Strzybnica Kościelna – Pniowiec Pętla).

W granicach administracyjnych dzielnicy znajdują się przystanki: Sowice Słowackiego, Sowice Czarna Huta, Puferki i Repecko oraz przystanek na żądanie Sowice Cmentarz[15].

HerbEdytuj

Według statutu dzielnicy Sowice do 2015 roku herbem dzielnicy była:

 
(...) murawa w kolorze zielonym, a na niej, na białym polu, zielony świerk, na którego górnej gałęzi siedzi czerwona sowa[16].

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu tarnogórskiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady (Katowice: Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 456).
  2. Ludność miasta Tarnowskie Góry według stanu na dzień 31 grudnia 2017 r. – Biuletyn Informacji Publicznej UM w Tarnowskich Górach.
  3. Klasyfikacja i propozycje kategoryzacji powierzchni przyrodniczo cennych w granicach administracyjnych miasta Tarnowskie Góry. W: praca zbiorowa pod red. dr. hab. prof. UŚ Andrzeja Czyloka: Aktualizacja waloryzacji przyrodniczej miasta Tarnowskie Góry. Czeladź: Aerdo Group, 2012, s. 46–47.
  4. Istniejące i proponowane formy ochrony przyrody na obszarze miasta Tarnowskie Góry. W: praca zbiorowa pod red. dr. hab. prof. UŚ Andrzeja Czyloka: Aktualizacja waloryzacji przyrodniczej miasta Tarnowskie Góry. Czeladź: Aerdo Group, 2012, s. 123.
  5. Jan Drabina: Okręg tarnogórski przed założeniem miasta. Okręg tarnogórski w średniowieczu w świetle badań historycznych i toponomastycznych – Osady, wioski i parafie. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 42. ISBN 83-911508-3-6.
  6. Jan Drabina: Okręg tarnogórski przed założeniem miasta. Okręg tarnogórski w świetle odkryć archeologicznych. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 9–18. ISBN 83-911508-3-6.
  7. Mieczysław Filak, Małgorzata Filak, Alicja Kosiba-Lesiak: Kalendarium historyczne Tarnowskie Góry. Tarnowskie Góry: Drukpol sp.j., 2016, s. 14. ISBN 978-83-61458-66-1.
  8. Jan Kwak: Tarnowskie Góry w okresie habsburskim (1526-1763). Życie gospodarczo-społeczne – Las i nieruchomości rolne. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 88. ISBN 83-911508-3-6.
  9. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). Miasto i jego zabudowa. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 214. ISBN 83-911508-3-6.
  10. Zarząd dróg powiatowych w Tarnowskich Górach – gmina Tarnowskie Góry.
  11. Rada Miejska w Tarnowskich Górach: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego na obszarze całej Gminy Tarnowskie Góry. Edycja 2014. Projekt (17.04.2014r.) - Załącznik nr 1 (pol.). bip.tarnowskiegory.pl, 2012-07-03. [dostęp 2019-03-17].
  12. Rada Miejska w Tarnowskich Górach: Załącznik nr 1 do Uchwały nr XXVI/315/2012 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 27.06.2012r. – Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Tarnowskie Góry – Opatowice, Rybna, Strzybnica, Pniowiec, Sowice, część Lasowic na północ od ulicy Częstochowskiej i terenów leśnych – Tom I/II (pol.). bip.tarnowskiegory.pl, 2012-07-03. [dostęp 2019-03-17].
  13. Wykaz dróg w administracji MZUiM; Biuletyn Informacji Publicznej UM w Tarnowskich Górach.
  14. Koniec pociągów z Tarnowskich Gór do Opola Dostęp 2012-03-15.
  15. a b Lista przystanków: Tarnowskie Góry (pol.). W: Zarząd Transportu Metropolitalnego [on-line]. [dostęp 2019-03-15].
  16. Rada Miejska w Tarnowskich Górach: Uchwała Nr V/73/2015 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie Statutu Dzielnicy Sowice (pol.). bip.tarnowskiegory.pl, 2015-03-25. [dostęp 2018-06-28].