Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy inżyniera górnictwa ur. 1880. Zobacz też: Stanisław Knothe, inżynier górnictwa ur. 1919.

Stanisław Knothe (ur. 23 kwietnia 1880 w Wilkowej, zm. 28 lutego 1958 w Sosnowcu) – polski inżynier górnictwa, przemysłowiec, filantrop, wspierający opiekę zdrowotną i oświatę w Zagłębiu Dąbrowskim.

Stanisław Knothe
Data i miejsce urodzenia 23 kwietnia 1880
Wilkowa
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1958
Sosnowiec
Miejsce spoczynku Połaniec
Zawód, zajęcie inżynier górnictwa
Narodowość polska
Dworek szlachecki w Ruszczy (2011)

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo i młodośćEdytuj

Był synem Aleksandra Knothego, administratora majątku Potockich w Ruszczy koło Połańca, i jego żony, Aleksandry z domu Malczewskiej. Urodził się w Ruszczy i tamże – w patriotycznej atmosferze – spędził wczesne dzieciństwo, m.in. pod wpływem obu swoich dziadków, pielęgnujących tradycje powstania styczniowego[1]. W następnych latach uczęszczał do gimnazjum w Sandomierzu i w Kielcach. Szkoły nie ukończył – w wieku 15 lat został relegowany za wystąpienie patriotyczne (zob. zabór rosyjski w drugiej połowie XIX w., rusyfikacja na ziemiach polskich)[1][2][3].

Otrzymał wilczy bilet, a dodatkowo – za udział w zorganizowanej przez ks. Józefa Niewiarowskiego[4] (prefekta Gimnazjum Kieleckiego) akcji oświatowej wśród chłopów – nakaz powrotu do Ruszczy i meldowania się na posterunku policji (co 2 tygodnie przez 2 lata). Podjęte starania o zgodę na wyjazd za granicę nie powiodły się. Jedyną możliwością kontynuowania nauki z wilczym biletem było wstąpienie do szkoły sztygarów w Dąbrowie Górniczej. Szkołę skończył w roku 1902[1].

Praca w kopalniach w latach 1902–1908Edytuj

Pracował w Kopalni „Jerzy” w Niwce (jako sztygar), kopalniach miedzi na Kaukazie (Armenia, „Allahverdi” i „Achtala”, zawiadowca), kopalni Grodzieckiego Towarzystwa Kopalń Węgla (Kopalnia Węgla Kamiennego Grodziec, starszy sztygar)[1].

Studia i Zagłębie Dąbrowskie w latach 1913–1938Edytuj

W roku 1908 Stanisław Knothe otrzymał paszport i wyjechał na studia do Austrii. Studiował w prestiżowej Akademii Górniczej w Leoben (utworzonej przez przekształcenie wyższej szkoły górniczej, założonej w roku 1840[5]). Studia ukończył w roku 1913[1].

Po powrocie do Polski zamieszkał w Sosnowcu i przystąpił do prac zmierzających do rozwoju górnictwa w Zagłębiu Dąbrowskim (wspólnie z kilkoma innymi inżynierami górniczymi). Uczestniczył m.in. w[1]:

W roku 1938 skończył uruchamianie własnej kopalni z pokładami brzeżnymi grupy 600 – „Dorota”, w której zatrudnił ponad 1000 robotników, 3 sztygarów i 4 inżynierów. W kopalniach „Dorota” i „Jakub” wykształcił liczne grono fachowców, dysponujących rzadką umiejętnością eksploatacji pokładów cienkich, „zaognionych” i zagrożonych dużym dopływem wody.

Uzyskując znaczne dochody rozpoczął działalność filantropijną[1][2]:

W zakupionym przez siebie w roku 1917 majątku Ruszcza wybudował nową szkołę podstawową, a następnie finansował jej działalność[1][2].

Okres II wojny światowejEdytuj

Okres okupacji niemieckiej (zob. Rejencja katowicka) Stanisław Knothe spędził w Ruszczy. Kopalnia „Dorota” została skonfiskowana przez Niemców, jednak otrzymał zgodę na uruchomienie pod Opatowem małej kopalni węgla brunatnego „Barbara”. Jako właściciel kopalni dysponował samochodem i zezwoleniem na poruszanie się po Generalnym Gubernatorstwie. Wykorzystywał to w działalności konspiracyjnej w AK, przewoził m.in. rozkazy (był związany z Delegaturą Rządu na Kraj), broń, prasę podziemną, aprowizację dla oddziałów partyzanckich, ukrywających się ludzi (meldował ich jako pracowników kopalni lub majątku Ruszcza). W Ruszczy spotykali się również przyszli organizatorzy powojennego przemysłu węglowego[1].

Lata 1945–1958Edytuj

W PRL Stanisław Knothe uczestniczył w uruchamianiu kopalń węgla brunatnego na Ziemiach Odzyskanych (był w okresie maj 1945 – luty 1946 naczelnym dyrektorem Zjednoczenia Przemysłu Węgla Brunatnego).

Zmarł w roku 1958 w Sosnowcu. W pogrzebie, który odbył się w Połańcu, licznie uczestniczyli mieszkańcy okolic Połańca i Ruszczyc.

Życie osobisteEdytuj

Stanisław Knothe ożenił się z Antoniną Józefowską (1872–1960). Mieli dwie córki: Irenę (1904–1986) i Marię zamężną Skotnicką (1906–1986)[1][2]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j Bolesław Krupiński: Knothe Stanisław (1880–1958). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XIII: Klobassa Zręcki Stanisław – Kopernicki Franciszek. Kraków: PAN (www.psb.pan.krakow), 1967–1968, s. 136–137.; ID: psb.11928.1
  2. a b c d Stanisław Knothe (ID: psb.11928.1) (pol.). W: M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego [on-line]. www.sejm-wielki.pl. [dostęp 2014-08-14].
  3. Knothe, Stanisław (pol.). W: Baza osób polskich i z Polską związanych – polnische Personendatenbank [on-line]. www.baza-nazwisk.de. [dostęp 2014-08-14].
  4. Pamięci ks. Józefa Niewiarowskiego („…który w okresie niewoli i prześladowań, budził ducha polskiego oraz uczył kochać Ojczyznę”) (pol.). W: Strona internetowa Urzędu Miasta Kielce [on-line]. [dostęp 2014-08-19].
  5. Montanuniversitaet Leoben (ang.). W: Portal Masterstudies Marketing Group [on-line]. www.bachelorstudies.com. [dostęp 2014-08-19].
  6. Szymon Starkiewicz: Górka. W: Praca zbiorowa: Pamiętniki lekarzy. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1962, s. 76.